برچسب فلسفه

همدان ظرفیت ارزشمندی برای توسعه مباحث فلسفی و حکمی دارد

حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین شعبانی گفت: همدان از ظرفیت ارزشمندی برای توسعه مباحث فلسفی و حکمی برخوردار است و با تقویت انجمن‌های علمی و پیوند میان مجموعه‌های فعال در حوزه فلسفه، حکمت و کلام می‌توان زمینه تحول در فضای علمی استان را فراهم کرد.

از غنی‌نژادتا سروش، عبدالکریمی و اردکانی در تحلیل عبدالجواد موسوی/ ابتذال، جای تفکر اصیل را می‌گیرد؟/  آسیب‌شناسی ساخت دوقطبی‌های کاذب در عرصه عمومی

گروه اندیشه: سیدعبدالجواد موسوی نویسنده و روزنامه نگار، در گفت و گویی که محسن آزموده و طاهره مهری در ایبنا با او انجام داده اند، به نقد نقش رسانه ها در ترویج مباحث فکری و اندیشه ای می پردازد و جنجال های مصنوعی و کاذب ناشی از توهین و هتاکی در هفته های اخیر یک اقتصاددان به برخی چهره های روشنفکری معاصر ایران به ویژه دکتر علی شریعتی را به بررسی می نشیند. موسوی در این گفت و گو معتقد است که نشریات و رسانه‌ها با ساده‌سازی افراطی مباحث فلسفی و جامعه‌شناختی جهت جلب مخاطب عام، جریانی مبتذل از نقد را شکل داده‌اند که به جای تحلیل علمی، به «هتاکی‌های بی‌هزینه» و «فحاشی مدمحور» علیه چهره‌های تاریخ اندیشه بدل شده است. از نظر او جدال‌های اخیراً برانگیخته‌شده میان برخی اقتصاددانان و روشنفکران، نمونه‌ای بارز از همین الگویِ تقلیل‌گرایانه است؛ الگویی که با ساخت دوقطبی‌هایِ کاذب و رواجِ نقدهایِ تک‌جمله‌ای، عملاً بستر اندیشیدن و نقد منصفانه را مسدود می‌کند. عبدالجواد موسوی ریشه‌ی اصلی تمایل به چنین تقلیل‌گرایی‌هایی را در فرار همگانی از «رنج آگاهی» و تمایل جامعه برای «مسئولیت‌گریزی» می داند؛ تا جایی که تمامِ ناکامی‌ها و مصائب تاریخی به چند متفکر گذشته نسبت داده می‌شود تا جامعه خود را از پذیرش مسئولیت انتخاب‌ها و افکارش مبرا سازد. هرچند روشنفکران و آثارشان خالی از خطا نیستند، اما محاکمه‌ی تاریخ بدون در نظر گرفتن اقتضائات زمانه و تقلیل سیر و سلوکِ فکری آدم‌ها به یک مقطع خاص، رفتاری غیراخلاقی و بازدارنده در مسیر بالندگیِ گفت‌وگوی ملی است. راه حل موسوی برای گذر از این ابتذال این است که اهلِ فرهنگ باید از گردن‌نهادن به سلایق «مخاطبان مصرف‌گرای رسانه‌ای» خودداری ورزیده و با پرهیز از فضاسازی‌های پوپولیستی و بازی‌های دوقطبی، به تثبیت مخاطب جدی و صیانت از عمق تفکر تاریخی اهتمام ورزند. این گفت و گو را در ادامه می خوانید: 

به‌نام محافظه‌کاری، به‌کام رادیکالیسم؛ چگونه سنت‌گرایی در ایران به «ضدِ خود» بدل می‌شود؟/ چرا در ایران محافظه‌کاری سیاسی شکل نگرفت؟

  گروه اندیشه: حامد صفایی در روزنامه ایران خلاصه ای از سخنرانی دکتر احمد بستانی را که در نشست «محافظه کاری و لیبرالیسم در ایران» در محل کتاب زروان خانه صوفی برگزارشد، منتشر کرد. او در مقدمه خود بر این سخنرانی می نویسد: «محافظه‌کاری در ایران مفهومی مبهم است؛ مفهومی که میان «ستایش گذشته»، «مقاومت در برابر تغییر» و «دفاع از نظم سیاسی موجود» در نوسان است. دکتر احمد بستانی، استاد علوم سیاسی و عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی، معتقد است محافظه‌کاری در ایران نتوانسته به یک سنت سیاسی منسجم تبدیل شود و دلیل این امر را باید در تجربه تاریخی گسست‌ها و فقدان انباشت نهادی جست‌وجو کرد. او در نشست «محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران» که در محل کتاب زروان خانه صوفی برگزار شد، سعی کرد محافظه‌کاری را در چارچوب دیدگاه‌های راجر اسکروتن، فیلسوف بریتانیایی و نظریه‌پرداز محافظه‌کاری تبیین کند و نسبت آن را با لیبرالیسم توضیح دهد.» این گزارش را در ادامه می خوانید:

شناسنامه فلسفه تحلیلی

به‌گفته پوردانش: « در ایران هیچ ترجمه‌ای از آثار اصلی و جریان‌ساز کارنپ، آستین، رایل، ویزدم، کواین، استراوسون، دیویدسون نداریم اما می‌بینیم که تعداد زیادی کتاب و مقاله از این فیلسوفان متأخر ترجمه و چاپ شده و به نام جریان اصلیِ فلسفه تحلیلی هم جا زده می‌شود و از آن‌جاکه بسیاری از این مکتوبات، قوت و عمق فلسفی چندانی ندارند در نزد افراد حتی فلسفه‌خوانده امر مشتبه شده که سنت فلسفه تحلیلی در نهایت چیزی از همین قماش است و حرف چندانی برای گفتن ندارد.»

از قانون طبیعی تا فلسفه سیاسی: مسئله استقلال قانون

به‌گفته مترجم: «آن‌چه به‌ویژه خوب است خواننده‌ی فارسی‌زبان بخواند، مواجهه با مسئله‌ی قانون طبیعی در فلسفه‌ی سیاسی است. این رساله‌ی کوتاه بازنمای کوشش لاک برای به‌رسمیت‌شناخته‌شدن قوانین طبیعی است تا از این راه بتوان اختیارات پادشاهی را از رهگذر مقیدساختن او به قانون محدود کرد. این بحث ما را ما مسئله‌ی فلسفی بنیادینی آشنا می‌کند که در تاریخ ایران اهمیت بسیاری زیادی داشته است؛ مسئله‌ی استقلال قانون».

چگونه می‌توان هم‌ محافظه‌کار بود، هم دچار تصلب فکری نشد

به‌گفته زینعلی: « از نظر اسکروتن، اگرچه در دنیای امروز مسائل و مشکلات بسیاری وجود دارد اما چیزهای زیبایی هم هست که از جهان قدیم برجا مانده و باید حفظ شوند. او این محافظت را نیز در گروی بازاندیشی مداوم درباره آن امور دانسته و از این منظر در میان محافظه‌کاران نیز شاید بتوان گفت جایگاه منحصر به‌فردی دارد، چراکه به‌صورت معمول، محافظه‌کاران خود به بدبینی شهره‌اند.»

آمیختگی طبابت با مسائل انسانی، اجتماعی، معرفتی و فناورانه

«فلسفه پزشکی؛ سیر تحول، مسائل و چشم‌اندازها» پزشکی را نه صرفاً دانشی زیستی و فنی، بلکه عرصه‌ای چندلایه می‌فهمد که با مسائل انسانی، اجتماعی، معرفتی و فناورانه درآمیخته است. از این رو، کتاب می‌تواند زمینه‌ای برای فهم منسجم‌تر تاریخ پزشکی مدرن، بحران‌های نظام سلامت، مفهوم سلامت و بیماری، قضاوت بالینی و جایگاه فناوری در مراقبت فراهم آورد.