برچسب فلسفه

کنشگران فرهنگی و دغدغه‌های مرادی

از سخنان صاحب‌نظران علوم انسانی دلواپسی از شرایط موجود جامعه ایرانی را می‌توان به‌راحتی فهمید؛ نوعی دلواپسی که در کلام عموم مردم نیز موج می‌زند. تلاش صاحب‌نظران برای تحلیل یا حداقل توصیف جامعه امروز ایران به امید یافتن راهکار برون‌رفت از گره‌های این اجتماع دیگر در تاریخ معاصر ایران تبدیل به یک امر ثابت شده است. اگر شکست ایران در جنگ با روس و پرسش عباس‌میرزا از علت شکست ایران را مبدأ این پرسش بدانیم، این پرسش از آن تاریخ با همه ما و به‌خصوص با روشنفکران بوده است. با خودآگاهی از این پرسش، پاسخ‌های به آن شروع شده است. هر اندیشمندی به سیره خود پاسخی داده است. این پاسخ‌ها در میدان جامعه به آزمون گذاشته‌شده؛ تا کدام راهگشا باشد؟! 

مطالب تقلبی از جریان فلسفه تحلیلی در بازار کتاب ایران/ شناسنامه فلسفه تحلیلی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین رضا دستجردی در مقدمه گفت و گویش با سعید پوردانش در سرویس دین‌واندیشه ایبنا نوشت: «۱۰۰ سال فلسفه» نوشته جان پاسمور فیلسوف استرالیایی با ترجمه سعید پوردانش از تازه‌های انتشارات هرمس است. اثر پاسمور، از جمله روایت‌های کلاسیک از سیر تحول فلسفه در سنت تحلیلی و اروپای انگلیسی‌زبان از حدوداً نیمه دوم قرن نوزدهم تا اواسط دهه ۱۹۶۰ است. مولف، ضمن بازسازی جریان‌ها و منازعات مفهومی و چرخش‌های فکری تعیین‌کننده این دوره، عمدتاً بر متافیزیک، معرفت‌شناسی، منطق و فلسفه زبان و فلسفه علم متمرکز است. کتاب پاسمور که از تاریخ‌نگاری صرف برکنار بوده، با نگاهی انتقادی و مسئله‌محور، تحولات فلسفی را در قالب گفت‌وگویی زنده میان فیلسوفان صورت‌بندی کرده، تداوم‌ها و گسست‌های نظری را به‌صورت یکپارچه آشکار می‌سازد. آن‌چه از نظر می‌گذرد ماحصل گفت‌وگو با سعید پوردانش است که ترجمه «مفهوم صدق در زبان‌های صوری‌شده» نیز از اوست.

بدون قانون طبیعت، اثری از زندگی متمدنانه نخواهد ماند/ از قانون طبیعی تا فلسفه سیاسی: مسئله استقلال قانون

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا رضا دستجردی در مقدمه گفت و گویش با پوریا گل شناس نوشت: «پرسش‌هایی درباره قانون طبیعت» نوشته جان لاک فیلسوف شهیر انگلیسی با ترجمه پوریا گل‌شناس از جمله آثار نشر چرخ است. کتاب که خواننده را به تفکر در باب وجود انسان که توسط ساختارهای اجتماعی دست نخورده است، می‌کشاند، از آن‌ها دعوت می‌کند تا در مورد ماهیت حقوق خود و برابری ذاتی که زیربنای شرایط انسانی است، تأمل‌ کنند. کاوش قانون طبیعت، همان‌طورکه از سوی لاک ارائه شده است، به صورت مجموعه‌ای از بازجویی‌ها و پاسخ‌ها آشکار می‌شود که شبیه گفت‌وگوی سقراطی است و خوانندگان را در یک گفتمان فکری درباره اصول عدالت و حقوق افراد درگیر می‌کند. لاک خوانندگان را به تعمق در باب منبع و حدود قدرت سیاسی به چالش می‌کشد و آن‌ها را وادار می‌کند تا مشروعیت اقتدار و تعهدات متقابل بین شهروندان و دولت را زیر سوال ببرند. به‌مناسبت انتشار این کتاب، با پوریا گل‌شناس به گفت‌وگو نشسته ایم. ترجمه «تحلیل و متافیزیک»، «یادداشت‌هایی درباره سوسیالیسم» و «نظریه هم‌خوانی صدق در فلسفه کانت» از جمله آثار گل‌شناس است.

دوری از هیاهوی کودکان سیاسی کار و توسل به خرد جمعی/ از مشورت با «الیت همیشه هراسان و خودباخته» بپرهیزید/ شناخت اندک غرب از قدرت ایران

گروه اندیشه: دکتر کیومرث اشتریان در روزنامه شرق به موضوع خطای شناختی و پیامدهای آن پرداخته است. این مطلب را در ادامه می خوانید:

نفرت آدم ها را برده خود می کند/ تحلیل محمدرضا تاجیک از تولید و بازتولید کین‌توزی اجتماعی در ساختار سیاست/ نسخه ناکافی اسپینوزا و لزوم تغییر ساز سیاست

گروه اندیشه: دکتر محمدرضا تاجیک عضو هیات علمی دانشگاه، در مقاله ای که در سایت مشق نو منتشر کرده با عنوان «سازِ سیاست را گونه‌ای دیگر کوک باید کرد»، با تلفیق آرای لویناس، بدیو، اسپینوزا و نیچه به تبیین روان‌شناسی اجتماعی «رنج و نفرت» در جامعه می‌پردازد. تاجیک توضیح می‌دهد که فروپاشی فانتزی‌های سیاسی و سرخوردگی از رخدادهای حقیقت، سوژه‌های وفادار را به کین‌توزی، نابینایی شناختی و بازتولید لذتِ توام با درد (ژوئیسانس) می‌کشاند؛ وضعیتی که فرد حتی ناوضعیت‌های خطرناک‌تر را بر واقعیت موجود ترجیح می‌دهد. نویسنده تأکید می‌کند که در زمانه غلبه عواطف سرکش، استدلال‌های عقلانی و توصیه‌های فلسفی برای رام‌کردن خشم عمومی کارساز نیست. نفرت‌ورزی معلول عملکردِ بدآهنگِ سازِ سیاست و قدرت است که با تحقیر و سلب عاملیت، دیدگاه عمومی (doxa) را مسموم کرده است. در نهایت، تنها راه برون‌رفت از این چرخه ویرانگر، نه پند اخلاقی به مردم، بلکه تغییر ساختاری، رفع علل برونی کینه‌توزی و کوک‌کردن متفاوت ساز حکمرانی در دستگاهی جدید است.

بنیاد حقوق بشر در عقل ورزی آدمیان / تازه‌ترین کتاب آمارتیا سن سال آینده میلادی منتشر می شود

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از کانال تلگرامی دکتر محمدرضا دادگستر، سن با بهره‌گیری از سنتی غنی از استدلال و عقل‌ورزی، از آموزه‌های بودا در قرن پنجم پیش از میلاد گرفته تا مگنا کارتا و آثار متفکران عصر روشنگری همچون دیوید هیوم، آدام اسمیت، جرمی بنتام و مری ولستون‌کرافت، نشان می‌دهد که تلاش برای تحقق حقوق بشر محصول تمدن جهانی ماست.

پاسخ قوچانی به نقد مهدوی و واکاوی متناقض‌نماهای جریان سروشیه/ استبداد صوفیانه یا اصلاح‌گری دینی؟ /قوچانی «سروشیه» را فرقه‌ای منزوی و متناقض می داند

گروه اندیشه: محمد قوچانی، نویسنده و روزنامه‌نگار، در یادداشتی که برای انتشار در اختیار انصاف نیوز گذاشته به دکتر ناصر مهدوی پاسخ داده است. محمد قوچانی در این یادداشت تفصیلی، در پاسخ به انتقادات ناصر مهدوی، به نقد ساختاری جریان روشنفکری دینی و آموزه‌های عبدالکریم سروش می‌پردازد. قوچانی با رد اتهام حدنشناسی، تاکید می‌کند که به عنوان یک روزنامه‌نگار آزاد، موظف به اعمال تفکر انتقادی است و نقد سروش به معنای نادیده گرفتن خدمات معرفتی او نیست. وی با تشریح سیر تحول فکری سروش از دهه شصت تا کنون، نشان می‌دهد که چگونه او از ایدئولوگ رسمی حکومت، نقد ایدئولوژی و گرایش به پوپر، در نهایت به نوعی صوفی‌گری منزوی، نفی تکنولوژی، تحقیر بازار آزاد و حاکم‌محوری افلاطونی درافتاده است. قوچانی با نقد موضع‌گیری‌های متناقض سروش در قبال توسعه، تجدد و حتی دفاع از تسلیحات هسته‌ای، روشنفکری دینی فعلی را فرقه‌ای سیاسی و دچار «دگماتیسم نقاب‌دار» می‌خواند که با جایگزینی عرفان به جای فقه، خطری مشابه استبداد صوفیانه را بازتولید می‌کند. این مطلب را در ادامه می خوانید: