برچسب فلسفه

وقتی غرب‌زدگی از عالم فلسفه به عرصه سیاست و جامعه آمد

امروز ۳۳ سال از درگذشت اندیشمند پرتکاپو، دکتر سیداحمد فردید می‌گذرد. این در حالی است که در آذرماه امسال، صدمین سالروز میلاد جلال آل‌احمد در پیش است. تقارن این دو مناسبت، می‌تواند موسمی مناسب برای شناخت نسبت فکری این دو شخصیت باشد. در مقال پی‌آمده، نگارنده با استناد به دیدگاه‌های صاحب‌نظران، سعی در شفاف کردن این نسبت داشته است. مستندات این مقال، از کتاب ماه تاریخی- فرهنگی یادآور، یادمان جلال آل‌احمد، از منشورات پژوهشگاه تاریخ معاصر ایران اخذ شده است.

انباشت کلیشه‌ای سیاست

​سیاست به معنای امر روزمره، نقطه اشتراک بین دولت رئیسی و دولت روحانی است. هر دو این دولت‌ها بر این باورند که فهم مشترکی از سیاست وجود دارد که بر‌اساس‌آن می‌توان در غیاب مردم کارها را پیش برد و چه‌بسا با مداخله مردم حل مسائل و مشکلات ناممکن خواهد شد.

سیاست مثل موجی است که آدم را با خودش می برد، ولی می خواهم خودم باشم/ فیلسوف با نوشته هایش وارد معرکه می شود/ ماجرای ویزا ندادن آمریکایی‌ها برای شرکت در یک همایش دانشگاهی

فیلسوفان به صورت مستقیم وارد عمل نمی شوند ولی با حرف هایشان و کتاب هایشان وارد عمل می شوند. فیلسوف در جامعه حرف می زند و می نویسد، این مشکل جامعه است که حرف های فیلسوف را نمی خواند. طبیعی است که فیلسوف به طور مستقیم وارد میدان دعوا نمی شود ولی با کتاب ها و نوشته هایش وارد عمل می شود. اینکه مردم نمی خوانند مشکل مردم و جامعه است نه فیلسوف.

پرونده واقعیت همچنان باز است

به‌گفته مترجم: «شاید مهم‌ترین اهمیت این کتاب، نه اثبات قطعی ایدئالیسم تحلیلی، بلکه شکستن انحصار ماده‌گرایی باشد. کاستروپ بارها تأکید می‌کند که مدعی در اختیار داشتن حقیقت نهایی نیست. او تنها می‌گوید اگر قرار باشد میان تصویرهای رقیب از واقعیت انتخاب کنیم، بهتر است تصویری را برگزینیم که با شواهد، تجربه و استدلال سازگارتر و «کمتر نادرست» باشد.»