برچسب فلسفه

اندیشیدن به بی‌هدفی / چگونه بی‌هدفی می‌تواند زندگی را از چنگ کار نجات دهد؟

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، مسعود تقی‌آبادی نوشت: «تقویم بی‌هدفی» نوشته‌ی تام لاتس، استاد نویسندگی خلاق و سردبیر نشریه‌ی ادبی مهمی در ایالات متحده، کتابی است که می‌کوشد از موقعیتی بسیار روزمره، یعنی احساس گناه در برابر «وقت تلف کردن»، پرسشی جدی بسازد. ترجمه‌ی فارسی کتاب به قلم حمیدرضا کیانی و در شر اطراف منتشر شده و خود را در امتداد سنتی قرار می‌دهد که از جستارهای مونتنی تا تأملات معاصر درباره‌ی فراغت، بطالت و کار ادامه یافته است. متن، به جای ارائه‌ی یک نظریه‌ی منسجم و خطی، از مجموعه‌ای بخش‌های کوتاه تشکیل شده که هر یک از زاویه‌ای خاص، به نسبت میان بی‌هدفی، ادراک و شکل‌های مختلف زندگی معاصر می‌پردازد.

تبدیل «زندگی کردن» به «فهمیدن زندگی» / وقتی جامعه را مثل یک متن می‌خوانیم

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین و اندیشه ایبنا، زهرا سلیمانی اقدم نوشت: چرا «جامعه‌شناسانه» اندیشیدن می‌شود دغدغه نویسنده؟ تفاوت روش جامعه‌شناسی در سیر شناخت ما با مثلا روش‌های علوم سیاسی، حقوق، روانشناسی، هنر، مدیریت یا زبان شناسی چیست؟ به صورت طبیعی واقعیتی جامعه‌شناسانه وجود ندارد. هیچ تقسیم‌بندی طبیعی در جهان انسانی وجود ندارد. نویسنده توضیح می‌دهد که روش‌های شناخت ما چهارچوب‌هایی هستند که از آنها برای فهم جهان استفاده می‌کنیم و این چهارچوب‌ها در مناسبات بین زبان و تجربه، ورز داده می‌شوند و شکل می‌گیرند.

خشونت‌های پنهانی که جامعه را از درون می‌بلعد/ «مدنیت» تنها راه نجات از دو قطبی ها و فروپاشی اجتماعی

گروه اندیشه: سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات گفت و گویی انجام داده با پژمان برخورداری، مترجم کتاب «خشونت و مدنیت»، اثر اتین بالیبار. این گفت‌وگو به بررسی لایه‌های زیرین قدرت، طرد اجتماعی و امکان زندگی مشترک در جهان پرتنش امروز می‌پردازد. و معتقد است خشونت تنها یک پدیده دولتی نیست بلکه باید آن را در لایه ها و بخش های مختلف جامعه، اقتصاد و فرهنگ هم جستجو کرد. از منظر مترجم بالیبار در این اثر، خشونت را از زاویه‌ای غیرفرمال و غیرارادی بررسی می‌کند. او معتقد است خشونت فقط در جنگ و سرکوب خلاصه نمی‌شود، بلکه در ساختارها، مرزبندی‌های نژادی و فرایندهای «حذف و طرد اجتماعی» ریشه دارد. از نظر مولف، برخلاف تصور رایج، این کتاب یک دستورالعمل اجرایی نیست؛ بلکه چارچوبی برای فهم عمیق‌تر از «امر اجتماعی» است. مترجم تأکید می‌کند که سیاست‌گذار فرهنگی باید بداند مدیریت جامعه فقط کنترل بحران نیست، بلکه درک ریشه‌های تعارض و جلوگیری از تبدیل «اختلاف» به «حذف متقابل» است. از این رو این کتابی است که هم جامعه و هم مسئولان آن را به دقت باید مطالعه بکنند. اما نسبت این کتاب با جامعه ایران چیست؟ در دوران بحران و ناآرامی، گفتار عمومی معمولاً به سمت دوگانه‌های تند (حق/باطل یا امنیت/تهدید) می‌رود. بالیبار به ما می‌آموزد که اگر تعارض‌ها در سطح «سیاسی و مدنی» مدیریت نشوند، جامعه به سمت «خشونت افراطی و انهدام متقابل» سقوط خواهد کرد. بر این اساس، نویسنده از مدنیت به مثابه استراتژی بقا یاد کرده و هدف اصلی خود را دفاع نوعی «سیاست ضد فروپاشی» قرار داده است. مدنیت در اینجا نه یک امر تزئینی، بلکه تنها شرط ممکن برای حفظ پیوندهای جمعی در دنیایی است که نابرابری و سلطه در آن واقعیت‌های صُلب هستند. در این گفت و گو تاکید مهم مترجم کتاب آن است که این کتاب برای مطالعه شتاب‌زده نیست؛ بلکه ضرورت دارد با مفاهیمی چون «خشونت غیرقابل‌تبدیل» کلنجار رفت تا پیش‌فرض‌های ما درباره سیاست و شهروندی بازسازی شود. این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

احیای آثار مهجور فلسفی با مجاهدت‌های مرحوم حشمت‌پور / مراسم بزرگداشت چهره کم‌نظیر علوم عقلی در قم

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، در آیین گرامیداشت محمدحسین حشمت‌پور که دوشنبه ۲۱ اردیبهشت‌ماه از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در تالار شهید احمدی روشن دانشگاه قم برگزار می‌شود، حجت‌الاسلام مرتضی جوادی آملی به ایراد سخن و تبیین جایگاه علمی آن مرحوم خواهد پرداخت.

نشست «جنگ و اختلاف» نظر با ارائه حسین شیخ‌رضایی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا در نشست «جنگ و اختلاف نظر» دکتر حسین شیخ‌رضایی سخن پژوهشگر فلسفه و مطالعات علم  سخنرانی خواهد کرد. نشست «جنگ و اختلاف نظر» از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان است که به همت مجله سیاست‌نامه با همکاری سرای علوم انسانی برگزار می شود. 

هیچ کتابی به جز کتاب مقدس به اندازه مانیفست ترجمه و منتشر نشد / میراث گوته در دستان مارکس؛ وقتی ادبیات جهانی به تسخیر بازار در می‌آید

 گروه اندیشه: به مناسبت زادروز کارل مارکس، پیام حیدر قزوینی مطلب نوشته در روزنامه شرق. از نظر قزوینی، «مانیفست کمونیست» فراتر از یک بیانیه سیاسی، اثری درخشان در تراز ادبیات جهانی است که مارکس در آن با وام‌گیری از ایده «ادبیات جهانی» گوته، پیوندی عمیق میان فرم‌های روایی و واقعیت‌های اقتصادی برقرار کرد. مارکس با تکنیک «مونتاژ»، شش فرم ادبی متمایز از جمله روایت تاریخی، داستان گوتیک و پرسش‌وپاسخ را در ظرف ۱۴ هزار کلمه چنان در هم آمیخت که اثری «ابر-حماسی» خلق کرد؛ متنی که به تعبیر پیتر آزبورن، نه با تئوری محض، بلکه با قدرت «فرم ادبی» و ایماژیسم پرطراوت، تجربه تاریخ را بازنمایی می‌کند. این نوشتار بر آن است که رسالت مارکس در مانیفست، استفاده از زبان به مثابه کنش بود تا با ترسیم تصویری سه‌لته‌ای از گذشته، حال و آینده، «میل به تغییر» را به ضرورتی تاریخی بدل کند. مانیفست با تعالی بخشیدن به ژانر بیانیه، به مجازی برای آرزوی تغییر بدل شد که در آن کار ادبی و عمل سیاسی متناوباً به یکدیگر تبدیل می‌شوند. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

بحران علوم سیاسی: عجز نظریه‌های عاریتی از حلّ معمای ایران / مدرنیته و جنگ روایت ها؛ از افسون مارکسیسم تا بیداری مشروطه

گروه اندیشه: شیرین نائف با انتشار مقاله ای در شماره ۲۱ سیاست‌نامه، به مرزبندی جریان‌های فکری ایران بر اساس تلقی آن‌ها از مدرنیته پرداخته است، جایی که مشروطه‌خواهان با تکیه بر حکومت قانون و سنت ملی، در تقابل با مارکسیست‌های ایدئولوژی‌زده قرار می‌گیرند. نویسنده با نقد «علوم سیاسی ترجمه‌ای»، این رشته را دچار بحران و غافل از مسائل بومی توصیف می‌کند. نویسنده راه برون‌رفت از این انسداد را بازگشت به دانش حقوق، تحلیل منطق انحطاط در اندیشه کلاسیک ایرانی و تداوم آگاهی ملی برای نسل آینده دانشمندان این حوزه می داند. خلاصه این مقاله در زیر از نظرتان می گذرد: 

هگل علیه کانت؛ نبردی برای کشف «آزادی» در دل منطق و تناقض هگل/ آیا کلید درک دنیای امروز در «منطقِ هگل» نهفته است؟/ از رهگذر انقلاب کوپرنیکی کانت

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، به نقل از سرویس دین‌واندیشه ایبنا، رضا دستجردی در مقدمه گفت و گوی خود با حسین نیکبخت نوشت: «هگل و نقد متافیزیک» به‌قلم بئاتریس لونگونس که با ترجمه حسین نیکبخت و به‌کوشش نشر نی روانه بازار نشر شده، در اصل، رساله دکتری مولف در دانشگاه سوربن است. کتاب در زمانه‌ای منتشر شد که مسئله رابطه بین ماتریالیسم تاریخی مارکس و روش دیالکتیکی هگل در صف اول بحث‌های فلسفی قرار داشت. علاقه لونگونس ابتدا به‌واسطه علاقه مولف به مارکس، نظریه سیاسی و اجتماعی معاصر با الهام از مارکس و مدعاهای برانگیزاننده آلتوسر در باب رابطه مارکس و لنین با هگل جرقه زد. ایبنا به‌مناسبت انتشار کتاب، با مترجم به گفت‌وگو نشسته است. از نیکبخت، ترجمه آثاری چون «سایه خدا»، «شر در اندیشه مدرن» و «مواجهه‌ای نامتعارف با منطق هگل» به چاپ رسیده است.