برچسب فلسفه جدید

برای زیست مسالمت آمیز به جای افراد منطقی به افراد معقول نیاز داریم / معقولیت؛ فضیلتی که در عصرِ تحقیر و قطبی‌سازی گم شده است

 گروه اندیشه: یک تمایز بسیار مهم که اغلب به آن توجه نمی کنیم راجع است به این سوال مهم که آیا لزوما کسی که عقلانی و دارای عقلانیت ذهنی و رفتاری است لزوما معقول هم هست؟ مقاله کوتاه حاضر که توسط دکتر جواد حیدری نگاشته و توسط و حسین پایا مدیر انتشارات طرح نو در اختیار خبرگزاری خبرآنلاین قرار گرفته، به این موضوع مهم و بسیار حیاتی در حوزه تمدنی، پیشرفت و توسعه اشاره می کند. مطلب حاضر تاکید دارد که بسیاری از گره‌های کور در فضای سیاسی و اجتماعی ما ناشی از یک سوءتفاهم بزرگ در مفهوم «عقل» است. این نوشتار با استناد به تفکیک حیات‌بخش جان رالز و خوانش تازه «کریستا لاولر»، میان دو ساحتِ متفاوتِ وجودی تمایز قائل می‌شود: عقلانیت (Rationality) و معقولیت (Reasonableness). فرد عقلانی ممکن است بسیار باهوش، منطقی و در پیگیری منافع شخصی‌اش استادانه عمل کند؛ او حتی می‌تواند یک «خودخواه مطلق» باشد که هیچ تضادی در باورهایش دیده نمی‌شود. اما بحران امروز ما، غلبه‌ی همین عقلانیتِ منسجم اما سرد و بی‌روح بر ساحتِ معقولیت است.

کالبدشکافیِ یک ترورِ شناختی در قبل و حین جنگ / فراتر از چپ و راست؛ «سیاست‌ورزیِ معتدل» تنها مکملِ پیروزی در میدانِ نظامی

گروه اندیشه: به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، دکتر حسین شیخ رضایی استاد فلسفه و مدیر انتشارات کرگدن در سرویس دین و اندیشه ایبنا یادداشتی منتشر کرده در باره تمایز مفهوم میان اعتدال و میانه روی. او می پرسد که آیا میانه‌روی سیاسی همان اعتدال است یا با برچسب‌هایی چون «وسط‌بازی» به مسلخ رفته است؟ شیخ‌رضایی، پژوهشگر فلسفه، در این نوشتار به تبیین تمایز حیاتی میان «محتوای سیاسی» و «روش سیاست‌ورزی» می‌پردازد. او معتقد است اعتدال نه یک جایگاه میانه در طیف چپ و راست، بلکه یک «فضیلت روش‌مند» برای برقراری تعادل میان قدرت‌ها و منافع متکثر است. در حالی که خطوط تبلیغی با همسان‌پنداریِ غلطِ اعتدال و اصلاح‌طلبی، سعی در حذف نیروهای عقلانی از صحنه دارند، شیخ‌رضایی هشدار می‌دهد که خالی کردن میدان از نیروهای معتدل، کشور را از «بهره‌برداری سیاسی» در لحظات سرنوشت‌سازِ نظامی محروم می‌کند. این تحلیل، فراخوانی است برای بازگشت به سیاست‌ورزی چندبعدی و عبور از قطبی‌سازی‌های ویرانگری که تنها به سود دشمنان و جنگ‌طلبان تمام می‌شود. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

بیکن خبر داده بود؛ دانشمندان فرمانروایند

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین‌واندیشه ایبنا، رضا دستجردی نوشت: نهم آوریل مصادف با بیستم فروردین، سال‌مرگ فرانسیس بیکن دانشمند پرآوازه انگلیسی است. از این چهره تأثیرگذار تاریخ اندیشه آثار چندی به جای مانده است، از جمله «آتلانتیس نو؛ اثری ناتمام» با ترجمه صادق صفارزاده، از جمله آثار نشر نی که در سال ۱۴۰۳ به بازار کتاب آمد. بسیاری، این فیلسوف، سیاستمدار، دانشمند، حقوق‌دان و نویسنده انگلیسی را محور اصلی تحول فکری در قرون‌وسطی، نیز از بانیان انقلاب علمی برمی‌شمارند و پایان سلطه کلیسا بر تفکر را به اندیشه‌های او نسبت می‌دهند.

علی لاریجانی و کالبدشکافی «مرگِ متافیزیک» در اتاق جراحی کانت/ بازگشتِ حیات در حکمت متعالیه / ریاضیات؛ از «همان‌گوییِ» هیوم تا «شهودِ وحیانیِ» صدرایی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، بر اساس مقاله دکتر پارسانیا، در ایبنا، اهمیت کار دکتر لاریجانی در این است که او ریاضیات را از یک «ابزار فنی» به یک «مسئله وجودی» ارتقاء داده است. در واقع، او با نقدِ «قضایای ترکیبی پیشینِ» کانت، ثابت می‌کند که ریاضیات نه تحمیلِ ذهن بر جهان، بلکه کشفِ نظمِ عینی جهان توسط ذهن است. این تفاوت نگاه، مرز میان «علمِ ابزاری» و «علمِ حقیقت‌جو» را ترسیم می‌کند.

جمهوری‌خواهی یا نژادپرستی؟ / رمزگشایی از چرخشِ تاریخی کانت از استعمار به صلحِ پایدار / وطن‌دوستی کانتی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از صفحه کتاب روزنامه ایران، پاولین کلینگلد، فیلسوف هلندی در کتاب «جستارهایی در ایده‌های جهان وطنی کانت» نشان می‌دهد بر اساس اصول کانتی، این دوگانگی یک دوراهی کاذب است. در اندیشه کانت، نه تنها این دو مفهوم با یکدیگر سازگارند، بلکه نوع خاصی از وطن‌دوستی نه فقط مجاز، بلکه یک وظیفه اخلاقی است. 

در مذاکرات «صورت مسئله» اصلی چیست؟

گروه اندیشه: دکتر محمدرضا اسلامی استاد دانشگاه با نگارش مطلبی در کانال تلگرامی خود، تأکید می‌کند که مذاکرات ایران و آمریکا نه بر سر پرونده هسته‌ای، بلکه پیرامون «صورت‌مسئله اسرائیل» و موازنه قدرت است. نویسنده معتقد است بدون فهم فلسفی و تاریخی از ماهیت اسرائیل و جایگاه آن در نظمِ پس از جنگ جهانی دوم، هرگونه تحلیل از آینده مذاکرات سطحی خواهد بود. این یادداشت را در ادامه می خوانید: 

چرا ایرانِ امروز سیزیفِ پیروزِ تاریخ است؟ عصیان در سایه سنگ / وقتی آگاهیِ عاصی، خدایانِ قدرت را به زانو درمی‌آورد / ایران قوی تر از مجازات هایش

گروه اندیشه: دکتر محمدرضا تاجیک در یادداشتی برای جماران با تکیه بر فلسفه کامو، عصیان و آگاهی را تنها راه غلبه بر پوچی می‌داند. نویسنده ایرانِ امروز را به سیزیفی عاصی تشبیه می‌کند و می گوید که ایران امروز، همان سیزیف زمانه‌ی ماست، همان بدن عاصی و سرکشی که خدایان قدرت هرگز نمی‌دانند که چه می‌تواند بکند و نمی‌دانند که خدای‌شان برج بابل‌ آنان را چگونه و چطور فروخواهد ریخت. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

از نقدِ عقل تا قلمرو اراده؛ تداوم یا عصیانِ شوپنهاور بر میراثِ کانت؟ / شاهکار فیلسوف بدبین / شوپنهاور نقاب از چهره‌ی «شیء فی‌نفسه» کانت برداشت

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین‌واندیشه ایبنا، رضا دستجردی نوشت: «جهان همچون اراده و تصور» نوشته آرتور شوپنهاور، با ترجمه رضا ولی‌یاری از جمله آثار نشر مرکز است که در دو مجلد در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است.