گروه اندیشه: یک تمایز بسیار مهم که اغلب به آن توجه نمی کنیم راجع است به این سوال مهم که آیا لزوما کسی که عقلانی و دارای عقلانیت ذهنی و رفتاری است لزوما معقول هم هست؟ مقاله کوتاه حاضر که توسط دکتر جواد حیدری نگاشته و توسط و حسین پایا مدیر انتشارات طرح نو در اختیار خبرگزاری خبرآنلاین قرار گرفته، به این موضوع مهم و بسیار حیاتی در حوزه تمدنی، پیشرفت و توسعه اشاره می کند. مطلب حاضر تاکید دارد که بسیاری از گرههای کور در فضای سیاسی و اجتماعی ما ناشی از یک سوءتفاهم بزرگ در مفهوم «عقل» است. این نوشتار با استناد به تفکیک حیاتبخش جان رالز و خوانش تازه «کریستا لاولر»، میان دو ساحتِ متفاوتِ وجودی تمایز قائل میشود: عقلانیت (Rationality) و معقولیت (Reasonableness). فرد عقلانی ممکن است بسیار باهوش، منطقی و در پیگیری منافع شخصیاش استادانه عمل کند؛ او حتی میتواند یک «خودخواه مطلق» باشد کهfy”>اینجاست که تحقیر جایگاه اجتماعی طرف مقابل را نشانه میگیرد و در نهایت میخواهد طرف مقابل را از رسمیت بیندازد. بازشناسی شکلهای مختلف تحقیر در اینجا بسیار اهمیت دارد. اما این حرف لاولر به چه کار ما میآید؟
ما در عصر «عقلانیت بدونِ معقولیت» زندگی میکنیم. گروههای سیاسی بسیار «منسجم» (عقلانی) فکر میکنند؛ آنها منطقِ درونیِ خود را دارند و برای پیروزی استراتژی میچینند، اما با طرف مقابل «معقول» برخورد نمیکنند (یعنی آنها را بهعنوان طرفِ گفت وگو به رسمیت نمیشناسند).
راهِ خروج از بنبستهای سیاسی و فرهنگی، بمبارانِ طرف مقابل با «فکت» (که مربوط به عقلانیت است) نیست؛ بلکه بازسازیِ فضای «معقولیت» است؛ جایی که طرفین احساس کنند شنیده میشوند.
۲۱۶۲۱۶