هبوط از آسمان ایدئولوژی به واقعیت زمین ؛ روایت زلزلهای که سقفهایمان را ربود / خلق جدید سیاست از دل دوستی، و تحقق سیاست غیرحاکمانه
گروه اندیشه: دکتر جواد حیدری عضوهیات علمی دانشگاه، در مقاله ای که در سایت مشق نو منتشر کرده، به آخرین کتاب دکتر محمدجواد غلامرضا کاشی به نام «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی» پرداخته است. حیدری در مقاله اش تلاش می کند که خوانشی رادیکال و تبارشناسانه از اثر جدید دکتر کاشی ارائه دهد، کتابی که سیاست را از اسارت واژگان سنتیِ قدرت، حاکمیت و ایدئولوژی رها کرده و آن را به عنوان پاسخی به یک اضطراب وجودی کهن بازتعریف میکند: اضطراب بیخانمانی انسان در جهانی بدون سقف. حیدری با خلق استعارهی تکاندهندهی «مردمانی پس از زلزله»، وضعیت امروز جامعه را تصویر میکند؛ دورانی که در آن سایهی سنگین ایدئولوژیهای پرشکوه قرن بیستمی فروریخته و انسانها را در فضای باز و بیتکیهگاه رها کرده است. حیدری با نقد هوشمندانهی دو واکنش سنتی—یعنی نوستالژی بازگشت به «خانهی پدری» بیان میکند که این خانهها دیگر وجود خارجی ندارند. حیدری تاکید می کند که کاشی با چرخشی ساختارشکنانه، جهت نگاه ما را از گذشته به آینده برمیگرداند: خانه دیگر موضوعی مربوط به دیروز نیست، بلکه پروژهای متعلق به فرداست؛ امری که باید از نو «ساخته و تاسیس» شود، نه آنکه به آن «بازگشت». از نظر حیدری کتاب با میانجیگری هانا آرنت و احیای مفهوم یونانیِ «دوکسا» (منظر شخص اول)، نشان میدهد که حقیقت تنها از تلاقی و گفتوگوی منظرهای متکث انسانی متولد میشود و ادعای ایدئولوژیها برای دیدن جهان از «منظر ناکجا»، یک فاجعهی سیاسی است. نویسنده با عبور از ترس هابزی (خوف از مرگ فیزیکی) و ارتقای آن به اضطراب هایدگری (ترس از بیمعنایی)، راه نجات را نه در اقتدار سرکوبگرِ یک «لویاتانِ رو به زوال»، بلکه در بازکشف «جهانهای مشترک اولیه» یعنی عشق، دوستی و مسئولیت اخلاقی میداند. بیماری جامعهی ما وارونگی این نظم است؛ جایی که امور ثانویه (دین و سیاستِ رسمی) امور اولیه را بلعیدهاند. در نهایت، کتاب با صورتبندی «سیاستِ غیرحاکمانه» و پناه بردن به «خِرَدِ موقعیتی»، مخاطب را از توهم معجزههای یکشبه یا سقوط در سیاهچالهی یأس بازمیدارد و دعوت میکند تا خانهی مشترک را، صبورانه و از پایین، با همین خشتهای پراکندهی بهجامانده از آوار بنا کند. این مقاله را در ادامه می خوانید:
