برچسب فلسفه سیاسی

گروه اندیشه: مقاله ای که در پیش روی خود دارید، مطلبی است از سیروس پرویزی  در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۵ که در سایت بنیاد همایون با عنوان «روشنفکری در زمانه عسرت» منتشر شده است. سروش دباغ در مقاله ای که به لیبرالیسم نقابدار قوچانی پاسخ داد، این سوال را مطرح کرد که «اگر اقتصاددان و روزنامه‌نگار ما ذره‌بین در دست گرفته و مجدّانه و صادقانه از پی شناسایی و شناساندنِ جماعت شیاد روان گشته‎‌اند، بد نیست در اطرافیان و همفکران خود هم نظر کنند و سراغی از نویسندۀ واقعی جستار «روشنفکری در زمانه عسرت» که به نام سیروس پرویزی در تارنمای بنیاد داریوش همایون منتشر شده بگیرند و نتایج کند و کاو خود را با خلایق در میان نهند. اگر نویسندۀ مقالۀ یاد شده سید جواد طباطباییِ فقید باشد، دربارۀ او چه داوری‌ای خواهند داشت؟.»

گروه اندیشه: اسلاوی ژیژک (Slavoj Žižek) فیلسوف، نظریه‌پرداز انتقادی و روان‌کاو لاکانیِ اهل اسلوونی است که به خاطر تلفیق مفاهیم فلسفی هگل، کارل مارکس و ژاک لاکان برای تحلیل رادیکال و اغلب طنزآمیزِ سینما، فرهنگ عامه و سرمایه‌داری جهانی شهرت دارد، در گفت و گویی که بخش نخست آن در روزنامه اعتماد منتشر شده، او با نقد استعاره‌های سنتی «نور و آگاهی»، سوبژکتیویته را نه نوری تابناک، بلکه بر اساس اندیشه کانت، هگل و شلینگ، «تاریکی درونی و شب جهان» معرفی می‌کند. او با دفاع از متواضع بودن فلسفه و ایده هگلیِ «پرواز جغد مینروا در غروب»، تاکید دارد که فلسفه همواره دیر می‌رسد و وظیفه آن درک ساختار مفهوم زمانه است، نه پیش‌بینی آینده. ژیژک با مقایسه خوش‌بینی خوش‌باورانه مارکسیستی و بدبینی واقع‌گرایانه هگلی، نشان می‌دهد که چگونه آموزه‌های هگل درباره تکرار خطاهای تاریخی و شکست‌ها برای درک جهان امروز—از زوال سرمایه‌داری لیبرال و ظهور نئوفئودالیسم تا بحران‌های زیست‌محیطی و پاندمی—ضروری است. وی همچنین با آسیب‌شناسی بن‌بست‌های فلسفه تحلیلی و تاریخ‌گرایی استعلایی، یادآور می‌شود که در عصر بحران‌های پیچیده جدید، رسالت اصلی فلسفه ارائه پاسخ‌های فوری نیست، بلکه اصلاح صورت‌مسئله‌ها، طرح پرسش‌های درست و زدودن رازآلودگی از فهم انسان معاصر است. این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، نشست «محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران» همراه با رونمایی از کتاب «محافظه‌کاری: دعوت به سنتی والا» اثر راجر اسکروتن با ترجمه شاهین زینعلی، دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ در کتاب زروان خانه صوفی برگزار شد. در این نشست که به‌همت مجله سیاست‌نامه و سرای علوم انسانی برگزار می‌شد، احمد بستانی استاد اندیشه سیاسی دانشگاه خوارزمی و عضو شورای علمی مجله «سیاست‌نامه»، شروین مقیمی استاد علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، همچنین شاهین زینعلی مترجم کتاب حضور داشتند. مدیریت نشست بر عهده حامد زارع سردبیر مجله سیاست‌نامه و خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بود.

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، دکتر جواد میری، استاد جامعه‌شناسی با انتشار چند عکس از دیدار خودش و حسین کلباسی اشتری، با رضا داوری اردکانی، فیلسوف ایرانی، در شبکه‌های اجتماعی نوشت:‌

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین و اندیشه ایبنا، محسن آزموده نوشت: سر جان پاتریک آنتونی کنی فیلسوف شهیر انگلیسی دوازدهم مردادماه در سن ۹۵ سالگی درگذشت. متاسفانه خبر درگذشت او در رسانه‌های داخلی چندان بازتابی نیافته است. به این مناسبت تصمیم گرفتم ضمن اشاره به خاطره‌ای از دوران جوانی، درباره این مورخ و فیلسوف معاصر چند خط بنویسم. 

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، رضا دستجردی در مقدمه گفت و گویش با علی مرشدی زاد نوشت: «نه برای سود: چگونه دموکراسی به علوم انسانی نیاز دارد؟» نوشته مارتا نوسباوم با ترجمه علی مرشدی‌زاد دانشیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، از تازه‌های انتشارات سروش مولانا است. فیلسوف آمریکایی در این اثر استدلال می‌کند که برای حفظ و رشد دموکراسی‌های سالم، لازم است آموزش‌وپرورش به علوم انسانی توجه بیشتری داشته باشد، با این وجود، گرایش‌های آموزشی مدرن که بیشتر بر سودآوری و مهارت‌های فنی تأکید دارند، سبب تضعیف ارزش‌های دموکراتیک و اصول انسانی شده‌اند. به‌باور استاد بازنشسته دانشگاه شیکاگو، دموکراسی‌های پایدار به شهروندانی نیاز دارند که نه‌تنها از نظر فنی ماهر باشند، بلکه توانایی‌هایی چون تفکر انتقادی، همدلی و درک مشکلات اجتماعی و اخلاقی دیگران را نیز داشته باشند که همگی برگرفته از فلسفه، تاریخ و هنر هستند. آن‌چه در این کتاب، انتقاد مولف را در پی داشته، پیامدهای اثرات منفی حذف این رشته‌ها از برنامه‌های آموزشی است و این‌که چگونه آموزش‌های فنی و اقتصادی نمی‌توانند این جنبه‌های انسانی و اخلاقی را به‌‎درستی پوشش دهند. از این رو به‌مناسبت انتشار این کتاب با علی مرشدی‌زاد به گفت‌وگو نشستیم. از مرشدی‌زاد ترجمه «آیا این مطلب درست است؟»، «چرا انسان‌ها شورش می‌کنند؟» و «جنبش‌های اجتماعی»، همچنین تألیف «ظرفیت‌های فراروی جهان اسلام در فضای مجازی» منتشر شده است. این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

 گروه اندیشه: پیام حیدرقزوینی در مقدمه گفت و گویی که با دکتر بقایی ماکان در روزنامه شرق انجام داده می نویسد:««از فردوسی تا شفیعی ‌کدکنی» با عنوان فرعی «نگاهی دیگر به عرصه شاعری» عنوان تازه‌ترین کتاب محمد بقایی ‌ماکان است که همان‌طور که از عنوانش هم برمی‌آید، جستارها و مقالاتی درباره شعر فارسی از دوران کلاسیک تا معاصر است. در این کتاب به چهره‌های شاخص شعر فارسی، از منظری که پیش از این کمتر مورد توجه بوده، پرداخته شده است. جستارها و مقالات این کتاب نه براساس یک تصمیم قبلی بلکه هریک بنا به مناسبتی نوشته شده‌اند و ازاین‌رو هریک از فصل‌های کتاب را می‌توان مجزا و مستقل از سایر بخش‌ها خواند اگرچه ویژگی‌های مشترکی این مقالات را به هم مرتبط کرده‌اند. به مناسبت انتشار کتاب «از فردوسی تا شفیعی ‌کدکنی» با محمد بقایی ‌ماکان درباره برخی ویژگی‌های زبان و شعر فارسی گفت‌وگو کرده‌ایم. در حاشیه گفت‌وگو به این موضوع هم پرداخته‌ایم که چرا در آثار مکتوب ما به نثر توجه کمتری شده و آیا این مسئله ارتباطی با گسترش‌نیافتن تفکر فلسفی در ایران داشته است یا نه. بقایی ماکان با تأکید بر اینکه تنها عامل عدم گسترش آثار منثور را باید در خود زبان فارسی جست‌وجو کرد، می‌گوید: «در تاریخ تفکر ایرانی اگر از گاثاهای زرتشت که سهروردی هم تحت‌تأثیر آن است، بگذریم، چیزی به نام دستگاه فلسفی برآمده از ایران نداشته‌ایم... آنچه در ایران به نام فلسفه اسلامی معروف افتاده درواقع کلام است که با فلسفه تفاوت دارد. کلام مباحثی فراطبیعی است که در آن موضوعاتی مانند جبر و اختیار و روح و جسم با اصطلاحاتی دیریاب و دشوار و درهم‌تنیده مطرح می‌شود که از همان نخستین سده‌های اسلامی میان معتزله و اشاعره و دیگر فرقه‌های اسلامی رواج داشت که همچنان ادامه دارد. بنابراین آنچه را که فلسفه می‌نامیم و آزاداندیشی جزء جدانشدنی آن است، حرکت چشمگیری در جامعه ایرانی نداشته است. ذهن جمعی جامعه ایرانی آن‌قدر که به شعر گرایش دارد عنایتی به فلسفیدن ندارد و فلسفه‌بافی در اصطلاح عامه مرادف حرف بی‌معنا است. بنابراین وقتی چیزی به نام فلسفه خواستار چشمگیر ندارد، تأثیرش نه‌تنها در زمینه آثار منثور به‌خصوص ادبیات داستانی، بلکه در دیگر موارد نیز محسوس است». این گفت و گو را در ادامه می خوانید: 

 گروه اندیشه: کانال تلگرامی مجله سیاست‌نامه بخشی از متن شروین مقیمی در شماره ۲۶ مجله سیاست نامه را منتشر کرده است. مقیمی در مقاله خود با ارزیابی نسبت اندیشه جواد طباطبایی با متفکرانی چون ماکیاولی، مونتسکیو و هگل، جایگاه او را در قامت یک فیلسوف سیاسی مدرن بررسی می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که طباطبایی با چرخش از رستگاری نفس به سوی «رستگاری سرزمین پدری» و وفاداری به امر درون‌ماندگار، ایده دفاع از میهن را در خدمت پیشبرد پروژه تجدد در ایران قرار داد. با این حال، فرق سرنوشت‌ساز او با فیلسوفان سیاسی کلاسیک در این است که آنان سیاست را از افق استعلاییِ «انسان به مثابه انسان» می‌نگریستند، اما دغدغه بنیادین طباطبایی نه خرد کلی یا انسان جهانی، بلکه مشخصاً «انسان ایرانی» و بازسازی ایده ایرانشهر بود؛ پروژه‌ای که با نقد عقلانیت محض در سیاست، از رتوریک تربیتی برای نجات میهن بهره می‌برد.