برچسب فلسفه سیاسی

چگونه ایرانیان هزاران سال پیش ملت سازی را قبل از غرب شروع کردند

گروه اندیشه: از نظریه های مهم دکتر سیدجواد طباطبایی آن است که «‏ایرانیان ملت بودند زمانی که این مفهوم در جهان بیگانه بود ‌و دولت داشتند هنگامی که این مهم در جهان تعریف نشده ‌بود. کانال دکتر سیدجواد طباطبایی این بخش از دیدگاه وی را از کتاب «ملّت، دولت و حکومت قانون» استخراج و منتشر کرده است که در ادامه می خوانید:

دوره «آشنایی با توماس هابز»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مدرس دوره جدید شهر فلسفۀ ایران، با موضوع «آشنایی با توماس هابز»، امیرعباس سولی خانی است. ساعت های تدریس این دوره، شنبه ها از ساعت 18 تا 20 است. اطلاعیه روابط عمومی شهر فلسفه حاکی است که تاریخ آغاز دوره شنبه 17 مرداد 1405 است. 

فوکو؛ بازخوانی کانت یا خروج از عصر روشنگری؟ / عقلانیت زیر تیغ دیرینه‌شناسی؛ چرا فوکو فیلسوف «خودانتقادی» است؟

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، رضا دستجردی در مقدمه گفت وگویش با فرهاد فربان زاده ربطی در سرویس دین‌واندیشه ایبنا نوشت: «دیرینه‌شناسی عقل علمی میشل فوکو» به‌قلم گاری گاتینگ فیلسوف آمریکایی با ترجمه فرهاد قربان‌زاده‌ربطی از تازه‌های انتشارات کرگدن است. صاحب فقید کرسی فلسفه در دانشگاه نوتردام در این کتاب، به روش دیرینه‌شناسی فوکو که به‌دنبال کشف ساختارهای زیربنایی حاکم بر معرفت و علم بود پرداخته، متون کلیدی فوکو، از جمله «تاریخ جنون در عصر عقل»، «تولد درمانگاه»، «نظم اشیا» و «دیرینه‌شناسی علم» را تحلیل می‌کند. اثر به‌مثابه راهنمایی تفسیری، به خوانندگان کمک می‌کند تا در مجرای ایده‌های پیچیده ارائه‌شده توسط فوکو حرکت کنند و اهمیت آن‌ها را در زمینه‌های وسیع‌تر تفکر فلسفی و استدلال علمی درک کنند. به‌مناسبت انتشار این کتاب، با فرهاد قربان‌زاده‌ربطی پژوهشگر دکتری حقوق خصوصی به گفت‌وگو نشسته ایم. از گاتینگ، «فلسفه‌های قاره‌ای علم» هم به فارسی ترجمه شده است.

انقلاب خوب است یا اصلاح در مناظره پوپر و مارکوزه

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، روابط عمومی انتشارات خوارزمی اعلام کرد، کتاب «انقلاب یا اصلاح» منتشر شد، کتابی که در حوزه فلسفه سیاسی و اندیشه اجتماعی و در سال ۱۹۸۱ منتشر شده است. این اثر صرفاً نوشته یک نویسنده نیست، بلکه متن یک مناظره فکری میان هربرت مارکوزه و کارل پوپر است. این کتاب یکی از مهم‌ترین رویارویی‌های فکری میان دو جریان بزرگ قرن بیستم، یعنی مارکسیسم انتقادی و لیبرالیسم دموکراتیک، به شمار می‌رود.

بازخوانی زیدآبادی از تندی‌های لفظی دو چهره سرشناس روشنفکری

گروه اندیشه: دکتر احمد زیدآبادی در کانال تلگرامی اش به بازخوانی تندی‌های لفظی دو چهره سرشناس روشنفکری در نزاع بر سر شریعتی و میراث اش پرداخته است. او در یادداشت خود ضمن تسلیت به دکتر عبدالکریم سروش بابت درگذشت برادرش ، به بررسی بیانیه تند او علیه سخنان موسی غنی‌نژاد درباره شریعتی می‌پردازد. نویسنده با اشاره به ادعای غنی‌نژاد و پاسخ تند و تحقیرکننده سروش، فرهنگ نقد و بداخلاقی گفتاری میان روشنفکران ایرانی را آسیب‌شناسی می‌کند. او ضمن احترام به هر دو، تأکید دارد که جامعه با برخوردهای دوگانه خود، آتش خشونت کلامی و نقد غیرمدنی را شعله‌ورتر می‌کند. این مطلب را در ادامه می خوانید:

مداخله‌جویی دولت؛ باستیا مرز میان قانون و سلب آزادی را فاش کرد/پاسدار آزادی در برابر مهندسی اجتماعی؛ پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین رهام برکچی زاده در سرویس دین‌واندیشه ایبنا نوشت: «سه رساله؛ جستارهایی درباره لیبرالیسم کلاسیک» به‌قلم کلود فردریک باستیا که به‌همت اسماعیل غروی ترجمه شده، از جمله آثار انتشارات ثالث است.

راز «شاندل» برملا شد؛ جعل تاریخی برای فریب مخاطب یا شاهکار ادبی در خلق همزاد؟/ چرا علی شریعتی برای بیان حقیقت، فیلسوف خیالی آفرید؟

گروه اندیشه: رضا موسوی راد جامعه شناس، گزارشی از یادداشت سوسن شریعتی که در سال ۱۳۹۲ در باره شاندل که توسط پدرش در آثارش مطرح شده، نوشته است. در مقدمه این گزارش که در روزنامه ایران منتشر شده آمده است: «مناقشه اخیر درباره دکتر علی شریعتی از جایی آغاز شد که موسی غنی‌نژاد در مناظره‌ای با میلاد دخانچی، در نقد شریعتی صریحاً گفت: «علی شریعتی یک شیاد است.» غنی‌نژاد در توضیح این داوری، به ماجرای «شاندل» استناد کرد و مدعی شد شریعتی شخصیتی خیالی ساخته، برای او کتاب، زندگینامه، ناشر و نقل‌قول نوشته و سپس آرای خود را به آن شخصیت نسبت داده است؛ از نگاه او، این رفتار صرفاً استفاده از نام مستعار نیست، بلکه نوعی فریب مخاطب است و چنین قضاوت کرد: «شریعتی نه اهل شریعت بود، نه اهل طریقت و نه اهل حقیقت»! این سخنان واکنش‌های فراوانی در میان پژوهشگران و علاقه‌مندان آثار شریعتی برانگیخت. برخی از منتقدان غنی‌نژاد، با دفاع از میراث فکری شریعتی، استدلال کردند که او میان «نام مستعار» و «شخصیت ادبی» تفاوت نگذاشته و تجربه شریعتی را با معیارهای پژوهش تاریخی سنجیده است. در مقابل، گروهی نیز از نقد غنی‌نژاد دفاع کردند و معتقد بودند حتی اگر خلق شخصیت خیالی در ادبیات سابقه داشته باشد، معرفی آن به‌عنوان مرجع واقعی در آثار فکری، محل اشکال است. دراین میان، شاید مهم‌ترین سند برای فهم خودِ شریعتی، یادداشتی باشد که سوسن شریعتی در سال ۱۳۹۲ با عنوان «شاندل یا شریعتی» منتشر کرد؛ یادداشتی که تاکنون جامع‌ترین روایت از فلسفه شکل‌گیری شاندل به شمار می‌آید و برخلاف بسیاری از دفاع‌ها، اصل ماجرا را انکار نمی‌کند، بلکه می‌کوشد آن را در جهان فکری شریعتی رمزگشایی کند.» این یادداشت را در ادامه می خوانید:

 چرا نمی توانیم عین آدم با هم گفت و گو کنیم؟ / بحث‌های فارسی‌زبانان به جای روشنگری، به جدل، تحقیر و قهر می‌انجامد/ آسیب‌شناسی امتناع گفت‌وگو در ایران

 گروه اندیشه: دکتر یاسر میردامادی دز سایت مشق نو مقاله ای نوشته در باره چرایی تدوین کتابش با نام «گفت و گو، آیین حق جویی، درآمدی بومی به گفت و گو شناسی». شاید کتاب قابل خلاصه سازی در این جمله باشد که «چرا مثل آدم نمی توانیم گفت و گو کنیم؟». میردامادی در یادداشت اش تاکید می کند که کتاب «گفت‌وگو، آیین حق‌جویی؛ درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی» (نشر کرگدن)، پاسخی فلسفی به یک دغدغه عمیق اجتماعی است: چرا بحث‌های فارسی‌زبانان به جای روشنگری، غالباً به جدل، تحقیر و قهر می‌انجامد؟ نویسنده با اشاره به زیست در عصر «غلبه جدل و دشواری گفت‌وگو»، تأکید می‌کند که گفت‌وگوی اصیل نه از مطلق‌باوری سرچشمه می‌گیرد و نه از نسبی‌انگاری، بلکه متکی بر «حق‌جویی بین‌الاذهانی» و همکاری معرفتی برای کشف حقیقت است. این اثر برخلاف رویکردهای رایج که صرفاً به ترجمه نظریه‌های غربی متکی هستند، کوشیده است با رویکردی بومی و بازخوانی تراث ایرانی-اسلامی—از جمله شرح رساله طاشکبری‌زاده در آداب مناظره—تمایز سرنوشت‌ساز میان «گفت‌وگو» و «جدل» (مکابره) را احیا کند. کتاب علاوه بر واکاوی آسیب‌ها و شبه‌نقدهایی چون پرونده‌سازی و رجزخوانی، بر اهمیت یادگیری آداب ناگفته گفت‌وگو و حتی «آداب گفت‌وگو نکردن» تأکید دارد؛ چراکه ادامه گفت‌وگوی بی‌سرمایه با هدف مغالطه، خود دام شکاکیت و مانع حقیقت خواهد بود. نویسنده با بررسی امکان گفت‌وگو با مخالف رادیکال از طریق «مسلمات خصم»، معتقد است به‌رغم فشار ساختارهای سیاسی و خط‌قرمزهای تحمیلی، جامعه ایرانی هنوز به امتناع کامل گفت‌وگو نرسیده است. در نهایت، با استناد به شاهنامه فردوسی، بر حفظ پیوندِ انضباط فکری با همدلی انسانی تأکید شده تا گفت‌وگو به ابزاری برای پرهیز از خشک‌رفتاری و بازسازی فضای نقد سالم در ایران تبدیل شود. این مقاله را در ادامه می خوانید: