برچسب زهرا علوی

«قارئین محترم اخگر، شاید از تلگرافاتی که به نام فردوسی شاعر شهیر ایران از زابلستان تهیه شده و در صفحه اول همین روزنامه چندی پیش درج گردیده، خوب ملتفت شده باشند که مقصود اعلان برای نمایشی است که قریبا داده خواهد شد» (اخگر 808، 19 تیر 1312). پس از نمایش «بیژن و منیژه» که در اردیبهشت 1312 خورشیدی در سالن مدرسه متوسطه صارمیه به روی صحنه اجرا رفت و در یکی از شماره‌های همین ستون (اصفهان زیبا، 5 اردیبهشت 1400) به آن پرداختیم، در ابتدای تابستان همان سال، نمایش دیگری برگرفته از اشعار فردوسی، آماده رفتن به روی صحنه می‌شده است. روزنامه اخگر این بار با رویکردی متفاوت، به معرفی و تبلیغ این نمایش برای خوانندگان پرداخته است. در ادامه پاراگراف بالا، نویسنده چنین توضیح می‌دهد:

در تابستان 1312 خورشیدی، نمایشی برگرفته از اشعار فردوسی، نوشته غلامحسین زیرک‌زاده و به فرم «تمام‌آهنگی» در «فضای جنب کافه جهان‌نما واقع در ابتدای خیابان پهلوی، رو‌به‌روی پل‌های چهارباغ اصفهان» به روی صحنه اجرا رفت. در ستون پیشین (اصفهان زیبا 13 تیر 1400) به جزئیاتی از پی اس این نمایش که روزنامه اخگر گزارشی اختصاصی درباره‌اش منتشر کرده بود، پرداختیم. یک هفته پس از این گزارش، موعد اجرای نمایش فرا رسیده و روزنامه اخگر نیز تحلیلی از آن ارائه داده است. اکنون طبق قرار قبلی، به سفری تاریخی می‌رویم تا از ورای سال 1400 خورشیدی، هم‌زمان با گزارشگر اخگر، به تماشای نمایش کیخسرو و سیاوش در تابستان 1312 بنشینیم:

تیرماه گرم سال 1312 خورشیدی است و در اصفهان، نمایش تمام آهنگی «کیخسرو و سیاوش» که متنی اقتباسی است از شاهنامه فردوسی به قلم غلامحسین زیرک‌زاده، در مکانی تقریبا رو به‌روی سی وسه پل، به روی صحنه اجرا رفته است. ساعت شروع نمایش 9 شب است، اما برخی از تماشاگران از حدود هفت‌ونیم بعدازظهر در محل «نمایشگاه» حاضر شده‌اند. حکمران محترم اصفهان نیز که افکار تجددخواهانه دارد، در ساعت 8 به جمع تماشاگران پیوسته تا با حضورش از این رویداد فرهنگی نادر در اصفهان، حمایت کند.

«همه روزه عصر که در خیابان حاشیه رودخانه برای تفریح و تفرج می‌روید، البته می‌بینید که در وسط رودخانه پهناور زاینده‌رود، آب باریکی چگونه با طمأنینه و وقار و سکوت می‌گذرد. همین آب باریک است که باید فرسنگ‌ها بلوک کشاورزی را مشروب نماید. از همین‌جا می‌توان فهمید که رعایای بلوک زیردست شهر چه روزگار خرابی خواهند داشت و بر اثر این تنگ آبی بر زارعان در این سال چه خواهد گذشت» (اخگر 857، 15 تیر 1312).

در تابستان گرم و بی آب سال 1312 خورشیدی که بنا بر گزارش روزنامه اخگر، «اصفهان در بی‌آبی می‌سوخته و با وجود قنوات معتبر و رود پربرکت زاینده‌رودش دستخوش تنگ‌آبی بوده است» همان تابستانی که نمایش تمام آهنگ کیخسرو و سیاوش با نمایشنامه‌ای که باز در گزارش اخگر «یکی از بهترین پی اس‌هایی که تا به آن زمان به زبان فارسی تهیه شده» معرفی شده است و نمایش آن «شدیدترین احساسات وطنی را در قلب تماشاچی تولید و یکی از پرده‌های مهم تاریخی این مملکت را در نظر او جلوه‌گر می‌سازد.»

«من می‌توانم مدعی شوم که تا کنون در شهر اصفهان آکتوری بدین زبردستی قدم نگذارده و دیده نشده. حرکات، ژست‌ها، آهنگ صدا، طرز حرکت و رفتار این آکتور ماهر همگی در موقع خود، به جا و متناسب بوده و مخصوصا تغییراتی که در قیافه و از همه مهم‌تر در آهنگ صدای خود می‌داد به قدری حیرت‌آمیز بود که بلاشک اکثر تماشاچیان تا وقتی که پرده از روی کار او برگرفته نمی‌شد، نمی‌دانستند این همان “ماروتیان” یا به عبارت دیگر “شرلوک” است که بدین لباس درآمده.»(اخگر 955، 14 تیر 1313)

ایام المپیک است. المپیک یا «المپیاد ورزشیم کهن‌ترین و بزرگ‌ترین رویداد ورزشی در جهان است که ریشه در مراسمی مذهبی در یونان باستان دارد. اولین حضور ورزشکاران ایرانی در مسابقات المپیک مربوط به سال 1948 میلادی مصادف با 1327 شمسی است؛ یعنی 14 سال پس از این آگهی چاپ‌شده در روزنامه اخگر که خبر از یک مسابقه ورزشی تابستانی در اصفهان را می‌دهد. مسابقه‌ای که برگزارکنندگانش آن را سرآغازی بر حرفه‌ای‌شدن ورزش و پرورش ورزشکاران ایرانی برای حضور در میادین رقابت جهانی می‌انگاشته‌اند. اکنون با هم به سال 1313 برویم تا از رویدادی که در باغ چهلستون قرار برگزاری داشته، باخبر شویم:

در سال 1313 خورشیدی، روزنامه اخگر در ششمین سال انتشارش قرار داشته است. شروع انتشار این روزنامه محلی متعلق به شهر اصفهان، با مدیرمسئولی و سردبیری امیر قلی امینی، مربوط به سال 1307 خورشیدی بوده است. در منابع تاریخی چنین آمده که مجموع نشریاتی که در دوره قاجار در استان اصفهان منتشر می‌شده، به 57 عنوان می‌رسیده است. با شروع زمامداری پهلوی اول، مداخلات و نظارت سختگیرانه شهربانی بر مطبوعات و توقیف‌های بی‌پایه و اساس نشریات، عدد 57 نشریه را به 27 عنوان تقلیل داد. روزنامه اخگر از نشریات همان دوره است که با وجود تمام مشکلات و کارشکنی‌ها به حیات خود ادامه داد.