برچسب بی آبی

دل اصفهان دارد خالی می‌شود. رسانه‌ها، فعالان محیط‌زیست، استادان دانشگاه و کارشناسان در سال‌های متمادی، این مسئله را به مسئولان گوشزد کرده‌اند. تداوم خشک‌سالی‌ها، کاهش بارندگی‌ها و برداشت بی‌رویه منابع آب زیرزمینی در دهه‌های گذشته باعث شده تا از حدود ۶۰۰ دشت کشور، بیش از ۴۰۰ دشت در شرایط بحرانی قرار گیرند و استان‌های اصفهان، فارس، کرمان، خراسان‌رضوی و خراسان‌جنوبی در صدر مناطق دارای بیشترین تعداد «دشت ممنوعه» ثبت شوند. 

جایی در خم رودخانه که رمل و آسمان و آبِ وامانده از رفتن و بوی لجن مشام و دیده را مشغول می‌کرد و دیگر خبری از شکوه طبیعی و تاریخی گاوخونی در کتاب‌های تاریخ و جغرافیا و ادبیات و عکس‌ها و فیلم‌های مستند وجود نداشت، همه‌چیز تبخیر شده و به آسمان ورزنه رفته بود! شنیدن آخرین نفس‌های مرداب بسیار ناراحت‌کننده بود، اما نشان می‌داد که در روزگاری نه‌چندان دور، طبیعت گاوخونی چه عظمت و شکوهی داشته است: روزی قشلاقگاه شازده‌های قجری بوده و روز دیگر واحه آمریکایی‌ها و طی قرن‌ها نان‌وآب اهل این سرزمین کویری را تأمین می‌کرده است. در یک دهه گذشته، هر بار برای بهانه‌هایی کوچک به شهرهای در مسیر رودخانه و مردابش سرزده، ورزنه و کویر و آنچه را پیرامون آن می‌شناختم تماشا کرده و به چشم می‌دیدم که چگونه رود کف به لب آورده و له‌له می‌زند.

عصر سه‌شنبه هفته گذشته برای تهیه گزارشی میدانی به منطقه زیار رفتیم و دیدیم که کشاورزان شرق اصفهان همچنان تشنه‌اند و شاکی. ردیف در ردیف تراکتورهایشان را ظل آفتاب چهارم خرداد هزاروچهارصد در زمین‌های خشک و بی‌حاصل پارک کرده و جملگی زیر سایبان نشسته و در انتظار مسئولانی بودند که نیامدند. ساعت از سه‌و‌سی دقیقه بعدازظهر گذشته بود و آفتاب با شدت می‌تابید و مخلوقات خدا را به طرز غریبی می‌سوزاند. پیرمردها و میانه‌سال‌ها با موهای سپید و فلفل نمکی و ریش‌های چندروز نزده، عصبانی و کلافه از بی‌آبی و بی‌توجهی، عده‌ای در زیر سایه بان و عده‌ای زیر آفتاب، در کنار انبوه تراکتورها ایستاده بودند و سیگار می‌کشیدند و حرف می‌زدند.