اقتصاد۲۴- بحران آب، بحران انرژی، ناترازی منابع همه این واژهها، یک معنی را در ذهن متبادر میکند؛ ورشکستگی در منابع. منابعی که طی سالها به دست آمده و سال به سال قرار است شاهد از دست دادن بیشتر آن باشیم؛ چه به لحاظ کیفی و چه به لحاظ کمی. سفرههای آب زیرزمینی در کشور مدتهاست با بحران مواجه است. فشار بیش از حد به سفرهها برای مصرف کشاورزی، آن هم کشاورزی سنتی، آن هم مناطق خشک و نیمهخشک کشور، این منابع با ارزش را به نابودی کشانده است. میزان آبهای سطحی پشت سدها هم هر سال دریغ از پارسال شدهاند و دیگر چیزی برای ارایه ندارند. کار به جایی رسیده که برخی فریاد برآوردهاند که تعطیل کنید این کشاورزی پرمصرف ضررده را. وقتی آب شرب نداریم، کشاورزی به چه کارمان میآید. اما تعطیلی کشاورزی، چاره کار نیست و نخواهد بود. کارشناسان سالهاست درباره تغییر و اصلاح روشهای کشاورزی سخن میگویند، اما هنوز بخش عمده کشاورزی در کشور ما به شکل سنتی است و حجم زیادی آب را میبلعد آن هم بدون اینکه خروجی درخور مصرف آن آب را بدهد.
در این گزارش با «محمدابراهیم رییسی»، پژوهشگر حوزه اقتصاد آب، انرژی و محیطزیست به گفتوگو نشستیم. این پژوهشگر حوزه آب در خصوص مسائل و مصایب حاصل از بیآبی و بحران آب در کشور، تنشهای حاصل از این بحران، لزوم اصلاح روشهای کشاورزی برای رسیدن به بهرهروی بالاتر، برداشتن بار بدمصرفی از روی دوش مردم و قبول مسوولیت از سوی حاکمیت سخن گفتهاند.
میزان مصرف آب کشاورزی در کشور نیمهخشکی، چون ایران، به قدری بالاست که این فکر در اذهان عمومی ایجاد میشود که وقتی ۹۰ درصد آب مصرفی کشور، صرف کشاورزی میشود، پس صرفهجویی و مصرف درست آب شرب و خانگی دیگر تاثیری در بهبود اوضاع بحرانی آب نخواهد داشت. فرهنگسازی صرفهجویی آب از سوی حاکمیت در بهار و تابستان سال گذشته را شاهد بودیم، این مساله با بحرانی شدن ذخایر آب کشور همراه بود، ذخایری که در برخی موارد، سدها به خشکی کامل رسیدند و در خیلی موارد دیگر زیر ۱۰ درصد پرشدگی دارند.