برچسب ابوالقاسم فردوسی

گروه اندیشه: در بحبوحه تجاوز نظامی به خاک ایران، نخبگان ایرانیِ جهان‌وطن ثابت کردند که «ایران» برای آن‌ها نه یک جغرافیای سیاسی، بلکه «تمام دنیای» آن‌هاست. این گزارش نشان می‌دهد که چگونه پیوند ناگسستنی با ریشه‌های تمدنی، دانشگاهیان مقیم غرب را به خط مقدم دفاع گفتاری از وطن تبدیل کرد؛ جایی که عطر میهن‌دوستی از پس ویرانه‌های جنگ، جهانیان را به حیرت واداشت. مرتضی گل پور در گزارشی در صفحه نخست روزنامه ایران، به واکاوی موج بی‌سابقه و خودجوش حمایت دانشگاهیان و روشنفکران برجسته ایرانی مقیم خارج از کشور از کیان ایران در جریان «جنگ رمضان» (تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل در سال ۱۴۰۵) پرداخته است. گزارش تهیه شده تأکید می‌کند که اندیشمندانی با گرایش‌های سیاسی مختلف—از عبدالکریم سروش و ولی نصر تا حمید دباشی و حسن انصاری—بدون توجه به منافع شخصی یا تابعیت‌های مضاعف، در برابر تهدیدات تمدنی ترامپ ایستادند و دفاع از میهن را وظیفه‌ای اخلاقی قلمداد کردند.نویسنده ریشه این همبستگی را در تفاوت ماهوی «ملت ایران» با ناسیونالیسم‌های ابداعی اروپا می‌جوید؛ ایران نه محصول جنگ‌های مدرن، بلکه تمدنی کهن است که هزاران سال پیش حول محور «سخن»، «ادبیات» و «شاهنامه» به وحدت رسیده است. این گزارش، ایران را به «شیشه عطری» تشبیه می‌کند که اصابت سنگِ جنگ، تنها باعث پراکنده شدن عطر هویت و مقاومت آن در سراسر جهان شده است. این گزارش را در ادامه می خوانید:

 گروه اندیشه: دکتر محمدامین ناصح، پژوهشگر و استاد دانشگاه در یادداشتی که در ایبنا منتشر شد، به واکاوی «سیاست زبانی» در میدان‌های نبرد پرداخته است. او معتقد است قدرت‌های مستکبر و رسانه‌هایشان با گزینش هوشمندانه کلمات، مفاهیم خشونت‌آمیز و تجاوزکارانه را در لفافه‌ای از واژگان مثبت نظیر «مداخله بشردوستانه» یا «تأمین امنیت» می‌پوشانند تا افکار عمومی را مدیریت کنند. این مهندسی زبانی، راه را برای مشروعیت‌بخشی به جنگ و استعمار باز می‌کند. در مقابل، ناصح به پدیده «تحریم زبانی» به عنوان یک واکنش دفاعی اشاره می کند. ملت‌های تحت‌ستم پس از تجربه تهاجم، زبان مهاجم را نماد سلطه دانسته و با طرد آن، به حفظ هویت و کرامت خود می‌پردازند. این کنش، تلاشی آگاهانه برای مقابله با «زبان‌کشی» است. نویسنده در نهایت نتیجه می‌گیرد که با درک این واقعیت که زبان هسته هویت اجتماعی است، باید در دوران پساجنگ برای تقویت جایگاه زبان فارسی به عنوان نماد پایداری ملی بیش از پیش کوشید. این یادداشت را در ادامه می خوانید: 

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی در نشست علمی «شاهنامه»، دکتر حمیدرضا اردستانی، دکتر بهرام پروین گنابادی، دکتر زاگرس زند، و دکتر سلمان ساکت سخنرانی خواهند کرد. 

 گروه اندیشه: دکتر موسی اکرمی استاد فلسفه مطلبی در روزنامه شرق نوشته تحت عنوان «جنگ و اخلاق جنگ در شاهنامه‌ فردوسی». اکرمی در مطلب خود با نگاهی به شاهکار فردوسی، او را نظریه‌پرداز «جنگ مشروط به خرد» و «صلح برآمده از داد» معرفی می‌کند. از نظر او شاهنامه بر خلاف تصور رایج، کتاب جنگاوری بی‌قید نیست، بلکه اثری اخلاق‌محور است که در آن، نبرد تدافعی علیه ستم مشروع و جنگ‌های خودخواهانه محکوم است. فردوسی صلح پایدار را تنها در سایه عدالت و حفظ کرامت انسانی ممکن می‌داند. این مطلب را در ادامه می خوانید:

گروه اندیشه: حمید رضا محمدی در مقدمه گزارش خود در باره مراسم بزرگداشت خدمات علمی دکتر جلال خالقی مطلق نوشت: «در میهن‌دوستی و وطن‎‌خواهی جلال خالقی مطلق (۲۰ شهریور ۱۳۱۶، تهران – ۹ اسفند ۱۴۰۴، هامبورگ) هرچه بگوییم، کم گفته‌ایم. حماسه‌پژوه و شاهنامه‌شناسِ بی‌مانندی که اگر مدعی شویم قاطبه عمرش را مصروف و مشغول شاهکار حکیم طوس کرده است، اغراق نکرده‌ایم و به بیراهه نرفته‌ایم. همه وجودش آکنده از مهر به وطن بود اما در غربت درگذشت. او که معتقد بود «مفهوم وطن و مفهوم ایران را مدیون فردوسی و شاهنامه‌اش هستیم»، تمام عمر، به جدّ و جهد و جان برای ایران کوشید و پویید و آنی و دمی از اندیشیدن به آن عدول و نزول نورزید و تا همین اواخر هم از فکر شاهنامه و ادامه نهضتی که آغاز کرده بود، بیرون نیفتاد و حالا شاگردانی که تعلیم داده، این راه سترگ و بزرگ را پی خواهند گرفت و به سرمنزلش خواهند رساند. برای بزرگداشت خدمات علمی‌اش به میهن، آیین یادبودی با عنوان «راوی حکیمِ طوس»، عصر یک‌شنبه، سوم خرداد در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. گزارش این مراسم که توسط حمیدرضا محمدی تنظیم و در روزنامه ایران منتشر شده در زیر از نظرتان می گذرد: 

گروه اندیشه: رضوانه رضایی پور در روزنامه ایران، گفت و گویی انجام داده به نعمت الله فاضلی استاد دانشگاه در باره مواجهه خلاقانه و تجربه عریان مردم ایران در برابر تجاوزهای نظامی آمریکا و اسراییل، و حضور شبانه آنان در میادین شهرهای کشور. از نظر فاضلی جنگ به مثابه یک «آزمایشگاه بزرگ تاریخی» برای سنجش ظرفیت‌های پنهان تمدنی ایران جلوه گر شده است. از با رد فرضیه فروپاشی جامعه، استدلال می‌کند که پذیرش واقعیت استثنایی جنگ، آغاز یک «جراحی اجتماعی» است که سبک زندگی، پیوندهای انسانی و الگوهای مصرف را بازتنظیم می‌کند. بر اساس این تحلیل، جامعه ایران در دل بحران دست به «آشنایی‌زدایی» از توانمندی‌های بومی خود (نظیر پیشرفت‌های پزشکی و ژئوپلیتیک تنگه هرمز) زد و با معکوس کردن روند مهاجرت، به یک خودباوری ملی در برابر حافظه تاریخی شکست‌های قاجاری دست یافت. بزرگ‌ترین دستاورد این دوران، فعال شدن «فناوری‌های ناملموس اجتماعی» و قدرت نرم بود؛ جایی که آیین‌های کهن نوروز و ماه رمضان به بستری برای مقاومت فرهنگی در برابر مرگ تبدیل شدند و واژه «ایران» به عنوان یک ابرسازه عاطفی، لایه‌های پنهان هویت جمعی را بیدار کرد. او در نهایت معتقد است که حضور بی‌سلاح مردم در میدان‌های عمومی و خیابان‌های شب‌زده، خط بطلانی بر نظریه «مرگ انسان در عصر هوش مصنوعی» کشید و برتری اراده انسانی و همبستگی ملی را در جنگ روایت‌ها و ساختارها به اثبات رساند. فاضلی با تشریح مفهوم «قدرت نرم» در تقابل با قدرت سخت نظامی دشمن، ابعاد پنهان مقاومت مدنی و فرهنگی در برابر تجاوز اخیر را واکاوی کرده و از «خودباوری ملیِ بازسازی‌شده» به عنوان مهم‌ترین دستاورد ناملموس این نبرد یاد کرد.» این گفت و گو را در ادامه می خوانید: