گروه اندیشه: دکتر موسی اکرمی استاد فلسفه مطلبی در روزنامه شرق نوشته تحت عنوان «جنگ و اخلاق جنگ در شاهنامه فردوسی». اکرمی در مطلب خود با نگاهی به شاهکار فردوسی، او را نظریهپرداز «جنگ مشروط به خرد» و «صلح برآمده از داد» معرفی میکند. از نظر او شاهنامه بر خلاف تصور رایج، کتاب جنگاوری بیقید نیست، بلکه اثری اخلاقمحور است که در آن، نبرد تدافعی علیه ستم مشروع و جنگهای خودخواهانه محکوم است. فردوسی صلح پایدار را تنها در سایه عدالت و حفظ کرامت انسانی ممکن میداند. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
درآمد. حماسهای در افق خِرد و داد و آشتی
بیستوپنجم اردیبهشت روز نکوداشت یاد بزرگشاعر یگانهای است که روحی جاودانه در کالبد زیست ایرانی دمید و زبایان صلح و داد در روایت پایان جنگهای ایران و توران آشکار است.
در سرانجام کار کیخسرو، جنگ نه با نابودی کامل دشمن، بلکه با مهار او و بازگشتش به مرزهای خود فرومینشیند. اهمیت این پایان در آن است که فردوسی در فرجام صلح را تنها خاموشی نبرد نمیداند، بلکه آن را نظمی میبیند که پس از برقراری داد پدید میآید. با این همه، فردوسی هرگز از دشواری رسیدن به چنین صلحی غافل نیست. او میداند که جنگ، حتی هنگامی که به آهنگ دفاع از حق آغاز شود، ویرانگر است و نباید به آرمان نهایی بدل شود. از اینرو، در منطق شاهنامه، جنگ تنها هنگامی پذیرفتنی است که زمینهساز استقرار داد باشد و دادورزی نیز زمانی کامل میشود که به صلحی شرافتمندانه، برآمده از دادورزی و پایدار بینجامد تا آبادسازی کشور ممکن شود.
۲۱۶۲۱۶