مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
هوش مصنوعی مولد با نفوذ در ساختار کاری به موضوعی تبدیل شده است که صاحبان کسبوکار بیشتر به دنبال ایجاد ارزش تجاری از طریق این فناوری هستند. هرچند در سال ۲۰۲۳ بحث درباره آزمایش این فناوری بود اما در حال حاضر(۲۰۲۴) توجهها به سمت نتایج حاصل از کاربرد این فناوری معطوف و جلب شده است.
گزارشی از فایننشال تایمز میگوید بیش از نیمی از تمام کارجویان از ابزارهای هوش مصنوعی برای ارسال رزومه و درخواست کار استفاده میکنند و همین مساله کارفرمایان و واحدهای جذب نیرو را با سیلی از درخواستهای کم کیفیت مواجه کرده است.
نسل جدید مدلهای زبانی عربی در حال شکلگیری است و انتظار میرود که این مدلها با استفاده از ویژگیهای بومی، شرایط فرهنگی و قابلیتهای متنوع مانند نوشتار و گفتار، تحول بزرگی در پردازش زبان عربی ایجاد کنند. این مدلها، با پشتیبانی از گویشهای مختلف عربی و استفاده از دادههای متنی، صوتی و تصویری، بهطور چشمگیری کارایی و دقت بیشتری را به ارمغان خواهند آورد و به کاربران این امکان را میدهند که بهطور طبیعی و مؤثر با سیستمهای هوش مصنوعی تعامل داشته باشند.
دادههای مصنوعی بهعنوان یک ابزار نوین در تحلیل دادهها و توسعه نرمافزار، توانستهاند محدودیت دادههای واقعی و دادههای جعلی را برطرف کنند. این دادهها با تقلید ویژگیهای آماری دادههای واقعی، به سازمانها کمک میکنند تا سناریوهای پیچیده را شبیهسازی کنند، هزینهها را کاهش دهند و تحلیلهای دقیقتری انجام دهند.
صنعت مشاوره که پیشتر با رکود دست و پنجه نرم میکرد به نظر با افزایش تقاضا برای هوش مصنوعی تقویت میشود. مکینزی، یکی از بزرگترین شرکتهای ماشوره جهان، میگوید تعداد مشتریانی که درخواست پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی را دارند افزایش یافته است.
شرکت هوش مصنوعی ایلان ماسک، xAI، از دو مدل زبانی جدید به نام Grok-2 و Grok-2 mini رونمایی کرد. این دو مدل به گفته شرکت عملکرد بهتری نسبت به نسل قبلی دارند و با همکاری یک شرکت شخص ثالث، قابلیت تولید تصویر نیز به آنها اضافه شده است.
هاروارد بیزینس ریویو در مقاله جدیدی به تاثیر هوش مصنوعی مولد به عنوان یک انقلاب فناورانه بر نیروی کار و وظایف آینده پرداخته است. در این مقاله تاکید میشود که برخلاف موجهای پشین خودکارسازی، از جمله خودکارسازی با اختراع خط تولید و روی کار آمدن کامپیوترها، کارکنان کلاهسفید یا دانشمحور بیشتر از همه تاثیر هوش مصنوعی بر کاهش فرصتهای شغلی را احساس میکنند. همچنین بسیاری از وظایف امروز در نتیجه پیشرفت روز افزون این فناوری متحول میشوند و کارکنان و شرکتها برای بقا و پیشرفت حداکثری در عصر هوش مصنوعی باید مهارتهای تازه بیاموزند و روند کاری امروز را تغییر دهند.
هوش مصنوعی میدجرنی که در بین تولیدکنندگان محتوا و هنرمندان به بهترین ابزار مولد تصویر معروف است به تازگی از یک ابزار جدید رونمایی کرده است که کاربران از طریق آن میتوانند با دستان بازتری به اصلاح تصاویر تولیدشده در یک بخش یکپارچه بپردازند. میدجرنی به کاربران اجازه میدهد تا بخشهایی از تصویر را پاک کرده و اصلاح کنند، چیزهای جدیدی را با پرامپت تازه به آن اضافه کنند و حتی تصاویر را توسعه دهند.