مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
نشریه فناوری امآیتی (MIT Technology Review) در یک مقاله بلند بالا که محتوای آن را در ادامه میخوانید به بررسی هوش مصنوعی و تاثیر آن بر بهرهوری تمامی بخشهای اقتصاد پرداخته است. روند بهرهوری نیروی کار در ایالات متحده و دیگر اقتصادهای بزرگ سالها است که با روند نزولی روبرو است و در حدود یک دهه گذشته با رکود روبرو شده است.
گزارشی از Observer میگوید با گذشت کمتر از یک سال از اولین همکاری اوپنایآی با یک نهاد آموزش عالی، نتایج جالب توجهی از سمت دانشگاه و استارتآپ هوش مصنوعی گزارش شده است. دانشگاه ایالتی آریزونا میگوید حتی در بخشهایی که انتظار استقبال از این ابزارها را نداشته نیز آغوش بازی را مشاهده کرده است.
با افزایش تقاضا برای پردازندههای قدرتمند و بهدنبال آن نیاز به خنککنندگی کارآمد در مراکز داده، شرکت Sustainable Metal Cloud از فناوریهای خنککنندگی مایع برای کاهش مصرف انرژی و هزینهها استفاده میکند. HyperCubes این شرکت که در سنگاپور و استرالیا فعالیت میکند، با بهرهگیری از خنککنندگی غوطهوری در روغن مصنوعی و استفاده از پردازندههای Nvidia، مصرف انرژی را تا ۵۰٪ کاهش داده و به سرعت در حال گسترش به بازارهای جدید از جمله تایلند و هند است. این فناوری موجب تحولات مهمی در مراکز داده هوش مصنوعی میشود.
بزرگترین استارتآپ هوش مصنوعی جهان بار دیگر براساس گزارشهای منتشر شده به دنبال جذب سرمایه است. والاستریت ژورنال میگوید اوپنایآی که در آخرین دور جذب سرمایه خود ۱۰۳ میلیارد دلار ارزشگذاری شد و تا به اینجای کار تنها از مایکروسافت ۱۳ میلیارد دلار دریافت کرده است، بار دیگر به دنبال جذب سرمایه از VCهای بزرگ و همچنین اپل و انویدیا است.
گزارشی از بلومبرگ با نظرسنجی از مدیران ارشد اطلاعات نشان میدهد که شرکتهای آمریکایی در جولای سال جاری در مقایسه با دسامبر سال گذشته تلاشهای خود برای استفاده از هوش مصنوعی مولد را دوبرابر کردهاند.
چین در تلاش است تا توان رایانشی مورد نیاز برای هوش مصنوعی را با چیپهای هواوی تامین کند و در نتیجه از پردازندههای قدرتمند انویدیا بی نیاز شود اما مشتریان هواوی از مشکلات عملکردی و فرایند سخت گذار از انویدیا شکایت دارند.
فرض کنید یک دستیار هوشمند همه فن حریف دارید که میتواند در هر زمینهای به شما و فرزندتان کمک کند. به سوالات درسیاش جواب بدهد، ایدههای خلاقانه برای پروژههای مدرسهای پیشنهاد کند، حتی میتواند برایش قصه بگوید. این دقیقا همان چیزی است که Chat gpt5، جدیدترین نسخهی این چتبات قدرتمند، وعدهاش را میدهد. اما این فناوری نیاز به بررسی بیشتر دارد که واقعا برای والدین یک موهبت است یا یک دردسر به حساب میآید.
اوپنایآی روز جمعه اعلام کرد که طی همکاری با یک گالری هنر شهر نیویورک، این شرکت امکان دسترسی هنرمندان را به ابزارهای عرضه نشده هوش مصنوعی فراهم کرده است.