دسته هوش مصنوعی

هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشین‌ها ظهور پیدا می‌کند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسان‌ها نمایش می‌یابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی می‌تواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتاب‌های AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف می‌کنند: هر سامانه‌ای که محیط خود را درک کرده و کنش‌هایی را انجام می‌دهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه می‌سازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده می‌کنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسان‌ها تقلید می‌کنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]

کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیه‌گر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده می‌شوند.)، فهم زبان انسان‌ها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چت‌جی‌پی‌تی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیم‌گیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانه‌های بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشین‌ها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته می‌شود، پدیده‌ای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته می‌شود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته می‌شوند مستثنی می‌کنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمره‌ای شده است.[۴][۵][۶]

هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخه‌ای آکادمیک شد و در سال‌های پس از آن چندین موج خوش‌بینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» می‌گویند)، سپس فناوری‌های جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجه‌های تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشته‌اند. تحقیقات AI رهیافت‌های متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آن‌ها را کنار گذاشته است، رهیافت‌هایی چون: شبیه‌سازی مغز، مدل‌سازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانک‌های اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهه‌های قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره می‌برد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالش‌برانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]

شاخه‌های مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف به‌خصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده می‌کنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامه‌ریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچه‌ای را شامل این موارد به کار بسته‌اند: جست‌وجو و بهینه‌سازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکه‌های عصبی مصنوعی و روش‌های مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزه‌هایی چون علوم کامپیوتر، روان‌شناسی، زبان‌شناسی، فلسفه و بسیاری از حوزه‌های دیگر مرتبط است.[۹]

این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را می‌توان به دقت توصیف نمود، به طوری که می‌توان آن را توسط یک ماشین شبیه‌سازی نمود».[ث] این فرض بحث‌های فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانه‌ها، داستان‌های تخیلی و فلسفه از زمان‌های باستان مورد کاوش واقع شده‌اند. ادبیات علمی-تخیلی و آینده‌پژوهی نیز پیشنهاد می‌دهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.

سم آلتمن با حضور در کنگره بر لزوم پیشتازی آمریکا بر چین تاکید کرد

سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، روز پنجشنبه برای نخستین بار پس از دو سال در برابر کنگره ایالات متحده حاضر شد و بر ضرورت تسریع تلاش‌های آمریکا در حوزه هوش مصنوعی تاکید کرد. برخلاف حضور پیشین او در مه ۲۰۲۳ که بیشتر بر خطرات و تنظیم‌گری هوش مصنوعی متمرکز بود، این بار محور اصلی جلسه را «پیروزی در رقابت با چین برای تسلط جهانی بر فناوری هوش مصنوعی» تشکیل می‌داد.

سرمایه‌گذاری سعودی‌های در استارت‌آپ آمریکایی که بر هوش مصنوعی در شبکه‌های داده تمرکز دارد

بازوهای سرمایه‌گذاری جسورانه شرکت‌های بزرگ نفت و مخابرات عربستان سعودی در استارت‌آپ فناوری آمریکایی Graphiant سرمایه‌گذاری کردند. این شرکت آمریکایی که در تحول شبکه‌های داده برای کاربرد‌های هوش مصنوعی تمرکز دارد می‌تواند به بهبود نسل بعدی فناوری‌های مخابراتی در جهان و همچنین عربستان کمک کند. این اقدام در راستای تلاش‌های گسترده سعود‌ی‌ها برای توسعه اقتصاد دیجیتال و پیشبرد نوآوری انجام شده است.

مایکروسافت مدل‌های هوش مصنوعی xAI ایلان ماسک را به پلتفرم خود اضافه کرد

شرکت مایکروسافت اعلام کرده است که مدل‌های هوش مصنوعی Grok 3 و Grok 3 Mini، ساخته  شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک، از این پس در بازار هوش مصنوعی این غول فناوری در دسترس قرار می‌گیرند. این مدل‌ها از طریق پلتفرم ابری Azure AI Foundry قابل استفاده هستند.

پیشروی انویدیا در مسیر هوش مصنوعی فیزیکی؛ بروزرسانی GROOT و داده‌ها مصنوعی

در نمایشگاه Computex 2025 که به تازگی در تایوان برگزار شد، شرکت انویدیا گامی بلند در مسیر توسعه ربات‌های انسان‌نما برداشت و مجموعه‌ای از فناوری‌های پیشرفته را برای شکل‌ دادن به موج بعدی انقلاب صنعتی معرفی کرد. این نوآوری‌ها یک اکوسیستم کاملا از جمله مدل پایه به‌روز‌شده GR00T N1.5 برای استدلال و مهارت‌های ربات‌های انسان‌نما، ابزار تولید داده‌های حرکتی مصنوعی با نام GR00T-Dreams، و سیستم‌های مبتنی بر معماری جدید Blackwell برای سرعت‌بخشیدن به توسعه این ربات‌ها را شامل می شود.

گوگل از ویژگی‌های جدید AI Mode رونمایی کرد؛ عرضه گسترده در آمریکا

در جریان کنفرانس I/O 2025، گوگل اعلام کرد که ویژگی جدید «حالت هوش مصنوعی» یا AI Mode را برای تمامی کاربران موتور جست‌وجوی خود در ایالات متحده فعال کرده است. این قابلیت که ابتدا در ماه مارس و در قالب برنامه آزمایشی «Google Labs» معرفی شده بود، اکنون به‌صورت عمومی در دسترس قرار گرفته و مهمترین تلاش گوگل برای حفظ جایگاه در عصر جستجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی محسوب می‌شود.

طراح افسانه‌ای اپل با اوپن‌ای‌آی بار دیگر به خط مقدم فناوری باز‌می‌گردد

شرکت اوپن‌ای‌آی می‌گوید استارت‌آپ سخت‌افزاری «آیو» (io)، متعلق به طراح اسطوره‌ای اپل، سر جانی آیو (Jony Ive)، را با قراردادی به ارزش تقریبی ۶.۵ میلیارد دلار خریداری می‌کند. این قرارداد که هزینه آن به طور کامل از طریق سهام پرداخت می‌شود، بزرگ‌ترین خرید تاریخ اوپن‌ای‌آی خواهد بود و نقطه عطفی است که این شرکت پیشرو هوش مصنوعی را به طور جدی وارد دنیای سخت‌افزار می‌کند.

مدیرعامل انتروپیک می‌گوید انسان‌ها بیشتر از هوش مصنوعی دچار خطای ذهنی یا «هذیان» می‌شوند

در جریان نخستین رویداد توسعه‌دهندگان شرکت انتروپیک با عنوان «Code with Claude» که روز پنج‌شنبه در سان‌فرانسیسکو برگزار شد، مدیرعامل این شرکت، داریو آمودی، اظهاراتی جنجالی را پیرامون بحث «هذیان‌گویی» یا «hallucination» در مدل‌های هوش مصنوعی مطرح کرد. او نه‌تنها این خطاها را مانعی بر سر راه رسیدن به AGI نمی‌داند، بلکه مدعی است مدل‌های هوش مصنوعیِ امروزی از بسیاری از انسان‌ها کمتر دچار این گونه خطاها می‌شوند.

اوپن‌ای‌آی عامل هوش مصنوعی operator را با مدل استدلال‌گر بروزرسانی کرد

شرکت اوپن‌ای‌آی اعلام کرده است که مدل هوش مصنوعی مورد استفاده در سرویس «اپراتور» (Operator) را با نسخه‌ای جدید و قدرتمند از سری مدل‌های استدلالی o خود به‌روزرسانی کرده است. این اقدام در راستای ارتقا توانایی این ابزار برای انجام وظایف پیچیده بدون نیاز به نظارت مستقیم کاربران انجام شده است.