شیر و خون را در تیرماه سال صفر بر آسفالت سیاه خیابان استانداری روان کردند تا بگویند حاصل بیش از دودهه اعــتــراضهــای مــدنــی و عـلنــیشــان در بــازپــسگیــری حقابه زایندهرود بهجایی نرسیده است! کشاورزان شرق اصفهان، به تنگ آمده از نادیدهگیری حقوقحقهشان، هر بار در جایی و هرروز به نحوی دست به تجمع و اعتراض زدند؛ اما مسئولان هر بار آنها را نادیده گرفتند و با سخندرمانی به استقبال آنها رفتند؛ غافل از اینکه دیگر کارد به استخوان گاوِ ماده باردار رسیده و اینک، با شکمبهای دریدهشده در مهمترین خیابان اصفهان، دراز به دراز افتاده است. صدای هیاهو، صدای شلپشلپ پای معترضان در شیر و خون و صدای شعارهایی که دیگر محترمانه نیست و با احترام چیزی را طلب نمیکند و از روال طبیعی یک اعتراض مدنی خارج شده، مؤید این نکته است که باید کاری کرد.
کاری که بتواند سیصدهزار نفر سکنه شرق اصفهان را از بحرانی انسانی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برهاند. بحران آب در حوضه آبریز زایندهرود، علاوه بر بحران طبیعی تأمین آب برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعتی و تأمین آب شرب بخشی از استان یزد، تبعات سیاسی و اجتماعی مهمی را در این منطقه به دنبال داشته و رویدادهای تلخی را رقمزده است که در این گزارش به آن پرداختهایم. آنچه این گزارش به دنبال آن است؛ یکم، تورق تاریخی ماجراست؛ فارغ از جهتگیریهای مضر محلیگرایانه و ناسیونالیستی که باعث دامنزدن به مجادلههای آبی بین استانهای کشور میشود؛ دویم، آسیبشناسی روند تجمعهای کشاورزان و رخدادهای تجمع اخیر و هشداری دلسوزانه به مسئولان ذیربط. اجرای تدابیر بالادستی چون قانون و مصوبات شورای عالی آب میتواند کشاورزان اصفهان را به خواسته حقشان برساند و دیگر استان های کشور را نیز از این نعمت الهی بهره مند سازد.
پانصد سال پیش، شیخبهایی نزاع همیشگی بر سر زایندهرود را در طوماری پیچید و به آب انداخت؛ اما گردابها آن را بلعیدند و رودخانه خشکید! شیخ، با محاسبه دقیق آمار بارندگی مناطق مختلف اصفهان، حومه، کوهستانهای اطراف و سرچشمه زایندهرود، طرح دقیق نهرها، شیب و مقطع آنها و سهم استفاده آب هر باغ و محله و منزل را مشخص کرد و به اختلافهای قدیمی حقابهدارانِ در مسیر زایندهرود پایان داد؛ اما طبق طومار، اشارهای به سهمبری شهرهای دوردست نداشت. پانصد سال بعد، در پی بروز بحرانهای آبی که برخی آن را به سوءمدیریت منابع، مسائل قومی و سیاسی و برخی دیگر به کمبارشی نسبت دادهاند، رئیس دولت یازدهم در میتینگ انتخاباتی خود در سال نودوشش در میدان نقشجهان، فریاد برآورد: «آب را به زایندهرود برمیگردانیم!» اما چرا آب را برده بودند که برنگردانند!؟