اهمیت خواب برای حفظ سلامتی و داشتن عملکرد و توانایی جسمی و روحی مناسب ثابت شده است؛ از این رو خواب ناکافی سبب اثرات آسیبزایی برای بدن از جمله کاهش بازدهی در افراد میشود. اگر چه عوامل اثرگذار بر وضعیت خواب هر فرد هنوز به طور کامل شناخته شده نیست؛ با این وجود خواب میتواند تحت تأثیر عوامل و فرایندهای مختلفی قرار گیرد. وضعیت استرس، شغل فرد، مکان زندگی، دریافت غذایی و… میتواند در کیفیت خواب هر فرد نقش داشته باشد. دکتر زینب مختاری، متخصص تغذیه و رژیم درمانی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با ذکر این مقدمه، به توضیحات بیشتری پرداخت که میتوانید بخوانید.
خواب یک عامل تعدیلکننده در عملکردهای متابولیک انسان از جمله تنظیم قند خون، متابولیسم انرژی و اشتها به شمار میآید. از طرف دیگر، اجزای رژیم غذایی نیز از طریق تغییر در سطوح ناقلان عصبی به ویژه سروتونین و همچنین دوپامین و… میتوانند بر وضعیت خواب هر فرد تأثیرگذار باشند. با وجود اثربخشبودن غذای دریافتی بر وضعیت خواب افراد شواهد علمی محدودی درباره آن وجود دارد. در این بین، ریزمغذیها و درشتمغذیها با توجه به نقشهای بالقوهای که در تنظیم چرخه خواب و بیداری دارند، مورد توجه قرار گرفتهاند. الگوهای غذایی بر کیفیت خواب شبانه، میل به خواب، میزان آمادگی ذهنی و تمرکز هر فرد اثرگذار هستند.تحقیقات مختلف نشان میدهد که افراد با خواب نامنظم یا ناکافی معمولا تنوع غذایی کمتری دارند.این افراد بیشتر گرایش به مصرف میانوعده و تنقلات به ویژه در زمانهای بیخوابی دارند که میتواند به افزایش چاقی و اضافه وزن منجر شود.در حال حاضر شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه بیخوابی یا محرومیت از خواب به عنوان یک عامل مهم در افزایش وزن و چاقی محسوب میشود. در ضمن افراد با نوبت کاری شبانه بیشتر در معرض خطر بیماریهای قلب و عروق و چاقی قرار میگیرند.مطالعات نشان میدهد که الگوهای غذایی یا مواد غذایی خاص میتوانند در طول مدت خواب و کیفیت آن نقش داشته باشند.در این زمینه شواهد متعددی وجود دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهد شد.