برچسب فلسفه سیاسی

شلاق نقد داوری اردکانی بر تن عقل و اخلاق منزوی در ایران/ مقام فلسفه در ایران/ فلسفه‌ای که عقل عملی ندارد، بود و نبودش یکی است

گروه اندیشه: پیام اخیر رضا داوری اردکانی، فیلسوف و رئیس پیشین فرهنگستان علوم، به همایش «مقام فلسفه در دوره تاریخ ایران اسلامی»، یک بازخوانی انتقادی، شجاعانه و تبارشناسانه از مسیر هزارساله تفکر فلسفی در ایران است. داوری با به چالش کشیدن نظام آموزش رسمی، تأکید می‌کند که تفکر فلسفی آموختنی نیست و تقلیل آن به «بهشتِ دلایل و براهین انتزاعی»، فلسفه را از رسالت اصیل خود که فهم وضعیت تاریخی انسان و پیوند با «مدینه انسانی» است، دور می‌سازد. او با کالبدشکافی سنت فلسفه اسلامی پس از فارابی، دست روی یک خلل ساختاری بزرگ می‌گذارد: حذف خرد عملی، اخلاق و سیاست از سپهر اندیشگی ایران. داوری هشدار می‌دهد که طی هزار سال رواج فلسفه در این مرزوبوم، حتی یک کتاب مستقل در باب سیاست نوشته نشده و اخلاق نیز به تطبیق‌های صوری محدود مانده است. گرچه ایران پس از دوران آوارگی فلسفه، به محل پیوند استعاری و تاریخی دین و حکمت بدل شد، اما انزوای امروز آن در برج عاج دانشگاه، فلسفه را به درسی بی‌رونق تبدیل کرده است؛ چرا که به باور او، فلسفه اگر نتواند نسبت انسان با جهانش را آشکار کند و راهنمای عمل و نظم زندگی باشد، فاقد ارزش زیستی است. اعظم فردوست از نشست مذکور گزارشی تهیه کرده که در صفحه اندیشه روزنامه ایران به شرح زیر منتشر شده است:

بحران وجدان سیاسی؛ اخلاق مسئولیت و میراث سحابی

گروه اندیشه: دکتر عباس نعیمی جورشری جامعه شناس با نگارش مطلبی در کانال ایران فردا، با عنوان «اخلاق مسئولیت و میراث سحابی» معتقد است در سال های اخیر، بحث درباره بحران اعتماد به یکی از محورهای اصلی تحلیل جامعه ایران تبدیل شده است. از اعتماد به نهادهای سیاسی و اجتماعی گرفته تا اعتماد میان شهروندان، نشانه‌های فرسایش این سرمایه حیاتی قابل مشاهده است. با اینحال، شاید بحران عمیق‌تری در پس این وضعیت نهفته باشد: بحران وجدان سیاسی. این یادداشت در ادامه از نظرتان می گذرد: 

وای به روزی که پیروزی نظامی تعیین کننده پایان جنگ باشد / به کاربردن منطق صلح برای دوره جنگ کاربرد ندارد / وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین سرویس دین و اندیشه ایبنا به نقل از محمدحسن ابوالحسنی نوشت: در یکی از قسمت‌های اخیر برنامه پانوراما با عنوان «لحظه تغییر، نظامی است»، سبحان یحیایی به عنوان میزبان، گفت‌وگویی را درباره جنگ اخیر ایران و آمریکا ترتیب داده است. در این برنامه، که روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت، ضبط شده، جهانگیر معینی علمداری به ارائه دیدگاه خود درباره جنگ اخیر و نظریات سیاسی مربوط به جنگ می‌پردازد. این گفت‌وگو بینش جالبی را در مورد جنگ، صلح و سیاست برای مخاطبان علاقه‌مند فراهم می‌کند. خلاصه‌ای از صحبت‌های دکتر معینی در این گزارش فراهم آمده است. جهانگیر معینی علمداری، استاد علوم سیاسی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران است و سالها به تحقیق در زمینه فلسفه و نظریه سیاسی مشغول بوده است.

مانویت دوقطبی ساز، دگراندیش را اهریمن می داند/ اندیشه پیچیده مورن پادزهر معرفتی در عصر جنون و فاشیسم/ ریشه بحران های سیاره ای «اندیشه ساده‌ساز»

گروه اندیشه: محمدرضا لبیب در نوشتاری در سایت انسان شناسی و فرهنگ، به کالبدشناسی و واسازی مفهوم «دیالوگ» و «اصل دیالوژیک» در منظومه فکری ادگار مورن، متفکر و جامعه‌شناس برجسته فرانسوی، می‌پردازد. مورن که هفته گذشته (سال ۲۰۲۶) چشم از جهان فروبست، ریشه بحران‌های کلان تمدن مدرن ــ از جنگ و فاشیسم تا فروپاشی‌های زیست‌محیطی ــ را در تفکر جزم‌انداز و «اندیشه ساده‌ساز» می‌دانست؛ تفکری مانوی که جهان را به قطب‌های صلب خیر و شر فرو می‌کاهد. لبیب با تفکیک میان «اصل دیالوژیک» (به عنوان همزیستی و تنش خلاق میان دو منطق متعارض بدون حذف یکدیگر) و «دیالوگ» (تجسّم عملی آن در ساحت ارتباطات انسانی)، تبیین می‌کند که گفت‌وگو نزد مورن نه یک توصیه اخلاقی یا فضیلت لوکس، بلکه شرط بنیادین معرفت‌شناختی برای درک پیچیدگی واقعیت است. یادداشت لبیب با طرح پرسش‌های انتقادی جامعه‌شناختی، چالش تحقق دیالوگ برابر را در بستر ساختارهای نابرابر قدرت واکاوی کرده و پاسخ مورن را در قالب «امید بدون اتوپیا» و «کوزموپولیتگرایی تراژیک» (جهان‌وطنی تراژیک) صورت‌بندی می‌کند. در نهایت، با توجه به تز «هویت زمینی» و ضرورت «آموزش تفاهم»، اندیشه مورن به عنوان مقاومت فکری انسجام‌بخشی معرفی می‌شود که در عصر فوران پوپولیسم و الگوریتم‌ها، بشر را به حفظ کرامت انسانی در خانه مشترک سیاره‌ای فرامی‌خواند. این مقاله را در ادامه می خوانید: 

ایران در تلۀ بازتولید

 گروه اندیشه: محمد مالجو اقتصاددان، در یادداشتی راهبردی در کانال تلگرامی خود، به مفهوم «تله بازتولید» پرداخته است. او معتقد است بحران ساختاری ایران در سه سطحِ به هم پیوسته بازتولید زیستی (بقا)، بازتولید سیاسی (دوام) و بازتولید راهبردی (افق) معنا می یابند. مالجو استدلال می‌کند «بقا» هر بار در سطحی نازل‌تر، شکننده‌تر و با کیفیتی پایین‌تر بازتولید می‌شود و این برای اصل مقاومت نیز هشدار دهنده است. او  هشدار می‌دهد که کلید خروج از این تله، تنها بازگشودن افقِ آینده و بازگرداندن تقدم به بازتولید راهبردی است. این مطلب را در ادامه می خوانید:

اندیشه‌ی مثله‌گر ساده‌ساز به جنگ منتهی می شود / تقلیل نبرد به هیاهوی رسانه‌ و محاسبات نظامی، نابودی آینده است

 گروه اندیشه: دکتر نعمت الله فاضلی در کانال خود در باره یکی از محورهای مهم اندیشه ادگار مورن، مطلبی در کانال تلگرامی اش نوشته است. او  با استناد به اندیشه های این فیلسوف تازه درگذشته‌ ، به نقد ساختاری «اندیشه مثله‌گر و ساده‌ساز» در مواجهه با پدیده‌ی جنگ پرداخته است. فاضلی هشداد می دهد که چگونه فروکاستن واقعیت‌های چندبعدی، به خشونت دیوانه‌وار و بازتولید خودِ جنگ می‌انجامد. این استاد دانشگاه با اشاره به شادمانی ساده‌لوحانه‌ی برخی نظاره‌گران و رسانه‌ها در استقبال از ویرانی زیرساخت‌های ایران، این تصویرسازی رهایی‌بخش از جنگ را جلوه‌ای بارز از بیماری ذهن مدرن یعنی «جزم‌اندیشی تک‌عاملی» می‌داند. از منظر انسان‌شناختی و با ارجاع به مفهوم «پدیده اجتماعی تام» مارسل موس، جنگ پدیده‌ای درهم‌تنیده با تاروپود اقتصاد، فرهنگ، اخلاق و زمان است که هرگز به میدان‌های نظامی، هیاهوی رسانه‌ای و کدهای سیاسی تقلیل نمی‌یابد، بلکه تمام ساحت‌های زندگی روزمره، از زیست مردمان بی‌لباس رزم تا سرنوشت مردگان و آیندگان را شخم می‌زند.

پایان رؤیای «حل مسئله» در فلسفه/ بحران‌ها هرگز تمام نمی‌شوند، فقط فرم خود را عوض می‌کنند/ فریب بزرگ حافظه؛ فکر می‌کنیم پیش ازبحران، وضعیت بهتری داشتیم

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین‌واندیشه ایبنا، رضا دستجردی نوشت: هفتمین نشست از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان به‌همت مجله سیاست‌نامه با همکاری سرای علوم انسانی با عنوان «تفکر در بحران»، عصر روز سه‌شنبه نوزدهم خرداد ۱۴۰۵ در تالار گفت‌وگوی ققنوس برگزار شد. در این نشست، محمدمهدی اردبیلی نویسنده، مترجم و پژوهشگر فلسفه به دیدار مخاطبان و علاقه مندان آمد.