برچسب روشنفکری

گروه اندیشه: دکتر سمیه توحیدلو در متن زیر که در جماران منتشر شده، تحلیل می‌کند که چگونه «هراسِ جنگ» و تهدید زیرساخت‌ها، لایه‌های پنهان توانمندی متخصصان داخلی را نمایان و ضرورت بازسازی «سرمایه اجتماعی» را دوچندان کرد. نویسنده معتقد است شکاف میان حاکمیت و مردم، فقرِ مزمن و مداخله در زیست‌جهان، نوعی «کوری ادراکی» نسبت به دستاوردهای ملی ایجاد کرده است. گذار از این بحران، نیازمند آشتی واقعی، پذیرش تکثر و بازگشت به خرد جمعی نخبگان است. این مطلب را در ادامه می خوانید:

 گروه اندیشه: روزنامه ایران در صفحه اندیشه خود مطلبی منتشر کرده از دکتر نعمت الله فاضلی جامعه شناس و ارزیابی وی در گفت و گو با ایرنا، در باره حضور میدانی مردم در حمایت از کشور. نعمت‌الله فاضلی در این تحلیل، دفاع از ایران را امری «پیشاسیاسی» و فراتر از موافقت یا مخالفت با ساختار قدرت می‌داند. او با تکیه بر مفهوم «همکاری برای بقا»، معتقد است جوامع تمدنی در بزنگاه‌های تاریخی و آنارشی، به واسطه حافظه جمعی از فروپاشی مصون می‌مانند. فاضلی ضمن تمجید از تاب‌آوری زیرساختی و مدیریت معیشت در دوران جنگ، بر ضرورت بازگشایی فضای سیاسی برای مشارکت همه‌ی سلیقه‌ها تأکید می‌کند. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین ایران کتاب در معرفی نویسنده این کتاب آورده است: «گیدیون آران  جامعه‌شناس و پژوهشگر اسرائیلی است که در زمینه‌های مربوط به دین، سیاست و جامعه در اسرائیل و یهودیت مطالعه  می‌کند. او اغلب به تحلیل بنیادگرایی یهودی و تأثیرات آن بر جامعه و سیاست اسرائیل پرداخته و آثار متعددی را در این حوزه منتشر کرده است.

گروه اندیشه: در کانال سرو ایرانشهر، مطلبی از دکتر سیدجواد طباطبایی منتشر شده که  نقدی صریح و ساختارشکنانه به جریان روشنفکری در جوامع موسوم به جهان سوم (به‌ویژه ایران و جهان عرب) است. نویسنده استدلال می‌کند که روشنفکران این جوامع، با تبدیل «استعمار» به یک «سپر بلا»، ضعف‌های ساختاری و علل درونی انحطاط خود را نادیده می‌گیرند. به باور او، تا زمانی که «شرایط ماقبل تاریخ استعمار» (یعنی علل بومی انحطاط پیش از سلطه بیگانه) تحلیل نشود، توسعه غیرممکن است. متن همچنین به شدت از رویکرد «شرق‌شناسی معکوس» (تأثیرپذیری افراطی از ادوارد سعید) انتقاد می‌کند؛ رویکردی که به جای تحلیل واقعیت‌های تاریخی، به دام هویت‌گرایی کاذب و شعار «آنچه خود داشت» افتاده است. نویسنده معتقد است این جریان، نه مبارزه با استعمار، بلکه یک «فرار ایدئولوژیک» از مواجهه با واقعیت تلخ عقب‌ماندگی درونی است؛ فراری که روشنفکر را در «زنار بی‌خویشتنی» زیر نقاب سنت‌گرایی اسیر کرده است. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

  به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا در نیویورک، دکتر «محسن کدیور» که استاد مطالعات اسلامی دانشگاه دوک در کارولینای شمالی در آمریکا است، یکی از نخبگان ایرانی مقیم خارج از کشور است که در پی جنگ رمضان علیه ایران برای گفت‌وگویی اختصاصی با ایرنا به سراغ او رفتیم تا از دیدگاه هایش به عنوان یک ایرانی در پی تجاوز به کشور بهره‌مند شویم.

گروه اندیشه: سیدصادق حقیقت در یادداشتی که در شماره ۲۱ سیاست‌نامه نوشته، با نقد ساختاری آرای سید جواد طباطبایی، پروژه او را به دلیل فقدان ادله منقح، شایسته عنوان «ایده» می‌داند نه «نظریه». نویسنده ضمن آشکارسازی تناقض میان بدبینی او در «نظریه زوال» و خوش‌بینی‌اش به جایگزین ایرانشهری، مرزبندی وی با آرامش دوستدار را تشریح کرده و در نهایت با رد امکان وجود «فقه سیاسی»، سیاست را علمی مستقل از فقه قلمداد می‌کند. خلاصه این یادداشت را در ادامه می خوانید: 

 گروه اندیشه: روزنامه اعتماد در صفحه اندیشه خود با مترجم کتاب «تعبیر رویاهای یک روحبین از طریق رویاهای متافیزیک» علی حسن زاده گفت و گویی انجام داده است. محمدحسن ابوالحسنی در مقدمه گفت و گوی خود نوشته است: «کانت را به عنوان فیلسوفی خشک و جدی می‌شناسند که مطالعه آثار او با دشواری زیادی همراه است. اهالی فلسفه حتما با او آشنایی دارند و به اهمیت او معترفند اما شاید زحمت خواندن جدی آثارش را بر خود هموار نکنند. در ذهن بسیاری، کانت با جدیت، دشواری، و والایی در پیوند است. اما جالب است که همین کانت در یکی از رسالاتش از زبان طنز و کنایه بهره گرفته و جدیت روحانی سوئدنبورگ را به پرسش گرفته است. آن سوی جدی و خشک کانت بیشتر در آثار انتقادی او آشکار شده: سه کتاب که به آثار انتقادی معروف هستند. اما رساله «تعبیر رویاهای یک روحبین از طریق رویاهای متافیزیک» پیش از آثار انتقادی نوشته شده و اثری است موجز و جذاب. این رساله در سال ۱۷۶۶ و در نقد افکار و آرای شخصی به نام امانوئل سوئدنبورگ نوشته شده. سوئدنبورگ در دانشگاه اوپسالا تحصیل کرد و زیر تاثیر نیوتن و فیلسوفان مدرن قرار گرفت. او سوداهای علمی در سر داشت و به یکی از دانشمندان و مخترعان بزرگ سوئد بدل شد. اما ناگهان انگار که الهامی بر او نازل شده باشد، تصمیم گرفت در خدمت خدا باشد؛ او در این راه چنان پیش رفت که به یک متعصب روح‌باور بدل شد.سوئدنبورگ نوعی مشی و مرام از خود بر جای گذاشت و پیروانی پیدا کرد آنچنان که می‌توان نام او را در رمان‌های قرن نوزدهمی هم پیدا کرد. کانت در «تعبیر رویاهای یک روحبین» این تغییر ناگهانی و درونی سوئدنبورگ را زیر سوال می‌برد و به بی‌مبنا بودن روحبینی‌هایش اشاره می‌کند. اگر نیک بنگریم اثر کانت خطاب به ما هم هست، مایی که پیرامون‌مان از روحبین‌ها پر شده، روحبین‌هایی که هر یک ادعای عظمت و اعتبار و روحانیت برای خودش دارد. درباره این رساله با آقای علی حسن‌زاده، مترجم آن، گفت‌وگو کردیم؛ ایشان نکات خوبی را درباره کتاب روشن ساختند؛ نکاتی که احتمالا خواننده این گفت‌وگو را به مخاطب کتاب بدل می‌کند.» این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

 به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین‌واندیشه ایبنا، رضا دستجردی در مقدمه گفت و گویش با دکتر بیژن عبدالکریمی نوشت: پانزدهم خرداد، سال‌روز تولد رضا داوری‌اردکانی فیلسوف، دانشمند و عضو پیوسته فرهنگستان علوم است. از ایشان که در حوزه نظریه‌پردازی فرهنگی، نیز اندیشه فلسفی صاحب‌نظر است، آثار بسیاری بر جای مانده که از آن جمله است: «گسست تاریخی و شرق‌شناسی»، «وضع کنونی تفکر در ایران»، «فلسفه، سیاست و خشونت» و نظایر آن. آن‌چه از نظر می‌گذرد ماحصل گفت‌وگو با بیژن عبدالکریمی فلسفه‌پژوه است. بیژن عبدالکریمی در جوانی دانشجوی رضا داوری اردکانی بوده و در طول چند دهه کار فکری اندیشه‌ها و دیدگاه‌هایی هم‌سو با اندیشه‌های داوری اردکانی داشته است. این گفت و گو را در ادامه می خوانید: