گروه اندیشه: در کانال سرو ایرانشهر، مطلبی از دکتر سیدجواد طباطبایی منتشر شده که نقدی صریح و ساختارشکنانه به جریان روشنفکری در جوامع موسوم به جهان سوم (بهویژه ایران و جهان عرب) است. نویسنده استدلال میکند که روشنفکران این جوامع، با تبدیل «استعمار» به یک «سپر بلا»، ضعفهای ساختاری و علل درونی انحطاط خود را نادیده میگیرند. به باور او، تا زمانی که «شرایط ماقبل تاریخ استعمار» (یعنی علل بومی انحطاط پیش از سلطه بیگانه) تحلیل نشود، توسعه غیرممکن است. متن همچنین به شدت از رویکرد «شرقشناسی معکوس» (تأثیرپذیری افراطی از ادوارد سعید) انتقاد میکند؛ رویکردی که به جای تحلیل واقعیتهای تاریخی، به دام هویتگرایی کاذب و شعار «آنچه خود داشت» افتاده است. نویسنده معتقد است این جریان، نه مبارزه با استعمار، بلکه یک «فرار ایدئولوژیک» از مواجهه با واقعیت تلخ عقبماندگی درونی است؛ فراری که روشنفکر را در «زنار بیخویشتنی» زیر نقاب سنتگرایی اسیر p>
ادوارد سعید مانند بخش بزرگی از روشنفکری کشورهای عقب مانده حتی آن جا که بر فرهنگ مسلط غربی می شورد هم چون کبوتری در چنگال عقابی اسیر است و این عقاب او را به قلههایی میبرد که دیدن واقعیت مناسبات تاریخی و واقعی سرزمین خود او ناممکن باشد.
بدیهی است که با ابزارهای غربی میتوان از غرب بر شرقشناسی شورید: به ویژه هوای هیچ شهری به اندازه نیویورک برای شوریدن بر شیطان بزرگ مناسب و مساعد نیست؛ این شورشها بخشی از تاریخ غربی است و خود این شورشها عین شرق شناسی است. هنر به عنوان مصداق بازگشت از جهاد اصغر شوریدن بر خویشتن خود و پرداختن به جهاد اکبر است برای نشان دادن زنار بیخویشتنی زیر طیلسان جوفروشی و گندم نمایی.
۲۱۶۲۱۶