قیمت نفت برنت در کمتر از پنج روز گذشته با جهشی ۹ درصدی به بیش از ۷۷ دلار در هر بشکه رسید و نگرانیها از احتمال بسته شدن تنگه هرمز، شاهراه حیاتی انتقال نفت، بازارهای جهانی را به لرزه درآورده است
یک تحلیلگر مسائل بینالملل میگوید: عملیات اسراییل به گونهای وسیع بوده که بعضی از تحلیلگران تشکیک میکنند که هدف اسرائیل صرفا ضربه زدن به تاسیسات هستهای ایران باشد بلکه شائبه اقدام برای سرنگونی حکومت در میان است. به باور من اسرائیل وارد یک جنگ تمام عیار شده و این دیگر نه هشدار است و نه پیام!
در چنین شرایطی، این پرسش اساسی مطرح میشود که اگر کشورهای مهم منطقه در اقدامی بیسابقه، آشکارا از ایران حمایت کرده و حمله اسرائیل را محکوم کردهاند، آیا بستن تنگه هرمز اقدامی عقلانی است؟ واقعیت آن است که با چنین تصمیمی، ایران نهتنها با کشورهای غربی بلکه با همین متحدان منطقهای خود نیز وارد چالش و تقابل خواهد شد. به عبارت دیگر، بستن تنگه هرمز، میتواند کشورهای دوست را به جبهه مخالف تبدیل کرده و حمایت منطقهای را به تهدید دیپلماتیک بدل کند.
یک کارشناس مسائل بینالملل میگوید: تحولات اخیر، بهویژه اقداماتی که در سطح منطقهای صورت گرفت، ابعاد جدیدی به معادلات دیپلماتیک افزوده است. حمله اسرائیل در شرایطی رخ داد که کانالهای دیپلماتیک غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده فعال بود. نکته حائز اهمیت، گزارشهایی است که از نقش احتمالی طرفهای ثالث در این رخدادها حکایت دارد، از جمله اطلاعاتی که برخی منابع رسانهای آمریکایی در خصوص همکاریهای اطلاعاتی با اسرائیل منتشر کردهاند.
حمله اسرائیل به ایران، فارغ از سطح خسارات، یک رویداد راهبردی و خطرناک بوده؛ اما پاسخ به آن باید دقیق، سنجیده و متناسب با منافع ملی باشد. تهدید به خروج از NPT، شاید در کوتاهمدت صداهای اعتراضی را راضی کند، اما در بلندمدت میتواند امنیت ملی، ثبات اقتصادی و جایگاه بینالمللی ایران را به شدت تضعیف کند.
منابع آگاه از این عملیات گفتند که اسرائیل از چمدانها، کامیونها و کانتینرهای حمل و نقل برای ارسال مخفیانه قطعات استفاده کرد، اقدامی که یادآور قاچاق ۱۱۷ پهپاد به روسیه توسط اوکراین بود که سپس برای حمله به ناوگان بمبافکن استراتژیک مسکو استفاده شدند.
سید جلال ساداتیان میگوید: رژیمی که محکوم به نسل کشی است و خودش هم تجهیزات هستهای دارد، در چه جایگاهی است که برای ایران تعیین تکلیف میکند؟ ما از نظر رسانهای و دیپلماتیک دست بالا را داریم و میتوانیم استدلال کنیم. موضوع بعدی این است که باید از همه ظرفیتها استفاده کرد، از همه ظرفیتهایی که چهرههای موجهی در سطح بینالمللی دارند و قادر به گفتوگو هستند. مثلا آقایان خاتمی و ظریف از جمله این افراد هستند.
در آن زمان صدام تا حدی کور عمل میکرد، اما امروز اسرائیل با برنامه عمل میکند و ممکن است بخواهد ماهیت و هویت ما را مخدوش کند. این خطر ممکن است از آن زمان هم بیشتر باشد، چون موضع اسرائیل بسیار مخربتر است. کار خوبی کرد آقای دارابی که دستور داد موزهها را تخلیه کنند، نهتنها برای موزه بلکه برای آثار باستانی که در چنین خطراتی قرار دارند