برچسب جامعه‌شناسی

احضار کوروش و فردوسی به شب‌های بمباران / رمزگشایی از قدرت نرم جامعه در عصر اسطوره‌ها و آیین‌ها/ ماشین‌های جنگی در برابر اراده و هویت ایرانی کم آوردند

گروه اندیشه: رضوانه رضایی پور در روزنامه ایران، گفت و گویی انجام داده به نعمت الله فاضلی استاد دانشگاه در باره مواجهه خلاقانه و تجربه عریان مردم ایران در برابر تجاوزهای نظامی آمریکا و اسراییل، و حضور شبانه آنان در میادین شهرهای کشور. از نظر فاضلی جنگ به مثابه یک «آزمایشگاه بزرگ تاریخی» برای سنجش ظرفیت‌های پنهان تمدنی ایران جلوه گر شده است. از با رد فرضیه فروپاشی جامعه، استدلال می‌کند که پذیرش واقعیت استثنایی جنگ، آغاز یک «جراحی اجتماعی» است که سبک زندگی، پیوندهای انسانی و الگوهای مصرف را بازتنظیم می‌کند. بر اساس این تحلیل، جامعه ایران در دل بحران دست به «آشنایی‌زدایی» از توانمندی‌های بومی خود (نظیر پیشرفت‌های پزشکی و ژئوپلیتیک تنگه هرمز) زد و با معکوس کردن روند مهاجرت، به یک خودباوری ملی در برابر حافظه تاریخی شکست‌های قاجاری دست یافت. بزرگ‌ترین دستاورد این دوران، فعال شدن «فناوری‌های ناملموس اجتماعی» و قدرت نرم بود؛ جایی که آیین‌های کهن نوروز و ماه رمضان به بستری برای مقاومت فرهنگی در برابر مرگ تبدیل شدند و واژه «ایران» به عنوان یک ابرسازه عاطفی، لایه‌های پنهان هویت جمعی را بیدار کرد. او در نهایت معتقد است که حضور بی‌سلاح مردم در میدان‌های عمومی و خیابان‌های شب‌زده، خط بطلانی بر نظریه «مرگ انسان در عصر هوش مصنوعی» کشید و برتری اراده انسانی و همبستگی ملی را در جنگ روایت‌ها و ساختارها به اثبات رساند. فاضلی با تشریح مفهوم «قدرت نرم» در تقابل با قدرت سخت نظامی دشمن، ابعاد پنهان مقاومت مدنی و فرهنگی در برابر تجاوز اخیر را واکاوی کرده و از «خودباوری ملیِ بازسازی‌شده» به عنوان مهم‌ترین دستاورد ناملموس این نبرد یاد کرد.» این گفت و گو را در ادامه می خوانید: 

انجمن جامعه شناسی ایران نشست از متن تا تصویر مهرجویی را برگزار می کند

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی انجمن جامعه شناسی ایران، در نشست « از متن تا تصویر تاملی بر اقتباس در سینمای داریوش مهرجویی با تمرکز بر مفهوم معنای زندگی» رامتین شهبازی، مانی کلانی ، حمید گودرزی و مازیار معاونی سخنرانی خواهند کرد. 

اندیشه‌ی مثله‌گر ساده‌ساز به جنگ منتهی می شود / تقلیل نبرد به هیاهوی رسانه‌ و محاسبات نظامی، نابودی آینده است

 گروه اندیشه: دکتر نعمت الله فاضلی در کانال خود در باره یکی از محورهای مهم اندیشه ادگار مورن، مطلبی در کانال تلگرامی اش نوشته است. او  با استناد به اندیشه های این فیلسوف تازه درگذشته‌ ، به نقد ساختاری «اندیشه مثله‌گر و ساده‌ساز» در مواجهه با پدیده‌ی جنگ پرداخته است. فاضلی هشداد می دهد که چگونه فروکاستن واقعیت‌های چندبعدی، به خشونت دیوانه‌وار و بازتولید خودِ جنگ می‌انجامد. این استاد دانشگاه با اشاره به شادمانی ساده‌لوحانه‌ی برخی نظاره‌گران و رسانه‌ها در استقبال از ویرانی زیرساخت‌های ایران، این تصویرسازی رهایی‌بخش از جنگ را جلوه‌ای بارز از بیماری ذهن مدرن یعنی «جزم‌اندیشی تک‌عاملی» می‌داند. از منظر انسان‌شناختی و با ارجاع به مفهوم «پدیده اجتماعی تام» مارسل موس، جنگ پدیده‌ای درهم‌تنیده با تاروپود اقتصاد، فرهنگ، اخلاق و زمان است که هرگز به میدان‌های نظامی، هیاهوی رسانه‌ای و کدهای سیاسی تقلیل نمی‌یابد، بلکه تمام ساحت‌های زندگی روزمره، از زیست مردمان بی‌لباس رزم تا سرنوشت مردگان و آیندگان را شخم می‌زند.

چرا افراد عمل کننده از بی عمل ها شایسته ترند؟

گروه اندیشه: ستاره جعفری روان شناس و روان درمانگر، با انتشار مطلبی در سایت انجمن روانشناسی اجتماعی، به این سوال پرداخته که چرا «عمل کردن» از «صرفاً خطا نکردن» ارزشمندتر به نظر می‌رسد؟. این مطلب کوتاه را در ادامه می خوانید:

حضور دانشجویان سراسر کشور در نشست «تنفس در مه جنگ»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین در نشست «تنفس در مه جنگ:گفتگویی پیرامون روایت‌های ما» که در بستر گوگل میت با حضور دانشجویانی از سراسر ایران برگزار می شود، دانشجویان روایت های خود را از جنگ مطرح خواهند کرد. 
در فلسفه برگزاری این نشست آمده است: جنگ نه فقط بر معماری شهرها، که بر پیکره‌ی روانی نسل‌ها اثر می‌گذارد؛ آسیبی که قابل تخمین و بازسازی نیست. در این نشست به تفسیر جامعه‌شناختی تجربه‌ی جنگ و بیان روایت‌هایمان می‌پردازیم.

سفر به تاریک‌ترین لایهٔ روان انسان/ وقتی پوست، بدن و حواس مادی جایگزین کلمات می‌شوند / توهم «من واحد و یکپارچه» فرو ریخته است

گروه اندیشه: گزارش حاضر به معرفی و تحلیل کتاب «موضع اوتیستیک ـ مجاور» اثر توماس اچ. آگدن، روانکاو برجسته آمریکایی می‌پردازد که با ترجمه مهدی حبیب‌زاده توسط نشر نی منتشر شده است. آگدن با فراتر رفتن از مرزهای کلاسیک نظریه روابط ابژه ملانی کلاین و با الهام از قطعه ادبی «بورخس و من»، توهم وحدت و سادگی تجربه انسانی را زیر سؤال می‌برد. ایده مرکزی کتاب، تبیین سه شیوه بنیادین و هم‌زمانِ تجربه جهان است: موضع افسرده‌وار، موضع پارانوئید ـ اسکیزوئید و موضع نوظهورِ «اوتیستیک ـ مجاور». این موضع سوم، بدوی‌ترین لایه روانی است که در آن تجربه نه بر پایه معنا و نماد، بلکه بر مدار حس‌های بدنی، لمس و مجاورت شکل می‌گیرد. آگدن با پیوند دادن روانکاوی به ادبیات و فلسفه، ذهن را فرآیندی پویا و دیالکتیکی می‌داند که سلامت آن نه در حذف تعارض‌ها، بلکه در توانایی زیستن با این تناقض‌های چندلایه است.