برچسب بشار اسد

علیرغم همه هزینه‌هایی که ایران در خاک سوریه داشته، اما هرگز شریک تجاری بزرگی برای ایران نبوده است. سوریه در زمانی که درگیر جنگ هم نبود، شرکای عمده‌اش چین، ترکیه، روسیه و اروپا بودند. در سال ۹۶ نیز سوریه محدودیت‌هایی برای صادرات محصولات ایرانی وضع کرد و مانع از صادرات تجار ایرانی شد. از سوی دیگر برخی از سرمایه‌گذاری‌های ایران در سوریه به دلیل جنگ‌های داخلی این کشور ناتمام ماند.

بشار اسد برای ایجاد یک بخش خصوصی قوی متشکل از خویشاوندان مقام‌های حکومتی و بازرگانان نزدیک به آنان تلاش کرد آن به بخش به بزرگترین و تأثیرگذارترین بخش خصوصی تبدیل شود. در آن زمان نام‌های انگشت شماری بر سر زبان‌ها افتادند از جمله رامی مخلوف پسر دایی بشار اسد و برادرانش، غسان مهنا، خانواده طلاس و تعدادی دیگر. با این وجود، این طبقه متکی به اقتصاد رانتی که به طور مستقیم از طریق دولت یا از طریق حمایت دولتی توسعه یافته بود، بر خلاف سایر طبقات سرمایه دار مولد که پیش از سال ۱۹۶۳ در سوریه وجود داشتند، قادر نبود بدون حمایت دولتی دوام بیاورد.

مجموع سیزده سال درگیری داخلی و زمین‏‌لرزه‌‏های قوی سال گذشته سوریه را به شدت فقیر کرد به‏‌طوری که تولید ناخالص داخلی آن بین سال‏‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ به میزان ۸۷ درصد کاهش یافت.

با روی کار آمدن دولت تازه در سوریه، اکنون فرصتی برای احیای اقتصاد آن کشور که پس از سال‌ها سوء مدیریت، تحریم و فساد دچار فروپاشی شده بود فراهم شده است. اما رویه حکومت جدید سوریه در اقتصاد چگونه خواهد بود؟

"جهاد یازیجی" می‌گوید: "ایران ممکن است از نظر اقتصادی از سقوط اسد منتفع شود، زیرا سوریه هزینه زیادی برای آن کشور از نظر مالی به همراه داشت. یکی از فرصت‌ها برای ایرانی‌ها تامین نفت سوریه است، زیرا سوریه به نفت بسیار زیادی نیاز دارد و تحت تحریم است. سوریه قادر به خرید مستقیم نفت از بازار‌های بین المللی نخواهد بود. در هر صورت سوریه فرصت‌های اقتصادی کافی و جذابی برای خارجی‌ها در اختیار ندارد. البته شرکت‌های تُرک بیشترین سود را خواهند برد".

عملکرد بلندمدت بخش نفت عراق و سوریه بعثی به دلیل سلب مالکیت نسبی از شرکت‌های انرژی خارجی، تحت لوای ملی‌گرایی و شعار مبارزه با استعمار مختل شده بود. رویکرد بعثی‌ها در عراق و سوریه در تضاد با رویکرد کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس بود که علیرغم ملی کردن بخش‌های نفتی خود از ظرفیت بالای جذب شرکت‌های نفتی بین المللی با فناوری تازه استفاده کردند.