داریوش مؤدبیان، بازیگر، کارگردان، نویسنده و مترجم شناختهشده، مهمان دومین نشست از سلسلهگفتوگوهای زنده اینستاگرامی جشنواره سراسری نمایشنامهنویسی کمدی خندستان به میزبانی معینالدین عشاقی، مدرس، کارگردان و بازیگر تئاتر بود. او در این گفتوگو که با عنوان «نمایشنامه کمدی، ترجمه، تجربه» انجام شد، به نقش ترجمه آثار کمدی در پیشبرد روند فعالیت هنرمندان این عرصه پرداخت. مؤدبیان ابتدا درباره پیشینه تاریخی ترجمه آثار کمدی گفت: «باید تعریف درستی از مترجم داشته باشیم و بدانیم نمایشنامه کمدی گستره بسیار پهناوری دارد و در همه کشورهای جهان مطرح بوده است. در کشورهای شرقی کمدی همچنان میتواند یک تراژدی هم باشد؛ چون برای انسان شرقی خط تمایز مشخصی بین این دو وجود ندارد.
اما به گمان من دو دسته مترجم وجود دارند: مترجمهای سفارشگیرنده که هر متنی به آنها پیشنهاد میشود را به سرعت ترجمه میکنند و مترجمهای گزیدهکار. مترجمهای گروه اول سهلانگارانه با متن برخورد میکنند و ادعای همهچیزدانی دارند ولی مترجمان دسته دوم سختکوش، سختگیر و البته آرام هستند.»
او در ادامه به تقسیمبندی متون پرداخت و گفت: «متون به متون عام و خاص تقسیم میشوند. متون عام مانند متون روزنامهای و متون ساده خبری که فراوان هستند و متون خاص که باید به دست گزیدهکاران بیفتند و متون علمی، آموزشی و یا ادبی هنری هستند و ما در اینجا با ترجمه تخصصی آن روبهرو هستیم. تئاتر و نمایشنامه در هر گونهای که باشد، جزو متون تخصصی محسوب میشود و باید بهعنوان یک تخصص به ترجمه آنها نگاه کرد. این متون تخصصی تئاتر یک زبان مبدأ دارند که زبان اصلی است و یک زبان مقصد که زبان مادری مترجم است. آشنایی تخصصی و عمیق نسبت به هر دو زبان برای مترجم لازم است و هنگامی که از تئاتر سخن میگوییم، مترجم باید به شکل تخصصی زبان تئاتر را هم بداند. در اینجا زبان کمدی هم به عنوان تخصصی مجزا مدنظر است. وقتی متن کمدی برای ترجمه انتخاب شده مترجم قصد تألیف مجددی را دارد و باید واژه به واژه را مورد دقت و بررسی قرار دهد.»