۲۱ شهریور ۱۴۰۵ – ۱۳:۵۰
گروه اندیشه:دکتر جواد حیدری عضو هیات علمی دانشگاه، در مقاله ای که در سایت مشقنو منتشر کرده، روایتی فشرده از کتاب «نیک زیستی: علم و سیاستگذاری [Wellbeing: Science and Policy] اثر ریچارد لایارد معرفی می کند. او در بخش نخست مطلب خود کتاب یادآور شد که اقتصاد متعارف دههها با شاخص تولید ناخالص داخلی، همهچیز را سنجید جز آنچه به زندگی ارزش زیستن میبخشد. علم مدرن «نیکزیستی ذهنی» با رد اولویت مطلق درآمد، خود فرد را داور نهایی کیفیت زندگی میداند. این دانش با تلفیق ارزیابی کلی از زندگی، سنجش لحظهای احساسات (لذتگرایانه) و درک معنا و شکوفایی (یودامونیک)، چارچوبی عینی برای سنجش خوشبختی ساخته است. با معرفی واحد اندازهگیری «ولبی» (WELLBY)، اکنون سیاستگذاران میتوانند سودمندی واقعی برنامهها را بر اساس میزان، طول دوره و تعداد افراد بهرهمند از کیفیت حیات بسنجند و بودجهها را به جای توسعهی فیزیکی صرف، به سمت بهبود سلامت روان و روابط انسانی هدایت کنند.
در بخش دوم مقاله جواد حیدری در باره کتاب «نیک زیستی:علم و سیاستگذاری»، ریچارد لایارد فراتر از رشد ناخالص ملی در تعریف نیک زیستی رفته و تلاش دارد به این سوال پاسخ بدهد که چرا «نیکزیستی» باید سنگ محک نهایی سیاستگذاری عمومی باشد؟ او در بخش دوم مطلب خود با تحلیل فلسفی و چارچوببندیِ دقیقِ نظریهی ریچارد لایارد، به واکاویِ «نیکزیستی» به عنوان «خیرِ غایی» و هدفِ نهاییِ جامعه میپردازد. حیدری با ریشهیابی خطای بنیادین سیستمهای اداری و حکمرانی در «هدفپنداری ابزار» — مانند قربانی کردن محیطزیست برای رشد اقتصادی یا سلامت روان برای نمرهگرایی — استدلال میکند که بر پایه اصل اصلاحشدهی جرمی بنتام، غایتِ اصلیِ سیاستگذاری باید رفعِ رنج و ارتقای کیفیتِ تجربه زیسته افراد باشد. این نوشتار با پاسخ به سه چالش نظامهای فایدهگرا شامل «قربانی ساختن اقلیت»، «مسئلهی توزیع و نابرابری» و «پدرسالاریِ حکمرانی»، نشان میدهد که بیشترین بازدهیِ اجتماعی نه در پروژههای عمرانی و بتنی، بلکه در ارتقای «سلامت روان»، «حمایت اجتماعی» و «کاهش رنج محرومترین گروهها» نهفته است. در نهایت، متن با معرفی شاخص سنجششناسانه WELLBY و مرور تجارب عملی کشورهایی نظیر نیوزیلند و بوتان، چرخش پارادایمی از سنجشهای بر پایه شاخصهای سخت اقتصادی به سمت بودجهریزیهای مبتنی بر شادکامی و نیکزیستی ملی را تبیین و الزامی میسازد. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****