۲۱ مرداد ۱۴۰۵ – ۱۳:۲۰
گروه اندیشه: دکتر محمود سریع القلم پژوهشگر عرصه ی اقتصاد سیاسی بین الملل و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در مقاله ای که در سایت خود منتشر کرده، به رمز و راز قدرت گیری چین مائو پرداخته است. در شرایطی که برخی روشنفکران از ادبیات سخیفی برای منکوب کردن یکدیگر سود می جویند، که بس اعتمادسوز بوده و نقطه اتکای مردم در شرایط بحرانی به مرجعیت دانشگاهی و روشنفکری را از میان می برد، او دلسوزانه و اندیشمندانه، به راه نجات و توسعه ایران می اندیشد. هیچگاه در هیچ متنی از او مشاهده نکردم در جایگاه خدایگان برای تکفیر دیگری بنشیند. راه حل هایش خشونت پرهیز و راهگشاست. سریع القلم در مقاله خود به تحلیل ریشههای تاریخی و گفتمانی جهش قدرت چین میپردازد و بر خلاف باور عمومی که دنگ شیائوپینگ یا مائو تسهتونگ را تنها معماران اصلی چین نوین میداند، نقش محوری و ۲۷ ساله «چوئنلای» (نخستوزیر و وزیر خارجه چین از ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۶) را بازخوانی میکند. نویسنده نشان میدهد که چگونه تفکر، شخصیت اخلاقی و شکیبایی استراتژیک چوئنلای توانست نهتنها مسیر سیاسی و اقتصادی چین را از جزمیت ایدئولوژیک به سمت عقلانیت توسعه برگرداند، بلکه هندسه روابط بینالملل را در سطح جهانی دگرگون سازد.
بر اساس این تحلیل، برجستگی چوئنلای در میان نخبگان کمونیست چین حاصل دو ویژگی منحصربهفرد بود: نخست، ریشه داشتن در فرهنگ کنفسیوسی و پایبندی به مفهوم «جونزی» (تربیت، ادب، خوی مدنی و مهار خشم)؛ و دوم، داشتن تجربه زیسته در غرب و مواجهه مستقیم با جهان مدرن. در حالی که مائو در پیله آرزوهای انتزاعی، بومگرایی ایزوله و شعارهای تند انقلابی گرفتار بود و تصمیماتش هزینههای انسانی سنگینی به بار میآورد، چوئنلای با آموزه «رجوع به واقعیتها» و «اقدام بر اساس شرایط»، سیاست خارجی را نه به عنوان هدفی هویتمحور و ایدئولوژیک، بلکه به عنوان ابزاری در خدمت قدرت داخلی، صنعتیشدن و رشد اقتصادی کشور تعریف کرد.
او بدون درگیری مستقیم با مائو و با تامین نیازهای روانی وی، فرآیند «مائوزدایی پنهان» و واقعگرایی اقتصادی را پیش برد. در عرصه بینالمللی نیز با دیپلماسی صبورانه، کاهش سوءمحاسبات و پیگیری بیش از ۱۳۰ ملاقات دیپلماتیک محرمانه در اوج بحرانهای ایدئولوژیک، زمینه موازنه میان آمریکا و شوروی و در نهایت عادیسازی روابط با واشنگتن را فراهم ساخت؛ آن هم همزمان با پیشبرد برنامه هستهای کشور جهت تضمین بازدارندگی و قدرت چانهزنی ملی.