شاید یک سال پیش چنین روزهایی بیشتر ما تصورمان از کرونا، چندان جدی و شبیه به آنچه امروز راجعبه آن فکر میکنیم نبود. تأثیراتی هم که بر زندگیمان گذاشته بود هرگز در این وسعت نبود. یحتمل تنها چیزی که آن روزها بیش از الان تجربهاش میکردیم ترس از ناشناختگی بود. گرچه ابعاد تغییر کرده، ترس اما به قوت خودش همچنان باقی است. تنها عامل و گستره ترس است که تغییر کرده است. ما این روزها بیشتر از پیامدهایی از کرونا میترسیم که کمابیش نسبت با سطحی از آن مفاهیم آشنا هستیم و ممکن است در روزها و ماههای سپرهشده از سالِ همهگیریِ کووید 19، به شکلی هولناک و یکباره تجربهشان کرده باشیم؛ مفاهیمی چون فقدان، تبعیض، خشونت و فقر.
بله! علیرغم تمام تصاویری که گاهی از گوشهوکنار به دستمان میرسد مبنی بر بهبود یک پهنه زیستی یا روی روالافتادن یک شغل، به نظر میرسد که کرونا بهنسبت نهتنها جهان را جای بهتری برای زیستن نکرده است که شاید بتوان گفت برخی رویههای زشت و صورتهای کثیف دنیا را برایمان دوچندان عیان ساخته است. حتی آن صورتهایی از بهبود که به ما نمایانده میشوند، چون نیک بنگریم ممکن است چندان هم واقعی نباشند. چه اینکه علیرغم کاهش موقتی ورود آلایندهها به هوا، نمیتوان گفت کرونا باعث شده تا آلودگی محیط زیست کاهش یابد. بلکه حتی این پاندمی انواع جدیدی از آلودگی از جمله ورود زبالههای غیرقابل بازیافتی چون ماسکهای پزشکی به محیط زیست را نیز به همراه داشته است. همچنین این روزها که بحث واکسن داغ است، شاهد آن هستیم که چیزی که قرار است جان آدمها را نجات دهد، تا چه حد دستمایه سیاست و سرمایه قرار میگیرد. دعواهای کلان قدرت، نابرابری و سرمایهداری بر جان آدمیان پنجه انداختهاند و عملا سلامتی تبدیل به محور جدید جنگ دولتها، قدرتها و سرمایهداران شده است. این شاید تنها خوبی کرونا باشد که به ما نشان داد زیستن در جامعه بشری تا چه حد مهوع و خارج از تحمل شده است.
یکی از رویههای کریه زندگی بشری مسئله نابرابری است. نابرابری در تمام جوانب و ابعاد زندگی اجتماعی افراد میتواند نمود پیدا کند، اما آنچه در این گزار ش مد نظر است، بیشتر مبتنی بر نابرابری اقتصادی است و توضیح چند مفهوم در سایه بحث کرونا. در جهانی که نابرابری یک از ویژگیهای نهادیشدهاش محسوب میشود، هر اتفاقی که منجر به تعمیق گسستها شود به طور مشخص گروههای زندگی در معرض نابرابری را بیشتر دستخوش تغییر میکند. مزایای اجتماعی (قدرت، ثروت، منزلت) وضعیتهایی نیستند که به شکلی برابر بین افراد تقسیم شده باشند. جنسیت همواره به عنوان یکی از بنیانهای نابرابری شناختهشده و دستیابی به مزایای اجتماعی بر مبنای جنسیت به طور معمول با تفاوتهای بارز همراه بوده است. در این یادداشت بر آنم تا به بهانه روز جهانی زن، به بررسی مفاهیم فقر زنان و زنانهشدن فقر در سال هجوم کرونا بپردازم.