گروه اندیشه: میثم غضنفری پژوهشگر فلسفه در مقاله ای که در روزنامه ایران منتشر شده، با نگاهی تکاندهنده به جلد سالمماندهی کتاب «تفکر نقاد» در میان ویرانههای بمباران قم، به واکاوی شکاف عمیق میان «آرمانهای روشنگری» و «توحش تکنولوژیک» میپردازد. نویسنده استدلال میکند که فاجعههای کنونی محصول خرد رهاییبخش نیست، بلکه نتیجه مسخِ آن به «عقلانیت ابزاری» است؛ جایی که انسانها از «غایت هستی» به «خسارات جانبی» در معادلات قدرت تقلیل یافتهاند. با احضار کانت و رالز، متن تأکید میکند که سیاستهای جنگطلبانهی مدرن، نقض مطلق «امر مطلق» کانت و خیانت به روح اخلاقی مدرنیته است. کتاب رها شده در آوار، نه نشانهی شکست فلسفه، بلکه سوگنامهای بر دنیای سیاستی است که هنوز شایستگی فهم خرد را پیدا نکرده است. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
صول خیانت تاریخ به آن ایدهها هستند. تمدن غرب کنونی، تکنولوژی، علم و ابزارهای قدرت خود را از عصر مدرن به ارث برده است، اما روح اخلاقی آن (اخلاق کانتی، عدالت رالزی و غایتاندیشی) را در مسلخِ سیاست واقعگرایانه (رئال پولتیک) قربانی کرده است.
اگر کانت و رالز امروز در کنار ما روبهروی این خانه آوارشده ایستاده بودند، انگشت اتهام خود را نه به سوی خرد نقاد، بلکه به سوی قدرتهای سرمایهداری و ماشینهای جنگیای دراز میکردند که مفاهیمی چون «حقوق بشر» و «دموکراسی» را از معنا تهی کرده و آنها را به ابزارهایی لفاظانه برای توجیه وحشیانهترین اشکال سلطه بدل ساختهاند. آن کتاب رهاشده در خاک، نشانه شکست فلسفه نیست؛ نشانه آن است که جهان سیاست، هنوز شایستگی فهم فلسفه را پیدا نکرده است.
۲۱۶۲۱۶