برچسب چهارباغ

اکنون می‌توان گفت احیای بدنه شرقی چهارباغ، پروژه‌ای که قرار بود به سرزندگی این گذر تاریخی کمک کند، خود به یکی از معضلات اساسی این گذر تبدیل شده است.

هدف شهرسازان عصر صفوی از طراحی و احداث خیابان چهارباغ چه بود؟ ما در نوشتار پیش رو از میان منابع دست اول آن روزگار که بیشتر سفرنامه‌های خارجی هستند، بدور از تحلیل‌هایی که جغرافی دانان و شهرسازان امروزی برای احداث چهارباغ ارائه می‌دهند، به بررسی هدف صفویان از احداث خیابان چهارباغ می‌پردازیم.

تصمیم‌گیری شورایی، ایده‌ای بود که بیش از دو سال پیش، برای چهارباغ عباسی مطرح شد و قرار بود با این رویکرد نو، خون تازه‌ای در رگ‌های مهمترین گذرگاه اصفهان جریان یابد.

ساعت شش‌وربع عصر است. اولِ چهارباغ، زیر سایه درخت‌های حاشیه پیاده‌رو ایستاده‌ام تا دوستم که قرارم با او ساعت شش بوده و حالا بیست دقیقه‌ای‌ست منتظرش ایستاده‌ام، از راه برسد.

«چهارباغ»! همین واژه ساده که در ظاهر یکی دو معنا بیشتر نمی‌شود از دل آن بیرون کشید، برای مردم یک شهر و چه بسا یک سرزمین دارای معانی متعددی است.

اکنون هویت چهارباغ مخدوش شده و شهرداری در قبال آن مسئول است؛ همان‌طور که در برابر کالبد آن مسئول است و این مسئله مهمی است. سلب مسئولیت از شهرداری و ارجاع مسائل چهارباغ به مردم به‌مثابه پاک‌کردن صورت‌مسئله است.

جایگاه خیابان تا آنجا در ساختارهای شهری اهمیت دارد که قادر است نقشی اثرگذار در شکل‌دهی به خاطرات جمعی شهروندان ایفا کند و در ذهن مردم، نام خود را به نام یک شهر گره بزند؛ تا آنجا که به گفته «جین جیکوبز» روزنامه‌نگار، نویسنده و کنشگر حوزه مطالعات شهری، «فکر کردن به شهر یعنی به تصویر درآوردن خیابان‌های آن».

آنچه در ادامه می‌خوانید، مروری بر روند ساخت‌وسازهای شهری در بافت‌های تاریخی و نمونه موردی آن گذر چهارباغ عباسی طی سال‌های اخیر در گفت‌وگو با «محمود درویش» از معماران و شهرسازان پیش‌کسوت اصفهان است.