برچسب پدیده

 سایت عصرایران نوشت: این تحول، از سویی دستاورد مهمی برای جامعۀ مدنی است؛ چراکه فارغ از داوری دربارۀ عملکرد شخصی افراد، انحصار حضور شکسته شده است. کاربرها می‌توانند مسائلِ نادیده‌گرفته‌شده را مطرح کنند، آگاهی بدهند، از تجارب شان بگویند، نقد کنند، گروه‌ و تشکل و افکار عمومی بسازند، نهادها و عملکردها را به چالش بکشند و نوعی نظارت اجتماعیِ غیررسمی ایجاد کنند.

از سوی دیگر، همان‌طورکه در دورۀ فراگیرشدنِ شاخ‌های اینستاگرامی شاهد بودیم، می‌تواند به توهم قدرت و نفوذِ بی‌حدوحصر بینجامد.شبکه‌های اجتماعی قدرت و توجه می‌دهند، ولی تبعات اجتماعی و قانونیِ فعالیت در این فضا مبهم است. در گذشته برای اثرگذاری اجتماعی نیاز به روزنامه، حزب، انجمن، تلویزیون یا سرمایۀ اقتصادی بود، اما حالا هر فرد با کمی خلاقیت و یک گوشی می‌تواند مخاطبِ گسترده‌ای بیاید، جریان و روایت بسازد، فراخوان بدهد و دیگران را به چالش بکشد.

برای برخی سمت‌وسوی ماجرا مشخص است و برای بعضی نه. شاید اصلاً برای خیلی‌ها این سؤال مطرح نباشد که هدف از دنبال‌کردنِ مقولات، پیگیریِ دیگران یا دیده‌شدن چیست؟ ولی حضور تفریحی و دنبال‌کردنِ اینفلوئنسرها در دنیا مرسوم است.

هزاران تولیدکنندۀ محتوا در آمریکا، اروپا، ژاپن، کرۀ جنوبی، هند و بسیاری از کشورهای دیگر فعالیت می‌کنند و مخاطبان میلیونی دارند. فعالیت این افراد گاهی به خیابان‌ها و فضاهای واقعی هم کشیده می‌شود. مسابقه‌های خیابانی، چالش‌های گروهی، گردهمایی هواداران، مسابقات آنلاین، ولاگ‌های روزمره، برنامه‌های طنز و اهدای جوایز در این تجمعات رایج‌اند و گاهی ده‌ها هزار نفر را در فضای واقعی جلب می‌کنند.

برنامۀ تِکیدو و هر اینفلوئنسر دیگر از این منظر می‌تواند عادی قلمداد شود، نه البته در جامعۀ جنگ‌زده‌ای که تدابیر امنیتی دارد، جدال فرهنگی و تنش‌های سیاسی را به دوش می‌کشد و گذار سنت به مدرنیته‌ را هنوز نپیموده است. اما دولت‌ها هم غالباً تجمعات جوانان را امنیتی قلمداد نمی‌کنند و دستور به حذف و پی گرد نمی‌دهند. اصل فعالیت اینفلوئنسر، حتی اگر میلیون‌ها دنبال‌کننده داشته باشد، معمولاً عادی، اقتصادی و فرهنگی تلقی می‌شود.

اما اگر شرایط خاصی ایجاد شود، دولت‌ها وارد عمل می‌شوند؛ مثلاً اگر ازدحام جمعیت خطر جانی ایجاد کند، خشونت و آشوب رخ دهد، قوانینِ مربوط به کودکان نقض شود، کلاه برداری مالی صورت گیرد، نفرت‌پراکنی یا تحریک به خشونت وجود داشته باشد. در این موارد، برخورد با تجمع معمولاً حقوقی است نه امنیتی و باید دید اخلال در نظم عمومی ایجاد شده یا نه. حتی در برخی کشورها مثل ژاپن و کرۀ جنوبی، گردهمایی اینفلوئنسرها و خوانندگان تقریباً هر هفته برگزار می‌شود و با اتخاذ تدابیر امنیتی می‌تواند کاردکردهای مثبت اجتماعی داشته باشد. در این حالت، محل گردهمایی مشخص است، ظرفیت محدود است، مجوز صادر می‌شود، سامانۀ خریدِ بلیت و ثبت‌نام وجود دارد و پلیس و نیروهای امداد هم حضور دارند.