برچسب میراث

به گزارش ایرنا، جنگل‌ها تنها مجموعه‌ای از درختان نیستند؛ هر هکتار از این عرصه‌ها بخشی از یک نظام پیچیده طبیعی است که در حفظ خاک، تنظیم چرخه آب، کاهش اثرات تغییرات اقلیمی، تثبیت کربن و پشتیبانی از تنوع زیستی نقش دارد، از بین رفتن پوشش گیاهی، آغاز زنجیره‌ای از آسیب‌هاست که می‌تواند سال‌ها و حتی دهه‌ها ادامه پیدا کند.

تخریب عرصه‌های جنگلی و مرتعی، پیامدهایی همچون افزایش فرسایش خاک، کاهش نفوذ آب، تشدید روان‌آب‌ها، افزایش خطر سیلاب، نابودی زیستگاه‌ها و کاهش تنوع زیستی را به دنبال دارد؛ به همین دلیل حفاظت از منابع طبیعی، تنها یک اقدام زیست‌محیطی نیست، بلکه اقدامی برای حفظ امنیت آینده جوامع انسانی محسوب می‌شود.

جنگلبانان در خط مقدم این حفاظت قرار دارند؛ نیروهایی که گاه با کمبود تجهیزات، گستردگی عرصه‌های مأموریتی و شرایط سخت اقلیمی مواجه هستند، اما وظیفه‌ای سنگین برای جلوگیری از نابودی سرمایه‌های طبیعی بر عهده دارند.

با این حال، حفاظت از منابع طبیعی زمانی به نتیجه می‌رسد که همه حلقه‌های این زنجیره از پیشگیری و آموزش گرفته تا کشف تخلف، برخورد قانونی و اجرای مقررات، هماهنگ عمل کنند. نمی‌توان از جنگلبان انتظار داشت به تنهایی مقابل تخریب منابع طبیعی بایستد، اما ابزارهای قانونی و حمایتی لازم برای مقابله با این تهدیدها فراهم نباشد.

هرمزگان؛ سرزمین جنگل‌های مقاوم در برابر سختی اقلیم
هرمزگان از جمله استان‌هایی است که طبیعت آن در عین زیبایی و ارزشمندی، از شکننده‌ترین زیست‌بوم‌های کشور به شمار می‌رود. شرایط اقلیمی خاص این منطقه، شامل بارندگی اندک، دمای بالا، تبخیر شدید و دوره‌های طولانی خشکسالی، باعث شده حفظ پوشش گیاهی موجود اهمیتی حیاتی داشته باشد.

این استان با وجود قرار گرفتن در یکی از خشک‌ترین مناطق کشور، یکی از مهم‌ترین ذخایر جنگلی ایران را در خود جای داده است. هرمزگان از نظر وسعت جنگل‌های ناحیه رویشی خلیج فارس و دریای عمان با حدود ۸۰۰ هزار هکتار، رتبه نخست را در میان استان‌های جنوبی کشور دارد.تنوع گونه‌های گیاهی نیز یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته طبیعت هرمزگان است، وجود گونه‌هایی از جنس آکاسیا و کهور، درختان بنه و بادام کوهی در ارتفاعات، سرو کوهی، گز روغن و گونه‌های ارزشمندی مانند مورخوش، بخشی از ذخایر ژنتیکی این استان را تشکیل می‌دهد.

در برخی مناطق، گونه‌هایی رشد می‌کنند که پراکنش آن‌ها بسیار محدود است و همین موضوع، اهمیت حفاظت از رویشگاه‌های طبیعی هرمزگان را افزایش داده است.درخت «انار شیطان» یا «گلپرک» نیز یکی از جلوه‌های خاص طبیعت این استان است؛ گونه‌ای که در شمار زیباترین درختان جهان قرار گرفته و در مناطقی همچون هشتبندی، سیاهو، بستک، بخش رودخانه و شمال فین مشاهده می‌شود.

حرا و چندل؛ میراث زنده سواحل جنوب
در میان همه ظرفیت‌های طبیعی هرمزگان، جنگل‌های مانگرو یا همان حرا و چندل جایگاهی ویژه دارند، این جنگل‌ها که در مناطق جزر و مدی شکل گرفته‌اند، یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های ساحلی ایران محسوب می‌شوند.

هرمزگان از نظر وسعت و تنوع گونه‌ای جنگل‌های مانگرو، رتبه نخست کشور را دارد و بیش از ۸۰ درصد سطح این جنگل‌ها در ایران متعلق به این استان است. جنگل‌های حرا علاوه بر زیبایی طبیعی، نقش مهمی در حفاظت از سواحل، کاهش فرسایش، ایجاد زیستگاه برای آبزیان و پرندگان و حفظ تعادل اکولوژیکی منطقه دارند.

در کنار درخت حرا، گونه چندل نیز یکی از شگفتی‌های طبیعی این زیست‌بوم است. ویژگی خاص این گونه، زادآوری آن است؛ به‌گونه‌ای که بذر پیش از جدا شدن از درخت مادر رشد می‌کند و پس از رسیدن به شرایط مناسب، مسیر زندگی مستقل خود را آغاز می‌کند. این ویژگی‌ها نشان می‌دهد جنگل‌های هرمزگان تنها یک ظرفیت طبیعی نیستند، بلکه بخشی از هویت زیست‌محیطی جنوب ایران به شمار می‌روند.

مشارکت مردم؛ راهی برای نجات طبیعت
گستردگی عرصه‌های طبیعی و افزایش تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، ضرورت حضور مردم در کنار نیروهای تخصصی را بیش از گذشته آشکار کرده است. در همین مسیر، طرح «هر دهیاری یک جنگلبان» در هرمزگان با هدف ایجاد شبکه‌ای مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی و افزایش سرعت واکنش در زمان وقوع آتش‌سوزی‌ها اجرا می‌شود.

سیدمحمد نور موسوی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان، با اشاره به اجرای این طرح اظهار کرد: هدف از اجرای «هر دهیاری یک جنگلبان»، ساماندهی نیروهای مردمی و افزایش سرعت واکنش در مهار آتش‌سوزی‌هاست تا از گسترش خسارت در عرصه‌های طبیعی استان جلوگیری شود.

وی افزود: امکانات اولیه مورد نیاز برای حفاظت از عرصه‌های طبیعی و اطفای حریق در اختیار دهیاری‌ها قرار می‌گیرد تا در صورت وقوع آتش‌سوزی، امکان واکنش سریع و کنترل آتش در همان دقایق نخست فراهم شود.مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان با اشاره به شرایط اقلیمی امسال بیان کرد: بارندگی مناسب در سال آبی جاری موجب افزایش پوشش گیاهی شده و هم‌زمانی این موضوع با افزایش دما، احتمال وقوع آتش‌سوزی را افزایش داده است؛ از همین رو سرعت عمل در مهار حریق اهمیت فراوانی دارد.

موسوی ادامه داد: در قالب این طرح، گروه‌های مردمی شامل همیاران طبیعت، دهیاران، بهره‌برداران منابع طبیعی، مجریان طرح‌های مرتع‌داری و بیابان‌زدایی، تشکل‌های مردم‌نهاد و گروه‌های کوهنوردی ساماندهی می‌شوند تا در مواقع ضروری در کنار نیروهای تخصصی قرار گیرند.

وی استقرار تجهیزات اولیه مانند آتش‌کوب، دمنده و دیگر امکانات ضروری در دهیاری‌ها را اقدامی مؤثر برای کاهش زمان رسیدگی به حوادث دانست و گفت این اقدام می‌تواند خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی را به حداقل برساند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان با اشاره به گستردگی عرصه‌های طبیعی استان اظهار کرد: هرمزگان حدود یک میلیون هکتار جنگل طبیعی دارد و حفاظت از این سرمایه ارزشمند نیازمند مشارکت گسترده مردم و همکاری دستگاه‌های مسئول است.

آینده طبیعت در گرو همراهی همه مردم
هرمزگان با وجود همه ظرفیت‌های طبیعی، با تهدیدهای جدی نیز مواجه است. وقوع مستمر پدیده گرد و غبار، وجود بیش از ۳۰۰ هزار هکتار کانون بحران فرسایش بادی، سیل‌خیز بودن بخش زیادی از حوزه‌های آبخیز و توسعه صنایع بزرگ، اهمیت حفاظت از منابع طبیعی این استان را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، جنگلبانان برای انجام مأموریت خود به حمایت اجتماعی، تجهیزات مناسب و همراهی مردم نیاز دارند. روز جهانی جنگلبان، فرصتی است برای دیدن تلاش انسان‌هایی که شاید کمتر دیده می‌شوند، اما نقش آنان در حفظ آینده زمین انکارناپذیر است.

حفاظت از طبیعت، تنها وظیفه یک اداره یا گروه خاص نیست؛ هر شهروند می‌تواند بخشی از این زنجیره باشد. همان‌گونه که جنگلبانان از طبیعت حفاظت می‌کنند، جامعه نیز باید از حافظان طبیعت حمایت کند. آینده سبز هرمزگان، به تصمیم‌های امروز وابسته است؛ تصمیم‌هایی که می‌تواند میان حفظ یک میراث ارزشمند یا از دست رفتن تدریجی آن تفاوت ایجاد کند.