برچسب مصلای قم

انقلاب اسلامی در بخش فرهنگ، با دو سنخ از اعتقادات مواجه است؛ یکی همه چیز را به این دنیا محصور می‌کند و دیگری، دنیا را تابعی از آخرت قرار می‌دهد. یعنی از یک‌سو، یک هویّت مادّی در جامعه شکل می‌گیرد که مبتنی بر «تحصیل و اشتغال» است و از سوی دیگر، یک هویت مذهبی ـ اعمّ از سنّتی یا انقلابی ـ به وجود می‌آید که فاقد ساختار برای «انگیزش و پرورش و گزینشِ» متناسب با خود است و عملاً حضور کم‌رنگ‌تری در عرصه‌ی عینیت پیدا می‌کند. لذا هرج و مرج در عرصه‌ی فرهنگ پدید آمده و آنچه در عمل محقق می‌شود، «ملوک‌الطوائفیِ فرهنگی» است.

نتیجه‌ ناتوانی حوزه‌های علمیه از ارائه‌ی مدل مشارکت الهی و غفلت دانشگاه‌ها از پیامدهای سیاست مادّی، این است که مردم در هنگام انتخابات و راهپیمایی‌ها به حضور در صحنه دعوت می‌شوند اما پس از آن تا انتخابات و راهپیمایی بعدی، بستری برای مشارکت عموم فراهم نمی‌شود و ملّت نیز به ناچار به سراغ زندگی روزمرّه‌ی خود می‌روند و در معرض شبهات ضد انقلاب قرار می‌گیرند. چالشی که در عرصه‌ سیاسی پدید آمده، قبض و بسط و درگیری بین «جمهوریت» و «مولویت» است.

نوآوری حضرت امام در دکترین سیاسی، امنیتی، دفاعی بر پایه‌ «نهادسازی» جدید استوار شد و الا در صورت پی‌گیری عرف متداول غربی در امر سیاست، نیازی به طرح ولایت مطلقه‌ فقیه، شورای نگهبان، کمیته‌های انقلاب اسلامی، جهادسازندگی، سپاه پاسداران و... نبود، اما تشکیل این نهادها در قانون اساسی باعث شد تا زمینه برای ایجاد یک راه جدید در عرصه‌های سیاسی و دفاعی و امنیتی و عدم تبعیت از عرف جهانی در امور پیش‌گفته و حفظ انقلاب در برابر طوفان توطئه‌ها و حوادث فراهم گردد. این تدبیر حیاتی به جای آن‌که محدود شده و یا حتی به ادغام نهادهای انقلابی تبدیل شود، باید توسعه پیدا می‌کرد و از صحنه‌های سیاسی و امنیتی و دفاعی فراتر می‌رفت و به تمامی عرصه‌ها تعمیم داده می‌شد.

راهکار کوتاه‌مدّت با توجه به چالش بین «محتوای الهی» و «سخت‌افزارها و نرم افزارهای مادّی»، پیشنهاد تعمیم نهادسازی انقلابی به تمامی عرصه‌های اداره‌ی کشور را مطرح می‌کند. در نتیجه، دو شیوه‌ی مدیریتی در نظام اسلامی جریان می‌یابد که وجود هر دو ضرورت دارد اما باید تحت یک قرارگاه مشترک اداره شده و به هماهنگی برسند. یعنی به دلیل مقابله‌ی انقلاب اسلامی با نرم افزارهای مادّی، مدیریت بخش‌های نرم‌افزاری به نهادهای انقلابی سپرده می‌شود اما از آن‌جا که بخش سخت‌افزاری در زندگی مردم و ساختارهای نظام حضور پیدا کرده است، مدیریت آن به عناصر و ساختارهای کلاسیک واگذار می‌شود.

قدم اول در راهکار میان‌مدّت، توقف حرکت به سوی رفاه دائم‌التزاید در الگوی مصرف عمومی است تا امّت دینی از همّ و غمی که کفار صرف دستیابی به دنیای بهتر می‌کنند، فاصله بگیرد. اما در «الگوی مصرف صنفی» به تبع موضوع آن، باید به بررسی کارشناسی پرداخت. یعنی بر اساس تأمین نیازهای عمومی در سطح موجود از رفاه، باید معیّن کرد که کدام نیازهای صنفی برآورده نشده و باید زمینه‌ی واردات و بومی‌کردنِ آن را فراهم نمود.

باید بر اساس عقلانیت نوّاب عامّ به جنگ عقلانیت مدرنیته رفت که این جنگ باعث می‌شود علاوه بر تولید علوم کاربردی جایگزین، زمینه برای طراحی تکنولوژی جدید و کنار گذاشتن تکنولوژی موجود ـ که بستر شهوت است ـ فراهم شود تا فنّ‌آوری به بستری برای عبادت تبدیل گردد. البته در دوران گذار و برای راهکار کوتاه‌مدّت و میان‌مدّت باید از تکنولوژی روز استفاده کرد و نمی‌توان به سرعت از آن فاصله گرفت، اما در راهکار درازمدّت و در صورت تشکیل یک تمدّن نوین الهی قبل از ظهور، عبادت به تکنولوژی متناسب با خود نیازمند خواهد بود.

از این دانشمند انقلابی، تیزبین، هوشیار و آینده‌نگر، آثار گرانقدر دیگری نیز به جا مانده که از جمله آنها می‌توان به «تطبیق علم اصول فقه احکام حکومتی»، «تطبیق علم فقه احکام حکومتی» در قالب بیش از هزار جلسه‌ی پژوهشی، «تبیین نخبگانی از اقتصاد مقاومتی؛ زمینه‌ای برای جلوگیری از تأویل آن توسط اقتصاد متداول» و «تحلیل قیام عاشورا و نگاهی نو به اسلامیتِ انقلاب؛ راهی به سوی فلسفه‌‌ی فرج حضرت ولی‌عصر» اشاره کرد.

فتنه‌ 88 نیز در همین راستا قابل تحلیل است، زیرا عدّه‌ای با زیرسوال بُردن مقاومت نظام در برابر امریکا، به دنبال آن بودند که سبک زندگی غربی و الزامات آن را به مقام معظم رهبری تحمیل کنند. مسأله‌ی برجام هم مرتّباً این ادراک را در جامعه مطرح می‌کند که زندگی در دنیای امروز، بمثابه عضویت در یک فدراسیون یا باشگاه ورزشی است که قوانینی مشخص دارد، اما نظام جمهوری اسلامی بدون توجه به این واقعیت‌ها، به دنبال تغییر این قوانین است.