برچسب جنگ رمضان

در خاورمیانه بعضی واژه‌ها خیلی زود پیر می‌شوند؛ آن‌قدر زود که هنوز جوهرشان خشک نشده، بوی سوختگی می‌گیرند. «آتش‌بس» میان ایران و آمریکا هم در همین چند هفته گذشته از همان واژه‌ها بود؛ کلمه‌ای که قرار بود صدای انفجار را کم کند، نفتکش‌ها را دوباره به هرمز برگرداند، بازار انرژی را آرام کند و برای چند هفته هم که شده، میدان را از لبه یک جنگ بزرگ‌تر دور نگه دارد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه هدف آمریکا از حملات اخیر، ایجاد رعب و کمرنگ کردن بازتاب مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب بود، تأکید کرد: آمریکا پس از پاسخ قاطع ایران دریافت که هرگونه تعرض با واکنش سخت مواجه خواهد شد.

در خاورمیانه، بعضی جغرافیا‌ها فقط «نقطه روی نقشه» نیستند؛ مثل یک کلید برق‌اند که اگر دست کسی روی آن برود، فقط یک منطقه تاریک نمی‌شود، چند قاره هم با آن می‌لرزند. تنگه هرمز از همان جاهاست؛ یک شکاف باریک میان ایران و عمان که روی کاغذ شاید فقط چند ده کیلومتر عرض داشته باشد، اما در عالم واقع، شاهرگی است که بخش مهمی از نفت جهان، گاز مایع، تجارت دریایی و اعصاب بازار انرژی از آن عبور می‌کند. برای همین هم هر وقت جنگی در اطراف ایران بالا می‌گیرد، هر وقت پای آمریکا و ناوهایش به خلیج فارس داغ‌تر از قبل وسط می‌آید و هر وقت بوی درگیری مستقیم از آسمان و دریا بلند می‌شود، اسم هرمز دوباره از حاشیه به متن می‌رسد. حالا هم در میانه تنش‌های تازه میان تهران و واشنگتن، هرمز یک بار دیگر فقط یک آبراه نیست؛ تبدیل شده به میدان نبرد اراده‌ها، جایی که ایران می‌خواهد بگوید اگر قرار است جنگی به آن تحمیل شود، هزینه‌اش فقط روی خاک ایران پرداخت نخواهد شد و طرف مقابل هم باید در مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان، بهای تصمیم‌هایش را ببیند.

در جنگ‌های امروز، همیشه آن کشوری برنده نیست که بیشترین جنگنده یا ناو را در اختیار دارد؛ گاهی برنده کسی است که بتواند هزینه حضور رقیب را آن‌قدر بالا ببرد که ادامه مأموریت، از نظر نظامی، اقتصادی و حتی سیاسی، هر روز دشوارتر شود. خاورمیانه امروز دقیقاً به چنین میدانی تبدیل شده است؛ منطقه‌ای که حفظ حضور نظامی در آن، دیگر شبیه دو دهه قبل نیست.