برچسب تأکید بر «زندگی» چه معنایی دارد؟

18 دی ۱۳۹۸ مصادف با ۸ ژانویه ۲۰۲۰، ساعت ۶:۱۹ صبح، سانحه غم‌انگیزی در آسمان کشورمان رخ داد. درست چند روز بعد از ترور سردار شهید قاسم سلیمانی و با ترند شدن هشتگ #انتقام_ سخت، هواپیمایی اوکراینی در دل آسمان تهران مورد اصابت دو موشک قرار گرفت که موشک اول ناکام و به فاصله  ۲۴ ثانیه بعد موشک دومی کار را یک سره کرد و همه ۱۷۶ سرنشین این پرواز، جان باختند. آن روز وقتی همه مردم ایران، صبح خود را آغاز کرده بودند با صحنه‌های دلخراشی از این حادثه، در سراسر فضای مجازی روبرو شدند. عروسک و کفش قرمزی که در میان خون و خرده آهن‌ها دیده می‌شد، عکس‌های دونفری زوج‌هایی که آرزوهایشان را با خودشان به گور برده بودند و لاشه هواپیمایی که این فرضیه را در ذهن هر فردی می‌آورد: «این یک سقوط عادی نبوده است!»

با عیان شدن هرچه بیشتر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی شیوع کرونا در لایه‌های پنهان جامعه، جامعه‌ستیزی این بیماری و عدم آمادگی نهادهای متولی در مواجهه با رویکردهای تهاجمی کووید19 در عرصه‌های مختلف، بهتر به چشم می‌آید. یکی از پیامدهای اسف‌بار این پاندمی در ایران و شهرهای دیگری همچون اصفهان، رواج نهانی ترک تحصیل در میان دانش‌آموزان، به‌خصوص در پایه متوسطه، آن‌هم با انگیزه‌های اقتصادی در میان اقشار آسیب‌پذیر است. محمدرضا ناظم‌زاده، معاون آموزش دوره متوسطه اداره کل آموزش‌وپرورش استان اصفهان، ضمن ابراز نگرانی از بروز این مسئله، در گفت‌وگو با اصفهان‌زیبا بدون ارائه آماری از تعداد دانش‌آموزان ترک تحصیلی، گفت «البته تعداد دانش‌آموزانی که در معرض خطر هستند چندان چشمگیر نیست!» این در حالی است که به گفته او «تعداد کل دانش‌آموزان استان ۸۶۸ هزار و ۳۷۲ نفر است که هم‌اکنون ۷۶۰ هزار و ۳۱۲ نفر در شبکه شاد احراز هویت شده و حدود ۶۰۰ هزار نفر در این شبکه فعال هستند.»

زینب، مرضیه، محمد، پروانه و… اسم‌ها پشت‌سرهم و یک‌نفس از دهانش بیرون می‌پرند و صدایش خیلی زود در حجمِ اتاقِ کوچک، ناپدید می‌شود تا غمِ چشمانش را به تماشا بگذارند: «زینب 32ساله بود و حامله. مرضیه فقط 30سال داشت. محمد 38 سال… .» بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان عیسی‌بن‌مریم تا همین یک ماه پیش پُر بود از این 30ساله‌ها؛ جوان‌هایی که تا پیش از اینکه کرونا برایشان شاخ‌وشانه بکشد و روانه بیمارستانشان کند، ردپایی از بیماری و ناخوشی لمس نکرده بودند. زندگی شکل و شمایل دیگری داشت برایشان. تک‌تک سال‌های آینده، قرار بود موعد رسیدن به آرزوهایشان باشد.

نشر اخبار جعلی با هدف فریب و انحراف افکار عمومی با فراگیری فضای مجازی به تهدید گسترده‌ای در این محیط، بدل شده است؛ خبرهایی که شناسایی یا عدم شناسایی آن و تشخیص صحت و نادرستی‌اش از یکدیگر به دلیل ساختار پیچیده‌ای که دارد، کار چندان آسانی نیست و باعث سرگردانی مخاطب و به‌خطاانداختن آن می‌شود؛ به‌گونه‌ای که تحقیقات نشان می‌دهد درصد بالایی از مردمی که در معرض فیک‌نیوزها قرار می‌گیرند، به راحتی آن را می‌پذیرند و باور می‌کنند، آنچنان‌که حتی تکذیب آن نیز نمی‌تواند افاقه کند و آب رفته را به جوی بازگرداند. حجت‌الله عباسی، دانش‌آموخته دکتری علوم ارتباطات در گفت‌وگو با «اصفهان زیبا» در رابطه با چرایی بروز فیک‌نیوزها و نحوه مقابله با آن‌ها می‌گوید. به نظر او، متزلزل‌کردن بنیاد دمکراسی، ایجاد بی‌ثباتی و به‌خطر‌افتادن امنیت کشورها، به‌خطرانداختن کارآمدی نظام انتخاباتی، گمراه‌سازی افکار عمومی، مختل‌کردن جریان آزاد گردش اطلاعات، ایجاد بی‌اعتمادی و زایل‌کردن امید و ضربه‌زدن به بنیاد خانواده‌ها از جمله چالش‌هایی محسوب می‌شوند که فیک‌نیوزها به همراه خود به ارمغان می‌آورند.