برچسب برجام

سفر وزیرخارجه عربستان به تهران در چارچوب رایزنی‌ها، گفت‌وگوها و مذاکراتی است که میان ایران و عربستان از حدود چهارماه گذشته آغاز شده و دو کشور پس از 7 سال تنش و یک جنگ سرد وارد یک دوره‌ای از تنش‌زدایی شده‌اند. قطعا این سفر یک اقدام مثبتی در جهت بهبود روابط ایران با کشورهای عربی منطقه و مقابله با سیاست ایران‌ هراسی در خلیج فارس و منطقه خاورمیانه است.

ایران به طور مسلم با توجه به دامنه و گستردگی منافع و مزیت‌هایی که برجام دارد به ویژه در حوزه لغو یا تعلیق رژیم تحریم‌های ثانویه علیه ایران در مقطع فعلی تمایل دارد که برجام با ملاحظاتی احیا شود. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که برنامه جامع اقدام مشترک ظرف چند ماه اخیر با آسیب‌هایی مواجه شده که یکی از این آسیب‌ها به تغییر فضای ژئوپلیتیک در جهان بعد از جنگ اوکراین بازمی‌گردد که کاملا فضایی که برجام ماحصل آن فضای ژئوپلیتیک بوده را برهم زده است.

با اینکه برخی می خواهند ازسرگیری مناسبات بین ایران و عربستان سعودی را به مذاکرات ایران و 1+5 ارتباط دهند اما واقعا این دو موضوع به طور مستقیم با هم هیچ ارتباطی ندارند. یعنی از سرگیری روابط ایران و عربستان بعد از 7 سال با میانجیگری چین انجام شد و هم ملاحظات ملی و هم ملاحظات منطقه ای برای ایران، عربستان و چین به همراه داشت.

دکتر پیروز مجتهدزاده از چهره‌های برجسته و آکادمیک کشور در زمینه روابط بین‌الملل به شمار می‌رود که مشاور پژوهشی دانشگاه سازمان ملل متحد، عضو هیأت علمی مرکز مطالعات ژئوپلیتیک و مرزهای بین‌المللی دانشگاه لندن و استاد مدعو برای تدریس جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در دانشگاه جرج واشنگتن ایالات متحده آمریکا را در کارنامه علمی خود دارد. مجتهدزاده در گفت‌وگو با «آرمان ملی» با انتقاد از سیاست خارجی ایدئولوژیک به بررسی کارنامه سیاست خارجی دولت‌ها پرداخته است.

مورا مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا در مذاکرات وین در پیامی که در صفحه توییترش نوشت تاکید کرد: برجام «بهترین برنامه ممکن» برای رسیدگی به «نگرانی‌ها» درباره برنامه هسته‌ای ایران است.

شاید تا پیش از این برخی تحلیلگران حوزه سیاست خارجی مساله برجام و توافق ایران و غرب را موضوعی پایان یافته تلقی می‌کردند، اما روند تحولات پیرامون توافق هسته‌ای طی روز‌های گذشته نشان داد که برجام هر چند سخت، اما هنوز هم نفس می‌کشد. به عبارت دیگر گزاره برجام در حال خروج از کما شاید بهتر بتواند شرایط فعلی توافق میان ایران و 1+5 را تشریح کند. این در حالی است که تا پیش از این مشحصا مواضع مقامات حاکم بر تهران و واشنگتن نشانه‌ای از گام مثبت رو به جلو در جهت از سرگیری مذاکرات در راستای احیای برجام نداشت و هر یک از طرفین صرفا به بیان اهداف و خواسته‌های خود می‌پرداختند.

آنچه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا مبنی بر لایحه دائمی شدن تحریم‌های ایران به صورت قطعنامه تصویب کرده از جهت حقوقی باید به کمیته روابط خارجی مجلس سنا برود و با توجه به اینکه الان ترکیب مجلس سنا 50- 50 است و معاون رئیس‌جمهور رئیس مجلس سنا هم هست بنابراین دموکرات‌ها یک رای بیشتر دارند و بدین ترتیب در مجلس سنا به تصویب نخواهد رسید؛ ضمن اینکه قطعنامه‌هایی که در کنگره تصویب می‌شود رئیس‌جمهور حق دارد آنها را وتو کند.

در جدیدترین گمانه زنی‌ها درباره مذاکرات پیرامون پرونده هسته‌ای ایران روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی اختصاصی می‌گوید ایران و آمریکا با یکدیگر به توافق غیرمکتوب رسیده‌اند که بر اساس آن ایران می‌پذیرد از پیشرفت در برنامه هسته‌ای خود پرهیز کند و در مقابل بخشی از پول‌های بلوکه شده‌اش در کشور‌های مختلف آزاد و صرف امور بشردوستانه شود. در این گزارش آمده که هدف از دستیابی به یک توافق غیررسمی و نانوشته که برخی از مقام‌های ایرانی آن ‌را «آتش‌بس سیاسی» خوانده‌اند جلوگیری از تشدید بیشتر یک رابطه خصمانه طولانی مدت با ایران است که به ویژه با نزدیک شدن به میزان اورانیوم لازم برای جهش هسته‌ای و همچنین اتهام تامین تسلیحات برای روسیه، سطح آن افزایش هم یافته است.