برچسب انسان شناسی

گروه اندیشه: «واکاوی استراتژی‌های رسانه‌ای در «جنگ رمضان»؛ از برجسته‌سازی تا بحران اعتماد» موضوع نشست تخصصی «تحلیل نحوه بازنمایی جنگ در تلویزیون» برگزار شده از سوی پژوهشکده ارتباطات در تاریخ سه‌شنبه ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ بود. این نشست، به کالبدشکافی عملکرد صداوسیما در پوشش اخبار «جنگ رمضان» (۱۴۰۵) پرداخت. این نشست با حضور استادانی چون مرتضی موسویان و امیدعلی مسعودی، پارادوکس میان «توفیق در اطلاع‌رسانی لحظه‌ای» و «بحران اعتماد عمومی» را مورد بررسی قرار داد. در حالی که مسدود شدن اینترنت در آغاز بحران، تلویزیون را بار دیگر به منبع اصلی کسب خبر تبدیل کرد، کارشناسان بر این باورند که تلویزیون با استفاده از نظریه‌های برجسته‌سازی و چارچوب‌بندی، توانست مفهوم «مقاومت» را در ذهن مخاطب تثبیت کند؛ اما همچنان در ساحت «اقناع قشر خاکستری» و «دیپلماسی رسانه‌ای» ناتوان بوده و با چالش‌های جدی روبه رو است. در این نشست، مرتضی موسویان با تکیه بر نظریه استفاده و رضامندی، عملکرد شبکه خبر را در اطلاع‌رسانی سریع مثبت ارزیابی کرد، اما هشدار داد که «کلیشه‌ای شدن پیام» و تکرار بیش از حد، منجر به ریزش مخاطب و تقلیل اخبار به سرخط‌های بی‌اثر می‌شود. وی بر ضرورت «شخصی‌سازی پیام» و استفاده از ظرفیت «سلبریتی‌ها» به عنوان رهبران فکری در دیپلماسی رسانه‌ای تأکید کرد. از سوی دیگر، امیدعلی مسعودی با نگاهی انتقادی، به «شکاف اعتماد» میان رسانه ملی و مخاطبان اشاره کرد و افزود که تا زمانی که تلویزیون صرفاً بازتاب‌دهنده دیدگاه یک قشر خاص باشد و از همگرایی رسانه‌ای (استفاده از محتوای میکروبلاگ‌ها و فضای مجازی) غفلت کند، نخواهد توانست در جنگ روایت‌ها پیروز شود. در نهایت، کارشناسان بر این نکته اجماع داشتند که راه برون‌رفت از بحران فعلی، ایجاد توازن میان «نظارت» و «کنترل اجتماعی» به جای «سانسور» سنتی است. پیشنهادهایی همچون فعال‌سازی نمایندگی‌های فرهنگی در خارج از کشور، جذب خبرنگاران منطقه‌ای و گذار به سمت «همه‌سپاری تولید محتوا»، به عنوان نقشه‌راهی برای تبدیل صداوسیما به یک رسانه واقعاً «ملی» و «حرفه‌ای» در تراز جهانی مطرح شد.

گروه اندیشه: دکتر ناصر فکوهی، جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، با انتشار مقاله ای در سایت انسان‌شناسی و فرهنگ، با استناد به نتایج «جنگ دوازده روزه» و «جنگ رمضان»، بر اصل «تسخیرناپذیری ژئوپلیتیک ایران» تأکید می‌کند؛ واقعیتی که هزینه‌های مداخله زمینی و عواقب بسته‌شدن تنگه هرمز را برای قدرت‌های بزرگ به مرز ناممکن رسانده و رؤسای جمهور آمریکا را از جنگ مستقیم بازداشته است. با این حال، نویسنده هشدار می‌دهد که استراتژی راست افراطی اسرائیل با آمریکا متفاوت است؛ صهیونیست‌ها در قالب پروژه دیستوپیایی «اسرائیل بزرگ»، به دنبال پیروزی نظامی یا تغییر رژیم نیستند، بلکه هدفشان تخریب حداکثری، تجزیه منطقه و نابودی زیرساخت‌هاست. در این مسیر، بزرگ‌ترین تاکتیک اسرائیل، راه‌اندازی «یورش فرهنگی» و «توطئه‌های درونی» برای ایجاد شکاف عمیق میان حاکمیت و مردم، دامن‌زدن به تفرقه و جلوگیری از هرگونه توافق دیپلماتیک یا عادی‌سازی روابط ایران با غرب (مانند برجام) است. فکوهی با نقد رویکردهای ساده‌انگارانه‌ای که راه‌حل‌های صرفاً خشونت‌آمیز ارائه می‌دهند، تأکید می‌کند که هوشیاری در برابر این دام صهیونیستی تنها از طریق همبستگی ملی، پرهیز از تفرقه داخلی و اتکا به یک استراتژی دفاعی محکم در کنار دیپلماسی صلح‌آمیز و مبتنی بر منافع ملی ایران به عنوان یک تمدن ریشه‌دار تاریخی میسر خواهد شد. این مطلب را در ادامه می خوانید: