این روزها در فضای مجازی زیاد میشنویم که تنوع عصبی (neurodivergence) یا تفاوتهای رفتاری مثل اوتیسم و بیشفعالی به یک «مُد روز» برای جلب توجه تبدیل شده است. اما متون ادبی و تاریخی نشان میدهند که نیاکان ما قرنها پیش از ابداع این واژگان بالینی، با همین تفاوتهای ذهنی و حسی زندگی میکردهاند.
دهکدهای در لبه جهان (The Village on the Edge of the World) تازهترین کتاب هرتا مولر، برنده نوبل ادبیات، است؛ روایتی تکاندهنده از تابآوری و انسانیت در دل یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ اروپا. این کتاب، که با ترجمه کیت مکناتن منتشر شده، هم خاطرهنگاری است و هم شهادتی ادبی بر زندگی زیر سایه ترس، نظارت و سرکوب.
باستانشناسان دانشگاههای کوردوبا و گرانادا با بررسی محوطه باستانی «فوئنته آلامو» در اسپانیا، شواهدی یافتهاند که نشان میدهد این مجموعه احتمالاً قدیمیترین کتابخانه شناختهشده در شبهجزیره ایبری را در خود جای داده است؛ کشفی که در صورت تأیید، این بنا را به غربیترین کتابخانه امپراتوری روم نیز تبدیل خواهد کرد.
هر یکشنبه صبح، در نزدیکی دروازه دهلی، صدها فروشنده کتاب دستدوم بساط خود را پهن میکنند و هزاران جلد کتاب در ژانرهای مختلف، از رمان و فلسفه تا کتابهای درسی و آثار کودک، در برابر علاقهمندان قرار میگیرد. «بازار کتاب یکشنبه» که بیش از ۷۰ سال قدمت دارد، امروز یکی از مهمترین نمادهای فرهنگ کتابخوانی در پایتخت هند به شمار میرود.
تصور کنید بیش از نیمی از داستانهای حماسی قرون وسطی که امروز شیفته آنها هستیم، هرگز به دست ما نرسیدهاند. یک تیم تحقیقاتی با استفاده از مدلسازی ریاضی و شبیهسازی مسیر تکثیر نسخههای خطی، متوجه شده است که چگونه حوادثی مثل جنگ و طاعون، بخش عظیمی از تاریخ مکتوب شوالیهها را در تاریکی فرو بردهاند.
تاریخ را معمولاً با جنگها، انقلابها، معاهدهها و سخنرانیهای بزرگ به یاد میآوریم، اما بسیاری از مهمترین نقاط عطف جهان با نامههایی رقم خوردهاند که گاه تنها برای یک مخاطب نوشته شده بودند. نشریه «کوارتز» در گزارشی، ۱۵ نامه تأثیرگذار دو هزار سال گذشته را معرفی کرده است؛ مکاتباتی که از شکلگیری جنبشهای دینی و علمی تا آغاز جنگها، تغییر مرزهای سیاسی و تحولات فناوری، نقشی تعیینکننده در تاریخ ایفا کردهاند.
آمارهای تازه مؤسسه آمار ترکیه نشان میدهد شمار مراجعهکنندگان به کتابخانههای عمومی این کشور طی چهار سال بیش از دو برابر شده است؛ رشدی که عمدتاً به حضور جوانان و نوجوانان مربوط میشود و مسئولان فرهنگی آن را نتیجه سیاست تبدیل کتابخانهها از مخزن کتاب به مراکز یادگیری، خلاقیت و تعاملات اجتماعی میدانند.
در این رمانهای داستانی تاریخی که در جنوب غربی آسیا و شمال آفریقا روایت میشوند، داستانهایی را خواهید یافت که از مصر باستان تا اوایل دهه ۲۰۱۰ را در بر میگیرند.
