مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
گزارشی از خبرگزاری اینفورمیشن به یک پروژه هوش مصنوعی در داخل گوگل اشاره میکند که با یک عاملیت هوش مصنوعی وظایف مختلفی را به طور کامل برعهده میگیرد. این پروژه که اینفورمیشن نام آن را «Project Jarvis» اعلام کرده وظایفی مثل «تحقیق، خرید یک پروژه یا رزرو بلیط هواپیما» را به نیابت از کاربر انجام میدهد.
جامعه جهانی از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب به قدرت تحول آفرین هوش مصنوعی پی برده است و بصورت خاص ایالات متحده آمریکا و اروپا به طور فعال در حال توسعه برنامههای استراتژیک برای هدایت توسعه و استقرار علوم و فناوریهای هوش مصنوعی و دادهمحور هستند. در حالی که آنها اهداف تقریباً مشابهی دارند، اما رویکردها و اولویتهای آنها به دلیل زمینههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی منحصر به فردشان متفاوت است.
بررسیهای Intercept نشان میدهد که واحد آفریقایی ارتش آمریکا یا AFRICOM به تازگی اولین قرارداد یک واحد نظامی برای استفاده از فناوریهای اوپنایآی را با شرکت مایکروسافت منعقد کرده است. شرکت اوپنایآی که در ماه ژانویه یکی از شروط منع استفاده نظامی از فناوریهای خود را بی سر و صدا از شرایط استفاده خود حذف کرد میگوید ارتباط مستقیمی با این قرارداد ندارد و سوال خبرنگاران را به مایکروسافت ارجاع داده است.
گوگل قابلیت «Help me write» را به نسخه وب جیمیل نیز اضافه میکند و کاربران میتوانند با استفاده از هوش مصنوعی جمنای نحوه نگارش خود را اصلاح کرده و یا از آن برای نگارش کمک بگیرند.
در عصری که ابزارهای ارتباطی مبتنی بر هوش مصنوعی در حال تغییر نحوه تعامل کسبوکارها و افراد هستند، چتباتهای فارسی بهعنوان تغییردهنده بازی در بازار سرویسهای فارسیزبان ظاهر شدهاند. از بهبود تجربه خدمات مشتری گرفته تا خودکارسازی وظایف معمول، این چتباتها شروع به تغییر شکل بخشهای مختلف کردهاند.
براساس اطلاعاتی که در مصاحبه جدید مدیر ارشد مالی اوپنایآی با تلویزیون بلومبرگ گفته شد، تعداد کاربرانی که به طور فعال در هفته از ابزارهای هوش مصنوعی این شرکت استفاده میکنند به ۲۵۰ میلیون نفر رسیده است. گفتنی است که مشترکان معمولی سهم بیشتری از درآمد شرکت را تامین میکنند و تنها یک سوم از درآمد اوپنایآی مربوط به مشتریان شرکتی است.
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، روز چهارشنبه در تازهترین صحبتهای خود درمورد هوش مصنوعی گفت که نسل بعدی مدل زبانی این شرکت در حال طی کردن فرایند آموزشی با استفاده از یک زیرساخت گرافیکی «بزرگتر از هر چیز دیگری» است که تا به حال گزارش شده است. همچنین به گفته زاکربرگ، بیش از ۵۰۰ میلیون نفر در اپلیکیشنهای مختلف این شرکت از چتبات Meta AI که مبتنی بر مدل زبانی Llama است استفاده میکنند.
بزرگترین استارتآپ هوش مصنوعی جهان کابوس گوگل را بالاخره با یک محصول جستجوی هوشمند در اختیار کاربران قرار داد. این محصول پیش از این به صورت یک نمونه آزمایشی و با نام SearchGPT در اختیار تعداد محدودی از کاربران قرار گرفته بود و حالا با نام ChatGPT Search ابتدا در اختیار کاربران پولی و سپس به تدریج در اختیار کاربران رایگان قرار میگیرد. صنعت جستجو و درآمد تبلیغاتی حاصل از آن هسته اصلی کسبوکار گوگل را تشکیل میدهد و تا به امروز شرکتی توان به چالش کشیدن سلطه این شرکت را نداشته است.