مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
ابوالحسن فیروزآبادی رئیس سابق مرکز ملی فضای مجازی در مراسم بزرگداشت هوش مصنوعی گفت: «اگر زمانی حوزه رقابتی ابرقدرتها حوزه تسلیحاتی بود، امروز بحث رقابت در چند فناوری است که در راس آنها هوش مصنوعی قرار دارد.»
کاربردهای متنوعی برای یک ابزار هوش مصنوعی میتوان تعریف کرد و آنها به طور کامل با زندگی روزمره ما ادغام شدهاند. با رونق در زمینه هوش مصنوعی، هر روز اپلیکیشنهای جدید، مفید و جالبی در حال توسعه هستند که خدمات خود را به صورت رایگان ارائه میدهند. این برنامهها کاربردهای بسیاری از موارد تجاری گرفته تا موارد استفاده شخصی را شامل میشوند. هوش مصنوعی میتواند به تنهایی کد بنویسد، فرمولهای اکسل را بر اساس ورودی متن ایجاد کند و حتی یک همراه همیشگی در اختیار انسان قرار دهد.
بحث خودآگاهی هوش مصنوعی مدتها است که تم اصلی بسیاری از فیلمهای علمی تخیلی محسوب میشود. حالا با پیشرفت سریع این تکنولوژی (AI)، روز به روز به چنین پدیدهای نزدیکتر میشویم و حتی پیشتازان این عرصه هم به آن اشاره کردهاند. برای نمونه، ایلیا ساتسکیور، سال گذشته محقق ارشد اوپنایآی، شرکت ارائه دهنده ChatGPT، در توییتی گفت که برخی از جدیدترین شبکههای هوش مصنوعی شاید «کمی خودآگاه» باشند.
شرکتهای بزرگ در تلاشند تا استفاده از هوش مصنوعی را بهترین نحو یاد بگیرند. در این مسیر یکی از بزرگترین گامها یادگیری پرامپها یا دستورهایی است که برای دریافت خروجی از هوش مصنوعی استفاده میشوند. به گزارش مجله فورچن، شرکتهای بزرگی مثل Johnson & Johnson برای این کار کتابخانهای از پرامپتها را طراحی کرده و در اختیار کارکنان خود گذاشتهاند. کسبوکارها همچنین مدلهایی تخصصی را براساس دادهها و دانش خاص خود آموزش میدهند که به طور ویژه برای انجام وظایف مدنظر آنها بهینهسازی شده است.
روند یادگیری امروز هوش مصنوعی برپایه روشی است که در گذشته از سوی شرکتهایی مثل گوگل شاهدش بودیم. این موتور جستجو برای خدماتی مثل OneBox که در پنجرهای متفاوت یک پاسخ خاص به سوال کاربران ارائه میدهد، از منابع موجود در اینترنت استفاده کرده است.
در عصر ارتباطات دیجیتال، هوش مصنوعی به یک تغییردهنده بازی تبدیل شده است. ابزارهای هوش مصنوعی در ساختار پیامرسان واتساپ نحوه برقراری ارتباط را تغییر میدهد و ویژگیهایی مانند رباتهای چت را به کاربران ارائه میکند که میتوانند پاسخها را به صورت خودکار ارسال کرده، در مکالمات شرکت کرده و در حسابهای کاربری کسبوکارها، خدمات به مشتریان ارائه کنند.
گزارش جدیدی از شرکت سرمایهگذاری جسورانه Accel نشان میدهد که غولهای تکنولوژی آمریکا در سال ۲۰۲۳ و سوار بر بازار داغ هوش مصنوعی حدود ۲.۴ هزار میلیارد دلار به ارزش بازار خود افزودهاند.
تولید ویدیو با هوش مصنوعی از جمله فناوریهایی است که در چند سال اخیر با استقبال گستردهای مواجه شده است. ساخت و ارائه محتوای ویدیویی برای کسبو کارها و تولیدکنندگان محتوا که میخواهند در این محیط بصری رقابت کنند، ضروری است. گزارشها نشان میدهند که بیش از ۸۰ درصد از ترافیک آنلاین، ترافیک ویدیویی است و بیشتر افراد آن را به سایر اشکال محتوای آنلاین مانند متن و تصویر ترجیح میدهند.