مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
دولت آمریکا در حال افزایش فشار بر اروپا است تا پیشنویس قوانین جدیدی که توسعهدهندگان هوش مصنوعی پیشرفته را به رعایت استانداردهای سختگیرانهتری در زمینه شفافیت، مدیریت ریسک و رعایت حقوق مالکیت معنوی ملزم میکند، کنار بگذارند.
روبین لی، بنیانگذار بایدو، در کنفرانس توسعهدهندگان این شرکت به عزیز کرده هوش مصنوعی چین تاخت و اعلام رکد که تقاضا برای مدلهای متنی مانند آنچه توسط دیپسیک توسعه یافته، در حال کاهش است. او در سخنان خود بر محدودیتهای مدل محبوب R1 از دیپسیک تاکید کرد و گفت اگرچه توسعه دهندگان جهانی این مدل را تحسین میکنند اما هوش مصنوعی دیپسیک بیشتر برای وظایف متنی طراحی شده و دچار «توهمات» بیشتری میشود، سرعت پایینتری دارد و هزینههای بالاتری نسبت به دیگر مدلهای چینی به بار میآورد.
با پیشرفت فناوریهای دیجیتال، محیط کار بیش از هر زمان دیگری تحت نظارت دقیق قرار گرفته است. از رانندگان تاکسیهای اینترنتی گرفته تا کارمندان ادارات و کارگران انبارهای شرکتهای بزرگ، امروزه بسیاری از شاغلان تحت نظارت دائمی الگوریتمها و نرمافزارهای پیشرفته قرار دارند. بهکارگیری فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و الگوریتمهای دادهمحور، به کارفرمایان این امکان را داده است که عملکرد کارکنان را در لحظه پایش کنند، بهرهوری آنها را بسنجند و حتی تصمیمات مرتبط با اخراج یا ارتقا را بر اساس دادههای جمعآوریشده اتخاذ کنند. اما این تغییرات چه تأثیری بر حقوق و امنیت شغلی کارگران دارد؟
مایکروسافت ویژگی جنجالی «ریکال» (Recall) را برای رایانههای مجهز به Copilot+ عرضه میکند. این ویژگی که با گرفتن اسکرین شات از صفحه نمایش هر چند ثانیه یکبار، یک سابقه قابل جستجو از فعالیتهای کاربران ایجاد میکند، از روز جمعه در دسترس کاربران این سری از رایانههای ویندوزی قرار میگیرد.
کارایی مشابه تکنولوژی با مغز انسان و درک مسائل پیچیده باعث ابراز نگرانیهایی از سوی مردم و حتی افراد پیشرو در این زمینه شده است. متخصصان، دستیابی نظری یک ماشین، برای انجام هر نوع وظیفه حتی فراتر از انسان و بهبود خودکار را چشمانداز هوش مصنوعی میدانند. دستیابی به چنین ارتقایی از برخی جهات ممکن است احتمال خطر برای نسل انسان را افزایش دهد.
شرکت هواوی طبق گزارشی از والاستریت ژورنال برای آزمایش جدیدترین و قدرتمندترین پردازنده هوش مصنوعی خود آماده میشود. این شرکت امیدوار است که چیپ جدید هوش مصنوعی بتواند جایگزین پردازندههای پیشرفته شرکت انویدیا شود که در حال حاضر با محدودیتهای سنگین صادراتی به چین و چندین کشور دیگر جهان روبرو هستند.
شرکت فناوری چینی علیبابا روز دوشنبه از خانواده جدید مدلهای هوش مصنوعی متنباز خود با نام Qwen3 رونمایی کرد. این سری شامل مجموعهای از مدلها است که به گفته شرکت، توان رقابت با بهترین مدلهای روز از جمله مدلهای شرکتهای آمریکایی چون اوپنایآی و گوگل را دارد و حتی در برخی زمینهها از آنها پیشی میگیرد.
بر اساس گزارشهای اولیه حادثه بندرعباس، چند ضعف کلیدی مشهود بود: فقدان سیستمهای هوشمند هشداردهی، نظارت لحظهای ناکافی، عدم استفاده از دادههای تاریخی و پیشبینیکننده برای ارزیابی ریسک و ناتوانی سیستمهای مانیتورینگ سنتی در شناسایی سریع نقطه آغاز آتشسوزی. این…