مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
شرکت چینی DeepSeek در هفتههای اخیر به پدیدهای در جهان فناوری تبدیل شده است و به ویژه با عرضه مدل استدلالمحور R1 که در رقابت با o1 اوپنایآی قرار میگیرد نه تنها در چین، بلکه در عرصه بینالمللی نیز به یک وزنه قدرتمند بدل شد. این شرکت که زاده صندوق سرمایه High-Flyer است با رویکردی متفاوت علاوه بر کاهش توان رایانشی مورد نیاز برای آموزش، هزینه ارائه خروجی مدلهای خود را نیز به شکل قابل توجهی در قیاس با رقبای غربی کاهش داده است.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، ظهور شرکت چینی دیپسیک (DeepSeek) را «زنگ هشدار» برای صنعت فناوری ایالات متحده توصیف کرد.
مدیرعامل اوپنایآی، بزرگترین استارتآپ هوش مصنوعی جهان، که حالا با رقیب تازهای از چین به چالش کشیده شده است از رقیب تازه خود استقبال کرد. آلتمن عملکرد دیپسیک چین را به ویژه با توجه به هزینه پایین آن فوقالعاده میداند.
سازنده ChatGPT میگوید به شواهدی دست یافته است که نشان میدهد استارتآپ چینی دیپسیک (DeepSeek) با خرید API مدلهای اختصاصی اوپنایآی، از هوش مصنوعی ساخته این شرکت آمریکایی با وجود نقض قوانین دارایی ذهنی، برای آموزش مدل متنباز خود استفاده کرده است.
دیپسیک یا DeepSeek هوش مصنوعی جدیدی از کشور چین است که به تازگی جهان فناوری را متحیر کرد. این هوش مصنوعی حالا براساس بنچمارکهای مختلف حالا در یک قدمی پیشرفتهترین مدلهای شرکت اوپنایآی، پیشتاز هوش مصنوعی جهان و استارتآپ ۱۵۰ میلیارد دلاری آمریکا، قرار میگیرد و ادعا میکند که تنها با کسری از مخارج شرکتهای آمریکایی به چنین هدفی دست پیدا کرده است. این ابزار که از زبان فارسی هم پشتیبانی میکند و امکان استفاده را برای کاربران کشور ما نیز، بدون ابزاری برای دور زدن تحریم، فراهم کرده است اما علیرغم عملکرد خیرهکننده با مشکلاتی از لحاظ سانسور همراه است.
این روزها ظهور یک مدل جدید هوش مصنوعی زلزلهای در دنیا ایجاد کرده است. از سقوط شاخص NASDAQ و ضرر 560 میلیارد دلاری شرکت Nvidia گرفته تا واکنش ترامپ و احساس خطر شرکتهای بزرگ.
بر اساس گزارش ابزار Stanford’s Global Vibrancy Tool، چین از نظر هوش مصنوعی در رتبه دوم جهان قرار دارد. اما ایالات متحده با اختلاف در صدر است.
بررسی جدیدی نشان میدهد که شرکت دیپسیک، ارائهدهنده مدل استدلال محور R1 که به تازگی توانست رقبای آمریکایی و ثروتمند خود را به چالش بکشد، احتمالا بیشتر از آنچه در ابتدا گزارش شده بود برای توسعه فناوری خود هزینه کرده است. گزارشی از واشنگتن پست به نقل از شرکت تحقیقاتی SemiAnalysis میگوید، این شرکت چینی از ابتدای فعالیت خود بیش از یک میلیارد دلار برای موضوعاتی از جمله خرید پردازندههای پیشرفته هزینه کرده است و تنها پردازندههای خریداری شده توسط این شرکت بالاتر از نیم میلیارد دلار هزینه بردهاند.