گروه اندیشه: سعیده شفیعی با نگارش مطلبی در کانال ایران فردا، یافتههای پایش ملی وزارت کشور بر روی ۸۵ هزار نفر را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. او در مطلب خود از تغییرات نگرانکننده در لایههای ساختاری جامعه نوشته است. از نظر شفیعی، دادهها نشان میدهند شاخص سرمایه اجتماعی با ریزی ۱۰ درصدی در یک دهه، به عدد ۳۶.۶ رسیده و نرخ ناامیدی مطلق به ۶۰ درصد بالغ شده است؛ امری که کارکرد سرمایه اجتماعی را از مشارکت توسعهمحور به همبستگی دفاعی در بحرانها تغییر داده است. همچنین، در حالی که ۷۶ درصد به هویت ایرانی خود افتخار میکنند، ۷۵ درصد به بیعدالتی معترضند و نزدیک به ۷۰ درصد جوانان، پیششرط احقاق حق را داشتن پول و پارتی میدانند. در این میان، اعتماد عمودی به نهادهای رسمی فروریخته و جای خود را به شبکههای حمایتی افقی (خانوادگی) داده است. در نهایت، با حرکت رفتارهای اقتصادی به سمت استراتژی بقا و تغییر ماهینرخ تورم همواره از درآمد پیشی میگیرد، مهاجرت را نه یک رفتار ترجیحی برای رفاه بیشتر، بلکه به عنوان یک واکنش دفاعی در برابر عدم قطعیتهای آینده انتخاب میکند.
نتیجهگیری و افق پیشرو
یافتههای این دو پیمایش ملی، در بردارندهی هشدارهای راهبردی برای سیاستگذاران است. هویت ملی (افتخار ۷۶ درصدی به ایرانی بودن) در حال حاضر آخرین منبع انسجام اجتماعی است که جامعه را سرپا نگه داشته است اما اگر جامعه شواهدی از اصلاحات ساختاری دریافت نکند و متغیرهای عینی عدالت نظیر شاخصهای ۶۹.۷ درصدیِ پارتیگرایی و ناامیدی قانونی اصلاح نشوند، هویت ملی به تنهایی قادر به پاسخگویی به احساس بیعدالتی نیست و باید منتظر افت بیشتر سرمایهی اجتماعی بود.
