گروه اندیشه: احمد غلامی روزنامه نگار و نویسنده در روزنامه شرق در گفتوگویی با دکتر حسین مصباحیان، با نگاهی رادیکال و انتقادی به واکاوی میراث یورگن هابرماس، بهویژه پس از مواضع اخیر او در قبال تحولات خاورمیانه، میپردازد. مصباحیان ضمن تفکیک میان «ایدههای عصری» و «رویکردهای فرادورانی»، ایدههایی نظیر «کنش ارتباطی» و «استعمار زیستجهان» را درخشان اما در آزمون واقعیتِ سیاسی امروز، شکستخورده میداند.
نقد مرکزی مصباحیان متوجه «اروپامحوری» و «همهشمولی کاذب» در اندیشه هابرماس است که منجر به نوعی خشونت معرفتشناختی و طرد «دیگری» میشود. او با تبارشناسی بیانیه حمایتآمیز هابرماس از اسرائیل، آن را نه یک لغزش سیاسی، بلکه ریشه در مبانی فکری او و تلاش برای نجات آلمان از بدنامی تاریخی توصیف میکند. در نهایت، مصباحیان بر ضرورت «تجدد سنت» و خلق «مدرنی محتوای آن و جهتگیریاش کاری نداریم، ولی اظهارنظر میکند. اما مثلا اکسل هونت با اینکه میدانم موضعش نسبت به هابرماس انتقادی است، سکوت کرد و سلبی و ایجابی چیزی نگفت، برخلاف نانسی فریزر و جودیت باتلر و دیگران که مواجهه انتقادی داشتند.
در سطح ایدهها هم با اینکه هابرماس در آن سهگانه معرفت علمی، فنی و تکنیکی و علوم تاریخی، هرمنوتیکی و انتقادی، بازنگری کرده، خودش مواجهه خام و سادهانگارانهای را که معرفت یعنی ما میتوانیم از شناخت به شناخت عینی جهان روی بیاوریم، بهکلی مورد تردید قرار میدهد و میگوید اصلا خود رفتن به سمت شناخت، با علاقه بشر جهت داده میشود. بنابراین از آن برداشتهای خام پوزیتیویستی و متافیزیکی، نقادیهای درخشانی دارد.
۲۱۶۲۱۶