
ماهیها پر از هوش اجتماعی هستند، از استراتژیهای ماکیاولی برای تنبیه، رام کردن و آشتی استفاده میکنند و برای تفتیش شکارچیان و پیدا کردن غذا با هم همکاری میکنند.
ماهی ها برخلاف تصور عمومی قدرت یادگیری و حافظه ای قوی دارند به طوری که بسرعت یاد می گیرند و می توانند رویداد ها را به مدت چند ماه به یاد داشته باشند.
آزمایش های انجام شده بر روی ماهی ها در اکواریومی در دانشگاه اکسفورد نشان داد ماهی ها برخلاف مغز کوچکشان از قابلیت های شناختی برخوردارند که به مراتب از قابلیت های شناختی برخی پستانداران کوچک بر تر است این درحالی است که پیش از این ماهی ها در مقایسه با جانواران بزرگتری از قبیل گربه ها و موش ها موجوداتی کند ذهن قلمداد می شوند.
آزمایش ها ثابت کرد توانایی ماهی ها صرفا در اجتناب از برخورد با اشیا محدود نمی شود این موجودات در واقع نقشه کاملی از محیط پیرامون خود را در مغزشان ترسیم می کنند و موانع موجود در آن محدوده به مدت چند ساعت در حافظه آن ها باقی می ماند.
ماهی ها با استفاده از همین نقشه ذهنی می توانند تغییراتی که در اطراف آن ها روی می دهد تشخیص دهند، قابلیتی که موجوداتی مانند موش فاقد آنند.
تعدادى از ماهى هاى طلایى هنگامى که کسى داخل اتاق شروع به حرکت مى کند به سمت شیشه آکواریوم حرکت مى کنند، این ماهى ها این درک را یافته اند که حرکت انسان مى تواند به معناى غذا یا حداقل چیزى براى آن ها باشد ویجان انگیز و احساس برانگیز است چرا که مى بینیم هیچ چیز را نمى توان مثل غذا یافت که آن ها از نظر ژنتیکى براى خوردن آن برنامه ریزى شده باشند.
باور عمومی مبنی بر اینکه ماهی ها فقط سه ثانیه موضوعات را به خاطر می سپارند، یک افسانه و اشتباه است زیرا ماهی ها به رغم مغز های کوچکی که دارند، کاملا آگاه هستند و می توانند خاطرات را تا چندین ماه به یاد بسپارند و در ذهن نگهدارند، ماهی ها همچنین از حافظه برای اصلاح رفتار خود استفاده می کنند.
برای مثال ماهی های موسوم به «ماهی شوینده» در آب سنگ ها که انگل ها را از روی ماهی های دیگر پاک می کنند، اگر احساس کنند که زیر نگاه دیگر همنوعانشان هستند، سعی می کنند بهترین رفتار را داشته باشند.
حافظه ماهی ها برای ماه ها می تواند پدیده های مختلف را به یاد آورد و از تجربیات تلخ پرهیز کند، ماهی ها می توانند نوع و گونه شکارچی ها را برای چندین ماه به یاد آورند، می توانند پس از یک بار رهایی از دام یک شکارچی از مقابله مجدد با آن خودداری کنند و برای یک سال از به دام ماهیگیران افتادن پرهیز کنند.
