بااینکه قوانین خاصی ازجمله قانون جرائم رایانهای در خصوص امکان وقوع و انواع جرائم در حوزه فضای مجازی به تصویب رسیدهاند که با ذکر عنوان و توضیح تخصصی، واسطههای تکنولوژیک نشر و سوءاستفاده غیرمجاز از آثار هنری را تشریح و ابعاد امکان بروز جرم توسط آنا واسطهها را به همراه مجازاتهای مصوب، تشریح کردهاند، اما هنوز برخی از قوانین قدیمی در بندهایی که به چاپ و تکثیر یا نشر آثار اشاره میکنند نیازمند تبدیل برخی مفاهیم به مصداقهای امروز هستند.
بهعنوانمثال در قانون اصلی حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان که مصوب سال 1348 خورشیدی هست، لزوم تبدیل یا مترادفپنداری برخی مفاهیم احساس میشود. در قانون یادشده اشارهای به لوحهای فشرده، صفحات حافظه مغناطیسی، فلشمموریها، هاردهای درونی و بیرونی، حجمهای اطلاعات قابلانتقال از طریق شبکه و اینترنت، دوربینهای جاسوسی (در موضوعات سرقت ایده و تصویربرداری از گالریها) نشده است. اما بهجای آن مفاهیم دیگری داریم که باید آنان را با موضوعات روز تطبیق دهیم. چند نمونه از آنان را در ادامه این یادداشت مرور و بر اساس عرف و رویه منطقی رایج، مترادفهایی برای آنان را برمیشماریم:
آثار سمعی و بصری: در ماده دوم قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان که به آثار هنری مورداشاره در این قانون اشاره شده است، در ردیف سوم با عبارت «آثار سمعی و بصری» مواجه میشویم. درنتیجه هر اثری که در صوت یا تصویر ارائه شود، میتواند اثر سمعی و بصری باشد. چه صفحه گرامافون باشد چه نوار کاست یا لوح فشرده (سی دی) یا آهنگهای ذخیرهشده روی فلش مموری.
اثر موسیقی: در ردیف چهارم همین ماده میخوانیم که اثر موسیقی که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد. عبارت «به هر ترتیب» نشان میدهد که این مادهقانونی ناظر به نفس ضبط و نشر است نه وسیله آن. درنتیجه هر وسیلهای اعم از اینترنت، لوح فشرده و نظایر اینها که ابزار نشر قرار گرفته باشند در شمول این قانون واقع میشوند. در مورد ضبط هم دقیقا به همین شکل میتوانیم نتیجه بگیریم که این ضبط با هر وسیلهای اعم از میکروفونهای دیجیتال و هاردهای استودیویی باشد یا پیغام صوتی تلفن همراه یا صفحههای سوزنی گرامافون، درهرحال مصداق «ضبط» بوده و زیر چتر حمایتی قانون قرار دارد.
نقاشی یا نقشه و ترسیمهای دیگر: در ردیف پنجم از این ماده نیز بااینکه اشارهای به نرمافزارهای فعلی در ترسیمها و گرافیک نشده است، اما اگر عرفا بتوانیم آنان را مشابه ترسیم و نقشه و نقاشی محسوب کنیم و در زیرمجموعه آثار بصری قرار دهیم، پس آثار گرافیکی و ورکآرتهای رایانهای امروزی هم در همین دسته طبقهبندی خواهند شد.
اثر عکاسی: با اتمام دوره عکاسی آنالوگ و رواج دوره عکاسی دیجیتال و متعاقب از آن، رواج انواع ادیتهای نرمافزاری روی عکس و ساخت تصاویر ترکیبی و ادغامی و همچنین تصاویر انتزاعی با استفاده از تصاویر حقیقی، تمامی این موارد را در قالب «اثر عکاسی» که در قانون آمده است، میتوان زیر چتر حمایتی قانون آورد.