به تاریخ جمعه، 16 شهریور 1313 خورشیدی، ساعت سه بعد از ظهر، جمعیتی چند هزار نفری در باغ چهلستون اصفهان گرد هم آمدهاند. این جمعیت آنجا جمع نشده بودند تا یکی از زیباترین کاخهای صفوی را بازدید کنند یا تصویر ستونهای پرصلابت ایوان کاخ را که هر کدام تنه کامل یک اصل چنار کهنسال بوده، بر آب حوض بزرگ باغ چهلستون، به نظاره بنشینند. آنها برای تماشا و تشویق یک رقابت ورزشی، در عرصهای که زمانی جولانگاه قدرت و ابهت پادشاهان صفوی بوده، جمع شدهاند.
آمدهاند تا شیرجه شناگران در حوض بزرگ را تماشا کنند و آنها را تا رسیدن به خط پایان که آنسوی حوض است، تشویق کنند؛ مسابقهای که برای اولین بار در اصفهان برپا میشده است و آنچنان که در ستون پیشین به آن پرداختیم (اصفهان زیبا، 20 مرداد 1400) «تا آن زمان در شهر اصفهان، گذاردن این قبیل مسابقهها ابدا سابقه نداشته است.» بنا بر گزارش روزنامه اخگر، این مسابقه را انجمن تازه تأسیس تربیتبدنی اصفهان که با همت وزارت معارف (آموزش و پرورش) ایجاد شده بوده، برگزار کرده است.
اکنون به بعدازظهر گرم شهریور 1313 برویم تا لحظاتی را با تماشاگران مسابقه شنا، دور حوض چهلستون، همراه شویم:
«در روز مسابقه، عمارت چهلستون منظره جالب توجهی به خود گرفته بود.
جمعیتی بالغ بر چندین هزار نفر در آنجا اجتماع کرده (بودند) که برای اولین دفعه مسابقه شنا را در اصفهان تماشا کنند. داوطلبان مسابقه که عموما دارای بازوهای توانا و اعصاب قوی بودند، سر موقع معین حاضر شده و بلافاصله مسابقه شروع شد. در تمام مدت مسابقه فریادهای شادی و هلهله حضار در فضا طنینانداز بود.
همین که مسابقه تمام شد، حضرت حکمران محترم جوایز را بین قهرمانان توزیع کرده و با محبت پدرانه با آنها دست دادند. مجلس با فریادهای تشویق حضار به پایان رسید.»(اخگر 973، شهریور 1313)
نکته قابل توجه در اینجا رسمیت مسابقه بوده، تا حدی که حکمران اصفهان در این رویداد حاضر شده و شخصا جوایز را اعطا کرده است؛ ضمن اینکه از توصیفهای گزارشگر چنین برمیآید که رقابت ورزشی میان مردان بوده است؛ اما از حضور یا عدم حضور زنان در بین تماشاگران، سخنی به میان نیامده است.
با توجه به اینکه نویسنده اخگر به تصمیم انجمن تربیت بدنی بر استمرار چنین مسابقههایی اشاره کرده است، به سال 1314 رفتم و در شمارههای مربوط به مرداد و شهریور، مسابقه شنا را جستوجو کردم. البته نتیجه، جالب و رضایتبخش بود و سندی بر عزم جزم انجمن تربیت بدنی اصفهان ارائه میداد: