نزدیک به دو دهه است که حال تالاب گاوخونی خوب نیست و رو به اغماست؛ تالابی با وسعت: 47000 هکتار در130 کیلومتری شرق اصفهان و انتهای رودخانه زایندهرود که از سرشاخههای تا تالاب 410 کیلومتر طول دارد. پیامدهای خشکی تالاب گاوخونی مدتهاست که گریبان اصفهانیها بهویژه اهالی شرق اصفهان را گرفته است و باعث کوچ بیشماری از ورزنه ای ها که در همسایگی این تالاب زندگی میکنند، شده. این زیستبوم قدمت 10 میلیون ساله دارد و در سال 1354 در فهرست تالابهای دارای اهمیت جهانی کنوانسیون رامسر ثبتشده است. آنطور که آمارها نشان میدهند بهطور میانگین سالیانه 20 هزار پرنده آبزی و کنار آبزی از 137 گونه مختلف به تالاب واردشده و در سال 1371 پذیرای 940 میلیون مترمکعب آب و در سال 1373 بیش از 150000 پرنده در این منطقه شناساییشده است.
رودخانه زایندهرود و تالاب گاوخونی با موقعیت ویژه و منحصربهفرد در فلات مرکزی ایران دارای کارکردهای بسیار ارزشمند و گوناگونی بوده که میتوان به حفاظت از تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی، زیستگاه انواع پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی، فرصتهای ارزشمند گردشگری و معیشت جایگزین و پایدار، تعدیل آبوهوا و کنترل آلودگی هوا، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی و کمک به کمیت و کیفیت آن، تثبیت ماسههای روان و پیشگیری از پدیده بیابانزایی، حفاظت از منابع آبوخاک و کنترل سیلاب، پالایش و تصفیه آلایند ه ها و پسابها، حمایت از ارزشهای فرهنگی و تاریخی و حمایت از ارزشهای پژوهشی و آموزشی، اشاره کرد. این تالاب بین اللملی سالهاست که از وضعیت نامناسبی برخوردار است و خشکسالیها و کاهش نزولات آسمانی باعث خشک شدن این تالاب شده است. در همین باره، ایرج حشمتی، مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان بیان میکند: بر اساس مطالعات دانشگاه حداقل نیاز آبی رودخانه و تالاب برای حفظ کارکردهای اکولوژیک حداقل 137 میلیون مترمکعب برای رودخانه و 176 میلیون مترمکعب برای تالاب و جمعاً 313 میلیون مترمکعب تعیینشده است.