اقتصاد۲۴– گزارش تازه مرکز آمار ایران درباره میزان رشد اقتصادی در بهار امسال، از وضعیت بحرانی چند متغیر کلیدی در اقتصاد ایران خبر میدهد. با اینکه مرکز آمار در یک برآیند کلی، رشد اقتصادی ایران در بهار امسال را «مثبت» اعلام کرده، اما نگاهی به جزییات ارایهشده از این «مثبتاندیشی آماری» از رشد واقعی اقتصادی نشان میدهد که برخی شاخصها و متغیرهای مهم اقتصادی در وضعیت نامساعدی به سر میبرند.
نکته اول بنا بر این گزارش، میزان «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» است که در بهار سال گذشته ۱۱ درصد رشد کرده بود. اما در بهار امسال نه تنها رشدی در این بخش رخ نداده، بلکه تشکیل سرمایه ثابت به زیر صفر هم رسیده و روی عدد منفی ۰.۱ ایستاده است.
در ادبیات اقتصادی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به معنای هزینه خریداری کالاهای سرمایهای توسط بخش خصوصی، تولیدکنندگان خدمات دولتی و تولیدکنندگان خدمات خصوصی در خدمت خانوارها منهای خالص فروش کالاهای سرمایهای دستدوم و قراضه در طول یک دوره حسابداری است. این دوره نیز معمولا یکسال است. کالاهای سرمایهای، کالاهای نهایی و بادوامی هستند که در تولید کالاها و خدمات جدید به کار برده شده و عمر اقتصادی و مورد انتظار آنها بیش از یکسال است.
در نظام حسابهای ملی ایران برآورد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به صورت مجزا در زمینه ماشینآلات و لوازم کسبوکار و ساختمان صورت میگیرد. در واقع نرخ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص از این دو جزو اساسی تشکیل شده است؛ یکی از این اجزا نشاندهنده نرخ تشکیل سرمایه در بخش ماشینآلات و دیگری نرخ تشکیل سرمایه در بخش ساختمان است که به تفکیک نشان میدهد میزان سرمایهگذاری برای خرید ماشینآلات یا ساختوساز چقدر بوده است.
گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد که تشکیل سرمایه در بخش ماشینآلات نسبت به بهار سال گذشته اندکی رشد کرده است. بهار پارسال نرخ رشد تشکیل سرمایه در بخش ماشینآلات ۵ درصد بوده و حالا به ۵.۸ درصد رسیده است. اما رشد تشکیل سرمایه در بخش ساختمان در بهار سال گذشته ۱۵.۴ درصد بوده و حالا در پایان بهار امسال نه تنها رشدی نداشته بلکه ۴ درصد زیر صفر بوده است. اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در گزارشهایی که اخیرا با عنوان پایش ملی محیط کسبوکار ایران منتشر کرده، عواملی، چون غیرقابل پیشبینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات، بیثباتی سیاستها، قوانین و مقررات و رویههای اجرایی ناظر بر کسبوکار و دشواری تامین مالی از بانکها فاکتورهای تاثیرگذار بر بهبود محیط کسب وکار اقتصاد ایران را تحتتاثیر قرار دادهاند. ضمن اینکه ردپای عوامل تنشزای سیاسی نیز در پایین آمدن رشد تشکیل سرمایه ثابت دیده میشود.